Aile içi şiddet, bireylerin fiziksel, psikolojik veya ekonomik bütünlüğünü tehdit eden ağır bir insan hakkı ihlalidir. Türk hukuk sistemi, şiddet mağdurlarını koruma altına alır ve faillere yönelik caydırıcı yaptırımlar uygular. Mağdurlar, 6284 sayılı Kanun ve Türk Ceza Kanunu hükümleri çerçevesinde geniş haklara erişir. Kanun koyucu, ailenin korunması ve kadına karşı şiddetin önlenmesi adına devletin tüm birimlerini seferber eder. Şiddet vakalarında sessiz kalmamak, yasal süreci hızlıca başlatmak hayati değer taşır.
Şiddet mağduru kişiler, yasal haklarını tam olarak bildiklerinde süreç daha hızlı ilerler. Kolluk kuvvetleri, savcılık makamları ve aile mahkemeleri, bu tür vakalarda ivedilikle hareket eder. Hukuk sistemimiz, mağdurun beyanını esas alarak ilk koruma tedbirlerini gecikmeksizin devreye sokar.
Aile İçi Şiddetin Hukuki Tanımı ve Türleri
Hukukumuzda şiddet, yalnızca fiziksel saldırılarla sınırlı kalmaz. Kanun, kişinin bedensel, ruhsal veya ekonomik açıdan zarar görmesine yol açan her türlü tutumu şiddet kapsamında sayar. 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, şiddeti geniş bir perspektifte tanımlar. Hakimler, karar verirken şiddetin türüne göre farklı tedbirlere hükmeder.
Fiziksel şiddet
Kişinin beden bütünlüğüne yönelik her türlü saldırıyı kapsar. Darp etme, yaralama, itme, tokat atma veya kesici aletle saldırma gibi eylemler fiziksel şiddet sınıfına girer. Türk Ceza Kanunu, bu eylemleri kasten yaralama suçu olarak niteler ve ağır hapis cezaları öngörür. Fiziksel şiddet gören kişi, derhal hastaneden darp raporu almalı ve bu raporu delil dosyasına eklemelidir.
Psikolojik şiddet
Mağdurun ruh sağlığını bozan, onu aşağılayan veya tehdit eden davranışlar bütünüdür. Hakaret etmek, sürekli eleştirmek, tehdit savurmak, kişiyi yalnızlaştırmak veya eve kapatmak psikolojik şiddet örnekleridir. Yargıtay kararları, psikolojik şiddeti boşanma sebebi sayar ve manevi tazminat gerekçesi yapar.
Ekonomik şiddet
Ekonomik kaynakların bir baskı aracı olarak kullanılmasıdır. Eşin çalışmasına izin vermemek, kazanılan paraya el koymak, evin ihtiyaçlarını karşılamamak veya kadını maddi olarak bağımlı hale getirmek ekonomik şiddettir. Medeni Kanun, eşlerin ekonomik yükümlülüklerini net çizgilerle belirler. Bu yükümlülükleri ihlal eden taraf kusurlu sayılır.
6284 Sayılı Kanun Kapsamında Koruma Tedbirleri
Türkiye'de şiddetle mücadelede en güçlü yasal dayanak 6284 sayılı Kanundur. Bu kanun, şiddet uygulayan veya uygulama ihtimali bulunan kişilere karşı, mağduru koruyan hızlı ve etkili tedbirler getirir. Kanunun getirdiği en büyük yenilik, delil veya belge aramazsızın, mağdurun beyanı üzerine koruma kararının çıkmasıdır. Hakim, gecikmeksizin tedbir kararını verir.
Uzaklaştırma kararı
Şiddet uygulayan kişinin, müşterek konuttan veya mağdurun bulunduğu ortamdan derhal uzaklaştırılmasıdır. Hakim, şiddet failinin eve, iş yerine veya okula yaklaşmasını yasaklar. Uzaklaştırma kararı, şiddetin tekrarını önleyen en somut adımdır. Karara uymayan fail hakkında, savcılık talimatıyla "zorlama hapsi" uygulanır. Bu hapis cezası, seçenek yaptırımlara veya para cezasına çevrilemez.
İletişim kurmanın yasaklanması
Failin, mağduru telefon, sosyal medya veya posta yoluyla rahatsız etmesi engellenir. Şiddet uygulayan kişi, mağduru arayamaz veya mesaj atamaz. Bu yasağın ihlali durumunda kolluk kuvvetleri tutanak tutar ve hapis cezası süreci başlar.
Silahın teslimi
Şiddet uygulayan kişinin ruhsatlı veya ruhsatsız silahı varsa, mahkeme bu silahın kolluk kuvvetlerine teslim edilmesini emreder. Kamu görevi nedeniyle silah taşıyan kişiler de (polis, asker vb.) mesai saatleri dışında silahlarını kurumlarına teslim eder. Bu tedbir, can güvenliğini koruma noktasında kritik rol oynar.
Şiddet Mağdurunun Başvuru Yolları ve Merciler
Şiddete maruz kalan veya risk altında bulunan kişi, zaman kaybetmeden yetkili mercilere başvurmalıdır. Devlet, 7/24 esasına göre çalışan birimleriyle mağdurların yanındadır.
- Polis ve jandarma: En yakın karakola giderek şikayette bulunun. Kolluk görevlileri, tutanak tutar ve savcıya durumu bildirir. Acil durumlarda kolluk amiri de doğrudan uzaklaştırma kararı verir.
- Cumhuriyet başsavcılığı: Adliyede bulunan müracaat savcılığına dilekçe verin. Savcı, olayın niteliğine göre soruşturma başlatır ve koruma tedbiri talep eder.
- Aile mahkemesi: Koruma kararı talebini doğrudan Aile Mahkemesi hakimine iletin. Bu başvuru harca tabi değildir ve çok kısa sürede sonuçlanır.
- KADES uygulaması: Emniyet Genel Müdürlüğü'nün geliştirdiği KADES (Kadın Destek Uygulaması) üzerinden tek tuşla yardım çağırın. Konum bilgisi sayesinde ekipler en kısa sürede yanınıza ulaşır.
- ŞÖNİM (Şiddet önleme ve izleme merkezleri): Bu merkezler, mağdura hukuki, psikolojik ve barınma desteği verir. Sığınma evi taleplerini de ŞÖNİM koordine eder.
Konu hakkında detaylı bilgi almak için uzman bir hukuk bürosuna danışabilirsiniz.
Türk Ceza Kanunu’nda Aile İçi Şiddetin Yeri
Türk Ceza Kanunu (TCK), aile bireylerine karşı işlenen suçlarda cezayı artıran hükümler içerir. Kanun koyucu, akrabalık ilişkisinden doğan güveni kötüye kullanan failleri daha ağır cezalandırır.
Kasten yaralama suçu (TCK Madde 86)
Eşe, çocuğa veya altsoya/üstsoya karşı işlenen kasten yaralama suçunda ceza yarı oranında artar. Basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek yaralamalarda dahi, suç eşe karşı işlendiğinde şikayet şartı aranmaz. Savcılık, kamu davası olarak soruşturmayı yürütür. Mağdur şikayetinden vazgeçse bile dava devam eder.
Eziyet suçu (TCK Madde 96)
Bir kimsenin eziyet çekmesine yol açacak davranışları gerçekleştiren kişi hapis cezası ile yargılanır. Aile içi şiddetin sistematik hale gelmesi, sürekli aşağılama ve fiziksel acı çektirme eziyet suçu kapsamına girer. Eziyet suçu, insan onuruna aykırı davranışların bütünüdür ve ağır yaptırımları mevcuttur.
Boşanma Davasında Şiddetin Etkisi
Aile içi şiddet, Medeni Kanun’a göre mutlak bir boşanma sebebidir. Şiddet gören eş, çekişmeli boşanma davası açarak evlilik birliğini sonlandırır. Hakim, şiddet olayını tam kusur sayar.
- Maddi ve manevi tazminat: Şiddet gören eş, yaşadığı elem ve ızdırap karşılığında manevi tazminat kazanır. Ayrıca, boşanma yüzünden kaybettiği mevcut veya beklenen menfaatler için maddi tazminat alır.
- Velayet hakkı: Mahkeme, çocuğun üstün yararını gözetir. Çocuğun, şiddet eğilimi olan bir ebeveynle kalması gelişimini olumsuz etkiler. Hakim, şiddet uygulayan tarafın velayet talebini reddeder ve velayeti mağdur eşe verir.
- Nafaka hakkı: Şiddet mağduru eş, boşanma davası süresince tedbir nafakası, dava kesinleştikten sonra ise yoksulluk nafakası alır.
Delil Toplama ve İspat Süreci
Hukuk davalarında ve ceza yargılamasında iddianın ispatı esastır. Şiddet vakalarında sunulan deliller, davanın seyrini değiştirir.
- Darp raporu: Şiddetin en somut belgesidir. Vücuttaki morluk, kesik veya travma izlerini hekim raporlar.
- Tanık beyanları: Komşular, akrabalar veya olayı gören kişilerin ifadeleri mahkemede dinlenir.
- Dijital kayıtlar: Tehdit içeren mesajlar, aramalar, ses kayıtları (hukuka uygun elde edilen) ve kamera görüntüleri dosyaya girer.
- Tutanaklar: Polis veya jandarmanın olay yerinde tuttuğu tutanaklar resmi belge niteliği taşır.
Delillerin toplanması aşamasında titiz davranmak şarttır. Kaybolma ihtimali olan deliller için mahkemeden "delil tespiti" isteyin.
Sıkça Sorulan Sorular ve Kritik Uyarılar
Şiddet mağdurları genellikle korku ve endişe sebebiyle haklarını kullanmaktan çekinir. Ancak yasalar, mağduru koruyan güçlü mekanizmalarla donatılmıştır.
- Koruma kararı almak için darp raporu şart mıdır? Hayır, 6284 sayılı Kanun gereği koruma kararı almak için darp raporu veya somut delil şartı yoktur. Hakimin, şiddetin varlığına veya riskine kanaat getirmesi yeterlidir.
- Uzaklaştırma kararı ne kadar sürer? Mahkeme, ilk etapta en çok 6 ay süreyle karar verir. Ancak şiddet tehlikesi devam ediyorsa, mağdurun talebiyle bu süre uzar.
- Evden uzaklaştırılan eşin masrafları ne olur? Hakim, şiddet uygulayan eşin, mağdurun ve çocukların geçimini sağlaması adına tedbir nafakası ödemesine hükmeder. Evden uzaklaştırılmak, maddi sorumlulukları ortadan kaldırmaz.
Hukuki süreçlerin karmaşık yapısı ve usul işlemleri, profesyonel bir yaklaşımı mecburi kılar. Hak kaybı yaşamamak, tazminat ve velayet konularında mağduriyetin artmasını önlemek adına bir uzmandan destek almak süreci lehinize çevirir. Yasal süreleri kaçırmamak ve dilekçeleri doğru hazırlamak davanın kaderini belirler. Hukuk sistemimiz, haklının yanında yer alır; yeter ki haklar doğru ve zamanında talep edilsin.
Aklınıza takılan sorular ve yaşadığınız süreçle ilgili yönlendirme almak için bağlantıya tıklayarak detaylı bilgi sayfasına ulaşabilirsiniz. Unutmayın, şiddet kader değildir ve hukuk her zaman mağdurun en büyük güvencesidir.