Alenileştirilmiş kişisel veri nedir sorusunun kısa cevabı şudur: Alenileştirilmiş kişisel veri, ilgili kişinin kendi iradesiyle kamuya açıkladığı kişisel veridir; 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun (KVKK) 5. maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendi, bu verilerin açık rıza aranmadan işlenebileceğini kabul eder. Ancak bu, verinin herkes tarafından her amaçla kullanılabileceği anlamına gelmez. Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun yaklaşımına göre alenileştirilmiş veri, açıklanma amacıyla uyumlu biçimde işlenebilir: sitenizdeki telefon numarası size iş için ulaşılması amacıyla oradadır, bir pazarlama listesine eklenmek için değil.
Öte yandan bu yaklaşım, Anayasa Mahkemesi'nin 2026 tarihli bir kararıyla idari yaptırım bakımından tartışmalı hale gelmiştir; amaç dışı kullanımın her durumda cezalandırılacağını söylemek artık mümkün değildir. Bu yazıda alenileştirme kavramı ve iradi açıklama şartı, amaçla sınırlılık ilkesi, şikayet siteleri, veri toplayan botlar ve pazarlama listeleri gibi örnekler, Kurul kararları ve Anayasa Mahkemesi'nin değerlendirmesi anlatılmaktadır.
Alenileştirme Nedir? İradi Açıklama Şartı
KVKK kural olarak kişisel verilerin açık rızayla işlenmesini ister; 5. maddenin ikinci fıkrası ise açık rıza aranmayan halleri sayar. Bunlardan biri, verinin "ilgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş olması"dır (m.5/2-d). Hükmün iki unsuru vardır:
- Kamuya açıklama: Veri, belirsiz sayıda kişinin erişebileceği bir ortamda yayımlanmış olmalıdır; örneğin bir internet sitesi, herkese açık bir sosyal medya profili veya bir ilan.
- İlgili kişinin iradesi: Açıklamayı kişinin kendisi yapmış olmalıdır. Başkası tarafından izinsiz paylaşılan, sızdırılan veya bir veri tabanından kopyalanan bilgi, kişi tarafından alenileştirilmiş sayılmaz.
Kurum'un açıklamalarına göre verinin herkesin erişimine açık olması tek başına yetmez; belirleyici olan kişinin bu veriyi kamuyla paylaşma iradesidir. Yasal zorunlulukla yayımlanan bilgilerde, örneğin bir e-ticaret sitesinde gösterilmesi zorunlu adres ve telefonda, işleme şartı alenileştirmeden çok kanunda öngörülme veya hukuki yükümlülük olarak da değerlendirilebilir. Her iki durumda da verinin hangi amaçla yayımlandığı sınırı çizer. Bu yükümlülüğün ayrıntılarını e-ticaret sitesinde adres ve telefon zorunluluğu yazımızda anlattık.
Alenileştirilmiş verilerin işlenmesinde KVKK'nın 28. maddesi bazı yükümlülükleri de kaldırır: aydınlatma yükümlülüğü, zararın giderilmesini isteme hakkı hariç 11. maddedeki haklar ve sicile kayıt yükümlülüğü uygulanmaz. Ancak bu istisna, işlemenin Kanunun amacına ve temel ilkelerine uygun ve orantılı olması şartına bağlıdır.
Amaçla Sınırlılık: Açık Olan Her Bilgi Serbestçe Kullanılamaz
KVKK'nın 4. maddesi, kişisel verilerin belirli, açık ve meşru amaçlarla işlenmesini ve işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olmasını ister. Bu genel ilke alenileştirilmiş veriler için de geçerlidir. Kurum'un verdiği örnekte, aracını satışa çıkaran kişinin ilandaki telefon numarası yalnız satışla ilgili iletişim için kullanılabilir; aynı numarayla kişiye reklam mesajı göndermek ilanın amacına uymaz.
| Kullanım | Açıklanma amacıyla uyumlu mu? | Not |
| Bir müşterinin sitedeki numarayı arayıp sipariş vermesi | Evet | Bilginin yayımlanma amacı budur. |
| Bir tedarikçinin iş teklifi için bir kez ulaşması | Duruma göre | Mesleki iletişime yakındır; ticari ileti kuralları ayrıca değerlendirilir. |
| Numaranın toplu pazarlama listesine eklenip SMS gönderilmesi | Genellikle hayır | Ayrı bir işleme şartı ve ileti onayı gerekebilir. |
| Botlarla toplanıp firma rehberinde yeniden yayımlanması | Tartışmalı | Amaç, ölçülülük ve veri sahibinin makul beklentisi değerlendirilir. |
| Ev adresinin bir şikayet sayfasında teşhir edilmesi | Genellikle hayır | Özel hayatın gizliliği yönü de ortaya çıkar. |
Reklam amaçlı SMS ve e-postalar, KVKK'dan ayrı olarak 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'daki ticari elektronik ileti kurallarına da tabidir. Bir verinin KVKK bakımından işlenebilmesi, ticari ileti gönderilebileceği anlamına gelmez.
Örnekler: Şikayet Siteleri, Veri Toplayan Botlar ve Pazarlama Listeleri

- Şikayet siteleri: Şikayet platformlarının marka sayfalarında veya şikayet metinlerinde işletmeye ait adres, telefon ve e-posta bilgileri yer alabilir. İşletme bir şirketse bu bilgiler kural olarak kişisel veri değildir; şahıs işletmesinde ise sahibin ev adresi ve cep telefonu kişisel veridir ve alenileştirme savunması amaç sınırıyla birlikte değerlendirilir. Bu durumda izlenecek yolları şikayet sitesinde ev adresi ve telefon yayımlanması yazımızda anlattık.
- Veri toplayan botlar: İnternet sitelerinden otomatik olarak iletişim bilgisi toplayan yazılımlar, bu bilgileri çoğu zaman yayımlanma amacından kopararak veri tabanlarında birleştirir. Verinin kaynağının herkese açık olması, toplu ve amaçsız derlemeyi kendiliğinden meşru kılmaz.
- Pazarlama listeleri: Satın alınan veya derlenen listelerle arama ve mesaj yapan işletme, her kayıt için hangi işleme şartına dayandığını gösterebilmelidir. "Bu bilgi internette vardı" demek tek başına yeterli değildir.
Kurul Kararları: Amaç Dışı Kullanım ve İspat
Kurul'un bu konuda yayımladığı karar özetleri iki ilkeyi öne çıkarır:
- Amaç dışı kullanım: Kurul 07.11.2019 tarihli ve 2019/331 sayılı kararında, bir sigorta şirketinin, kişinin hizmet ilanı amacıyla bir internet sitesinde yayımladığı telefon numarasını bularak onu kendi faaliyeti için aramasını alenileştirme amacı dışında kullanım saymış; m.5/2-d şartına dayanılamayacağını belirterek veri güvenliği yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle 100.000 TL idari para cezası vermiştir.
- Alenileştirmenin ispatı: Kurul 09.12.2021 tarihli ve 2021/1243 sayılı kararında, bir kişinin e-posta adresine ticari tanıtım e-postaları gönderen ve verinin alenileştirildiğini savunan firmanın, bunun hangi mecrada ve nasıl gerçekleştiğini açıklayamadığını belirterek savunmaya itibar etmemiş; 50.000 TL idari para cezasına ve verilerin imhasına karar vermiştir.
Kurul'un bir kararı ise sınırı başka yönden çizer: 10.02.2022 tarihli ve 2022/103 sayılı kararda, paylaşım şirketi hedef aldığı için şirket unvanı, adres ve vergi numarası gibi bilgilerin kişisel veri sayılmadığı ve konunun KVKK kapsamı dışında kaldığı belirtilmiştir. Yani alenileştirme tartışması, ancak ortada gerçek bir kişinin verisi varsa gündeme gelir.
Anayasa Mahkemesi'nin 2026 Kararı: Kanunilik Tartışması
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, 27.01.2026 tarihli kararında (B. No: 2020/32193), yukarıdaki 2019 tarihli olayla örtüşen idari para cezası bakımından Anayasa'nın 38. maddesindeki suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildiğine oybirliğiyle karar vermiştir. Mahkemeye göre KVKK, alenileştirilmiş verilerin açık rıza aranmadan işlenebileceğini düzenlemekle birlikte alenileşmenin nasıl gerçekleşeceğine, alenileştirme amacına ve amaca aykırı kullanımın yaptırıma bağlanıp bağlanmadığına ilişkin açık bir hüküm içermemektedir; bu konu Kurum'un uygulama rehberinde açıklanmaya çalışılmıştır. Bu nedenle amaç dışı kullanım gerekçesiyle veri güvenliği yükümlülüğüne aykırılıktan ceza verilmesi, kanun hükmünün öngörülemez biçimde geniş yorumlanmasıyla mümkün olmuştur. Dosya yeniden yargılama için ilgili sulh ceza hakimliğine gönderilmiştir.
Bu kararın etkisi dikkatli okunmalıdır:
- İdari yaptırım tarafı: Amaç dışı kullanım gerekçesiyle, kanunda açık dayanağı olmayan bir yorumla idari para cezası verilmesi tartışmalı hale gelmiştir.
- Genel ilkeler tarafı: Amaçla sınırlılık ve ölçülülük ilkeleri KVKK'nın 4. maddesinde yer almaya devam etmektedir. Veri sahibinin silme talebi, Kurul'a şikayeti ve genel hükümlere göre tazminat hakkı ortadan kalkmış değildir.
- Gelecek: Kurul'un uygulamasını nasıl şekillendireceği ve olası bir yasal düzenleme takip edilmelidir; somut olayda güncel durum ayrıca kontrol edilmelidir.
İşletmeler İçin Pratik Öneriler
- Verisi kullanılan taraf olarak: İletişim bilgilerinizin amacı dışında kullanıldığını düşünüyorsanız veri sorumlusuna KVKK'nın 11. maddesine göre başvurup verinin kaynağını ve işleme amacını sorabilir, silinmesini isteyebilirsiniz; 30 gün içinde sonuç alamazsanız Kurul'a şikayet yolu açılır.
- Başkasının verisini kullanan taraf olarak: Her veri kaynağını kayıt altına alın, verinin hangi amaçla açıklandığını ve sizin kullanımınızın bu amaçla uyumlu olup olmadığını değerlendirin, ticari ileti için gerekli onayları ayrıca kontrol edin.
- Kendi sitenizde: Yalnız gerekli iletişim bilgisini yayımlayın; mümkünse kişisel numara yerine işletmeye özel hat ve e-posta kullanın.
Şikayet platformlarındaki içeriklere karşı kişisel veri, haksız rekabet ve kişilik hakkı yollarının birlikte değerlendirildiği ana rehberimize de göz atabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Alenileştirilmiş kişisel veri ne demektir?
İlgili kişinin kendi iradesiyle kamuya açıkladığı kişisel veridir; örneğin kişinin kendi sitesinde veya herkese açık profilinde paylaştığı iş iletişim bilgisi. Başkasının izinsiz paylaştığı veri bu kapsamda değildir.
İnternette herkese açık bir telefon numarasını arayabilir miyim?
Numaranın yayımlanma amacıyla uyumlu bir arama, örneğin ilandaki ürünü sormak, kural olarak sorun oluşturmaz. Aynı numarayı başka bir ürünün pazarlaması için kullanmak ise amaç dışı kullanım sayılabilir ve ticari ileti kuralları ayrıca uygulanır.
Sitemde yasal zorunlulukla yayımladığım adres alenileştirilmiş sayılır mı?
Bu konu tartışmalıdır; işleme şartı kanunda öngörülme veya hukuki yükümlülük olarak da değerlendirilebilir. Hangi şart esas alınırsa alınsın, bilgi alıcıların size ulaşması amacıyla yayımlandığından bu amaçla sınırlı kullanılmalıdır.
Alenileştirilmiş veri için aydınlatma yapmak gerekir mi?
KVKK'nın 28. maddesine göre kişinin kendisinin alenileştirdiği verilerin işlenmesinde aydınlatma yükümlülüğü uygulanmaz. Bu istisna, işlemenin Kanunun amacına ve temel ilkelerine uygun ve orantılı olması şartına bağlıdır.
Amaç dışı kullanım her zaman idari para cezası gerektirir mi?
Hayır. Anayasa Mahkemesi'nin 27.01.2026 tarihli kararından sonra, kanunda açık dayanağı olmayan bir yorumla ceza verilmesi tartışmalı hale gelmiştir. Buna karşılık silme talebi, Kurul'a şikayet ve tazminat gibi yollar devam etmektedir.
Şirketimin iletişim bilgileri için KVKK'ya başvurabilir miyim?
Kural olarak hayır; KVKK yalnız gerçek kişilerin verilerini korur. Şahıs işletmesi sahibinin ya da bir çalışanın kişisel telefonu ve ev adresi söz konusuysa o kişi kendi adına başvurabilir.
Özet
- Alenileştirilmiş kişisel veri, ilgili kişinin kendi iradesiyle kamuya açıkladığı veridir ve açık rıza olmadan işlenebilir (KVKK m.5/2-d).
- İşleme, verinin açıklanma amacıyla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olmalıdır (KVKK m.4).
- Kurul, internetteki telefon numarasının ilan amacı dışında kullanılmasını hukuka aykırı saymış ve alenileştirme savunmasının ispatını aramıştır (Kurul 2019/331, 2021/1243).
- Şirkete ait bilgiler kişisel veri değildir; alenileştirme tartışması gerçek kişi verisinde gündeme gelir (Kurul 2022/103).
- Anayasa Mahkemesi, amaç dışı kullanım gerekçesiyle verilen bir cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildiğine karar vermiştir (AYM, B. No: 2020/32193, 27.01.2026).
- Alenileştirilmiş verilerde aydınlatma ve bazı ilgili kişi hakları uygulanmaz, ancak bu istisna orantılılık şartına bağlıdır (KVKK m.28/2).
Bir verinin kim tarafından, hangi amaçla açıklandığı ve nasıl kullanıldığı her olayda farklı olduğu ve konu Anayasa Mahkemesi kararından sonra yeniden şekillendiği için somut değerlendirme gerekir. Dural Hukuk, kişisel verilerin korunması, KVKK uyumu, veri sorumlusuna başvuru ve Kurul'a şikayet süreçleri konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk

