Son güncelleme: 15 Kasım 2026
Sigortasız iş kazası geçirdiyseniz sorunuzun kısa cevabı şudur: SGK öder. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 23. maddesine göre işe giriş bildirgesi verilmeden önce meydana gelen iş kazasında gelir ve ödenekler Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından ödenir; Kurum yaptığı bütün masrafları ve bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerini, kusur aranmaksızın işverenden geri alır. İşverenden tazminat isteme hakkınız da sigortanızın yapılmamış olmasından etkilenmez.
Bu tür dosyalarda asıl sorun çoğunlukla ispattır. İşveren kazadan sonra işe giriş bildirgesi verebilir, "işe yeni başlamıştı" diyebilir veya kazanın iş dışında olduğunu ileri sürebilir. Bu yazıda SGK'nın sigortasız çalışan için neleri ödediği, kazadan sonra yapılan işe girişin sonuçları, çalışmanın ve kazanın nasıl ispat edileceği, işverenin karşılaşacağı yaptırımlar ve tazminat hakları anlatılmaktadır.
Sigortasız İş Kazasında SGK Öder mi?
Hizmet sözleşmesiyle çalışan kişi, işveren onu bildirmese bile kanunen sigortalıdır. 5510 sayılı Kanun'un 8. maddesine göre sigortalının kendini bildirmemesi aleyhine delil oluşturmaz. Kanun, işverenin bildirim yükümlülüğünü yerine getirmemesinin yükünü işçiye değil işverene yükler.
| Konu | Sigortası bildirilmiş işçi | Sigortasız çalıştırılan işçi |
| Rapor parası (geçici iş göremezlik ödeneği) | SGK öder | SGK öder (5510 m.23) |
| Sürekli iş göremezlik geliri | Kayıp en az %10 ise SGK bağlar | Aynı şartla SGK bağlar |
| Ölüm hâlinde gelir ve cenaze ödeneği | Hak sahiplerine ödenir | Hak sahiplerine ödenir |
| SGK'nın işverene rücu etmesi | Kast veya İSG mevzuatına aykırılık şartıyla (5510 m.21) | Kusur aranmaksızın bütün masraflar (5510 m.23) |
| İşverene idari para cezası | Kaza bildirilmezse | Ayrıca işe giriş bildirgesini vermeme cezası (5510 m.102) |
İş kazasında ödenek için prim günü şartı aranmadığından (5510 m.18), işe yeni başlamış ve hiç prim ödenmemiş bir işçi de raporlu her gün için ödenek alabilir. Buna karşılık kendi adına ve hesabına çalışan (4/1-b kapsamındaki) kişi, sigortalılık bildirimini kendisi yapmamışsa bildirimsiz dönemdeki iş kazası için gelir ve ödenek alamaz (5510 m.23/3). Bu yazıdaki kurallar, bir işverene bağlı çalışan işçiler içindir.
Kazadan Sonra Yapılan İşe Giriş Ne Anlama Gelir?
Uygulamada sık görülen durum şudur: İşçi sigortasız çalışırken kaza olur, işveren aynı gün veya birkaç gün sonra işe giriş bildirgesi verir. 5510 sayılı Kanun'un 8. maddesine göre işe giriş bildirgesi kural olarak çalışma başlamadan önce verilmelidir; inşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde ise en geç çalışmaya başlatılan gün verilmesi yeterlidir.
- Bildirge kazadan sonra verilmişse: 23. madde, bildirgenin sonradan verildiği tarihten önce meydana gelen iş kazası için de ödemeyi öngörür. SGK ödemeleri yapar ve masrafları işverenden alır.
- Bildirge zamanında görünüyorsa: İşveren, girişi kazadan önce yapılmış gibi göstermeye çalışabilir. SGK incelemesinde işe başlama tarihi, kaza saati ve bildirgenin verildiği saat karşılaştırılır.
- İşe başlama tarihinin geç gösterilmesi: Aylardır çalıştığınız hâlde giriş kaza günü yapılmışsa, önceki çalışma süreniz için ayrıca hizmet tespiti gerekir.
Bu nedenle "kazadan sonra işe girdim" veya "olay iş dışında oldu" anlamına gelen bir tutanak ya da beyanı imzalamayın. Hizmet dökümünüzü e-Devlet üzerinden kontrol ederek giriş tarihinin gerçek işe başlama tarihinizle uyuşup uyuşmadığına bakın; menü adları zaman içinde değişebilir.
Çalıştığınızı ve Kazayı Nasıl İspat Edersiniz?

Sigortasız çalışmada iki şeyin ispatı gerekir: kaza tarihinde o işverenin yanında çalıştığınız ve olayın iş kazası tanımına uyduğu. Kullanılabilecek başlıca deliller şunlardır:
- Tanıklar: Birlikte çalıştığınız kişiler, ustabaşı, işyerine mal getiren veya komşu işyerlerinde çalışanlar.
- Yazılı izler: Ücretin banka veya mobil ödeme ile gönderildiğini gösteren kayıtlar, iş ile ilgili mesajlaşmalar, puantaj, vardiya listesi, işyeri kartı.
- Kaza kayıtları: Acil servis kaydı, 112 çağrısı, kolluk tutanağı, olay yeri fotoğrafları.
- Resmî tespitler: SGK denetim elemanlarının veya iş müfettişlerinin işyerinde yaptığı inceleme sonuçları.
İzlenecek yol iki parçalıdır. Kazanın iş kazası olarak kabulü için önce SGK'ya yazılı başvuru yapılır; dava açmadan önce Kuruma başvurmak zorunludur ve 60 gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.4). Çalışma sürenizin tespiti için ise iş mahkemesinde hizmet tespit davası açılır; bu dava için Kuruma önceden başvuru şartı yoktur ve dava SGK'ya re'sen ihbar edilir (7036 m.4). Hizmet tespit davası, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde açılmalıdır (5510 m.86).
İşverenin Karşılaşacağı Yaptırımlar
Sigortasız çalıştırmanın sonuçları işçiye değil işverene yöneliktir. 2026 tutarlarıyla başlıca yaptırımlar şunlardır:
| Yaptırım | Dayanak | Sonuç |
| SGK masraflarının ve gelirin ilk peşin sermaye değerinin ödettirilmesi | 5510 m.23 | Kusur şartı aranmaz |
| İşe giriş bildirgesini süresinde vermemek | 5510 m.102/1-a | Sigortalı başına 33.030 TL; denetimle veya mahkeme kararıyla tespitte 66.060 TL |
| Kazayı üç iş günü içinde SGK'ya bildirmemek | 6331 m.26/1-e | 44.443 TL'den başlar, en çok 133.329 TL |
| Geç bildirimde ödenen ödeneğin tahsili | 5510 m.21/2 | Bildirime kadar ödenen ödenek işverenden alınır |
| Ceza sorumluluğu | TCK m.89, m.85 | Taksirle yaralamada 4 ay-2 yıl, taksirle öldürmede 2-6 yıl hapis |
Bu yaptırımlar işveren için ağır olduğundan, kaza sonrasında işçiye "kazayı başka yerde oldu de, masraflarını ben karşılarım" gibi teklifler gelebilir. Böyle bir anlaşma SGK haklarınızı ve tazminat alacağınızı riske atabilir.
İşverenden Tazminat ve Diğer Haklarınız
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 417. maddesine göre işveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğini sağlamak için gerekli her türlü önlemi almakla yükümlüdür; bu yükümlülüğe aykırılık nedeniyle işçinin vücut bütünlüğünün zedelenmesinden doğan zararlar sözleşmeye aykırılık hükümlerine göre tazmin edilir. Sigortanın yapılmamış olması bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz; çoğu dosyada kayıt dışı çalıştırma, işverenin İSG eğitimi, risk değerlendirmesi ve denetim yükümlülüklerini de yerine getirmediğini düşündüren bir işarettir.
- Maddi ve manevi tazminat: SGK'nın karşılamadığı kazanç kaybı, tedavi ve bakıcı giderleri ile manevi zarar istenebilir. SGK'nın bağladığı gelirin peşin sermaye değeri, Yargıtay uygulamasında aynı zararı karşıladığı ölçüde maddi tazminattan düşülür.
- Gerçek ücretin ispatı: Bordro yoksa tanık, banka kayıtları ve emsal ücret araştırmasıyla gerçek ücretiniz ortaya konulabilir; hesap buna göre yapılır.
- Arabuluculuk: İş kazası tazminat davası zorunlu arabuluculuğa tabi değildir (7036 m.3/3). Ödenmeyen ücret, kıdem tazminatı gibi işçilik alacakları için ise dava öncesinde arabulucuya başvurmak zorunludur (7036 m.3/1).
- Süreler: Sözleşmeye dayalı tazminat istemlerinde zamanaşımı kural olarak 10 yıldır (TBK m.146); taksirle yaralamada şikâyet süresi 6 aydır (TCK m.73).
Kayıt dışı çalışmanın genel sonuçları ve şikâyet yolları için sigortasız çalışan işçinin hakları yazımıza bakabilirsiniz.
Kazadan Sonra İlk Adımlar
- Hastanede kazayı doğru anlatın: Olayın işte ve hangi işverenin yanında olduğunu söyleyin; hastaneler iş kazalarını on gün içinde SGK'ya bildirmekle yükümlüdür (6331 m.14/4).
- Delilleri hemen toplayın: Tanıkların adlarını ve telefonlarını not edin, olay yerinin ve yaralanmanın fotoğrafını alın, mesajları silmeyin.
- İşverene yazılı bildirimde bulunun: Kazanın SGK'ya bildirilmesini tarihi belli bir yolla isteyin.
- SGK'ya dilekçe verin: İşveren bildirmezse sosyal güvenlik merkezine çalıştığınız işyerini, kaza bilgilerini ve tanıkları yazarak başvurun.
- Gerçeğe aykırı beyan imzalamayın: Kazanın iş dışında olduğunu veya işe kazadan sonra başladığınızı gösteren metinleri imzalamayın; size para karşılığında ibraname sunulursa önce hukuki sonuçlarını değerlendirin.
Sık Sorulan Sorular
Sigortasız iş kazası geçirdim, rapor parası alabilir miyim?
Alabilirsiniz. İşe giriş bildirgesi verilmeden önce olan iş kazasında geçici iş göremezlik ödeneği SGK tarafından ödenir ve iş kazasında prim günü şartı aranmaz. SGK yaptığı ödemeyi işverenden geri alır.
İş kazasında sigorta yatar mı, kazadan sonra giriş yapılırsa ne olur?
Kazadan sonra yapılan giriş, SGK'nın size ödeme yapmasını engellemez. Kanun, bildirgenin sonradan verildiği tarihten önce olan kazalar için de gelir ve ödeneklerin Kurumca ödenmesini ve masrafların işverenden alınmasını öngörür (5510 m.23).
Sigortasız çalıştığımı nasıl ispat ederim?
Tanık beyanları, ücret ödemesine ilişkin banka kayıtları, mesajlar ve işyeri kayıtları en çok kullanılan delillerdir. Çalışma süreniz için iş mahkemesinde hizmet tespit davası açılabilir; dava hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır.
İşveren "kaza iş dışında oldu" derse ne olur?
Olayın iş kazası olup olmadığına SGK karar verir; Kurum gerekirse soruşturma yapar. SGK kabul etmezse iş mahkemesinde iş kazasının tespiti davası açılabilir ve tanıklar, hastane kayıtları gibi delillerle olay araştırılır.
Sigortasız iş kazasında tazminat davası için arabulucuya gitmem gerekir mi?
Gerekmez. İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davaları ile tespit davaları zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır (7036 m.3/3). Ödenmeyen ücret gibi alacaklar için ise arabuluculuk şartı vardır.
Sigortasız iş kazası işverene hangi cezaları getirir?
İşveren, SGK'nın bütün masraflarını kusur aranmaksızın öder; 2026'da işe giriş bildirgesini vermeme cezası sigortalı başına 33.030 TL, denetimle tespitte 66.060 TL'dir. Kazayı süresinde bildirmemenin cezası ise 44.443 TL'den başlar.
Özet
- Sigortasız iş kazasında gelir ve ödenekler SGK tarafından ödenir (5510 m.23).
- SGK, masrafları ve ilk peşin sermaye değerini kusur aranmaksızın işverenden alır (5510 m.23).
- Kazadan sonra verilen işe giriş bildirgesi işçinin haklarını ortadan kaldırmaz; inşaat, balıkçılık ve tarımda bildirge en geç işe başlanan gün verilmelidir (5510 m.8).
- Çalışma süresi hizmet tespit davasıyla ispat edilebilir; süre hizmet yılının sonundan itibaren beş yıldır (5510 m.86).
- İşverenden tazminat hakkı sigortasız çalışmadan etkilenmez; dava zorunlu arabuluculuğa tabi değildir (TBK m.417, 7036 m.3/3).
- İşverene 2026'da sigortalı başına 33.030 TL veya 66.060 TL ile kaza bildirmeme cezası uygulanabilir (5510 m.102, 6331 m.26).
Sigortasız iş kazası dosyalarında sonuç, çalışmanın ve kazanın ne ölçüde belgelenebildiğine bağlı olduğundan her olayın kendi delilleriyle değerlendirilmesi gerekir. Dural Hukuk, iş kazası tazminatı, hizmet tespit davası ve SGK başvuruları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk
İlgili çalışma alanımız: Cismani Zararlar
İlgili yazılar
- İş Kazası Heyet Raporu (Sağlık Kurulu Raporu) Nasıl Alınır, Kaç Günde Çıkar?
- İş Kazası Hangi Kanun Kapsamında İncelenir? 5510, 6331 ve Borçlar Kanunu
- İş Kazası Raporu Sonradan Alınır mı? Geç Başvurunun Sonuçları
- İş Kazası Kusur Raporuna İtiraz Nasıl Yapılır? Bilirkişi Raporunda Süre ve Gerekçeler
- Normal Raporu İş Kazasına Çevirme Mümkün mü? Adım Adım Başvuru Yolu

