Hayvan Çarpması Kazasında Tazminat: Kasko mu Öder, Belediye mi, Karayolları mı?

Hayvan Çarpması Kazasında Tazminat: Kasko mu Öder, Belediye mi, Karayolları mı?

Hayvan Çarpması Kazasında Tazminat: Kasko mu Öder, Belediye mi, Karayolları mı?

Son güncelleme: 15 Kasım 2026

Hayvan çarpması kaza tazminat sorusunun kısa cevabı şudur: Zararı kimin karşılayacağı, çarpılan hayvanın bir sahibi olup olmadığına ve kazada bir idarenin ihmali bulunup bulunmadığına göre değişir. Sahibi belli bir hayvanda (inek, at, koyun, sahipli köpek) zarar kural olarak hayvanın sahibinden istenir. Sahipsiz bir hayvanda belediyenin, yabani bir hayvanda ise yolu yapan veya işleten kuruluşun hizmet kusuru varsa idareye başvurulabilir. Kasko poliçeniz varsa aracınızdaki hasarı çoğu zaman en hızlı biçimde kaskodan alabilirsiniz. Güvence Hesabı ise sahipli veya sahipsiz hayvanların yol açtığı zararları karşılamaz.

Kendi aracınızın zorunlu trafik sigortası da kendi aracınızdaki hasarı ödemez; bu sigorta başkalarına verdiğiniz zararları karşılar. Bu nedenle kazadan sonra doğru muhatabı belirlemek ve delilleri hızla toplamak sonucu doğrudan etkiler. Bu yazıda yaban hayvanı, sahipli hayvan ve başıboş hayvan çarpmasında zararın kimden istenebileceği, kasko, belediye ve Karayolları Genel Müdürlüğü'nün sorumluluğu, başvuru süreleri ve kaza yerinde yapılması gerekenler anlatılmaktadır.

Hayvan Çarpması Kaza Tazminatı Kimden İstenir?

Hayvanla çarpışma kazalarında tek bir sorumlu yoktur. Önce hayvanın türünü ve sahibinin bulunup bulunmadığını, sonra kazanın meydana geldiği yolun hangi kuruluşa ait olduğunu belirlemek gerekir. Aşağıdaki tablo, uygulamada en sık karşılaşılan üç durumu özetler:

Durum Zarar kimden istenebilir? Dikkat edilecek nokta
Sahipli hayvan (inek, at, koyun, sahipli köpek) Hayvanın tutucusu (sahibi); kasko varsa kasko şirketi Türk Borçlar Kanunu (TBK) m.67'deki hayvan tutucusunun sorumluluğu uygulanır; dava adli yargıda görülür.
Sahipsiz (başıboş) köpek veya başka bir hayvan Belediye, belediye sınırları dışında il özel idaresi; kasko varsa kasko şirketi İdarenin toplama ve bakım yükümlülüğünü yerine getirmediği, yani hizmet kusuru ispat edilmelidir.
Yaban hayvanı (karaca, yaban domuzu gibi) Kasko; şartları varsa yolu yapan veya işleten idare Hayvanın sahibi yoktur; idarenin sorumluluğu için uyarı, çit gibi önlemlerdeki eksiklik gösterilmelidir.
Her üç durumda Güvence Hesabı ödeme yapmaz Hayvanların yol açtığı zararlar Güvence Hesabının kapsamı dışındadır.

Kasko şirketi hasarı ödediğinde, ödediği tutar oranında sizin yerinize geçer ve hayvan sahibine veya kusurlu idareye rücu edebilir. Bu nedenle kaskonuz varsa, karşı tarafın kim olduğu henüz netleşmemişken bile hasar dosyasını açtırmak çoğu zaman pratik bir başlangıçtır. Kasko kapsamında kalmayan kalemler (poliçedeki muafiyet tutarı, değer kaybı gibi) için hayvan sahibine veya idareye ayrıca başvurma imkânı saklıdır.

Kasko ve Trafik Sigortası Hayvan Çarpmasını Karşılar mı?

Kasko, aracın kendisinde oluşan zararı poliçe şartlarına göre karşılayan isteğe bağlı bir sigortadır. Kasko poliçeleri kural olarak aracın çarpma ve çarpışma sonucu uğradığı hasarı teminat altına alır; hayvana çarpma da uygulamada çoğunlukla bu kapsamda değerlendirilir. Ancak poliçedeki muafiyetler, özel şartlar ve hasarı bildirme yükümlülüğü sonucu etkiler. Hasarı gecikmeden sigorta şirketine bildirmek ve kaza tutanağı ile fotoğrafları dosyaya eklemek gerekir. Kasko şirketinin ödemeyi reddetmesi hâlinde izlenebilecek yollar için kasko hasar reddine itiraz yazısına bakabilirsiniz.

Zorunlu trafik sigortası ise farklı işler. Bu sigorta, aracınızın başkalarına verdiği zararları karşılar; kendi aracınızdaki hasarı karşılamaz, aracın sahibi olan sürücünün kendi bedensel zararı da kural olarak kapsam dışındadır. Bununla birlikte aracınızdaki yolcular yaralandıysa, yolcuların bedensel zararları için aracın trafik sigortasına başvurulabilir. İşletenin sorumluluktan kurtulma koşullarının (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, KTK m.86) gerçekleşip gerçekleşmediği somut olaya göre değerlendirilir.

Sahibi Belli Hayvan Çarparsa: Hayvan Tutucusunun Sorumluluğu

Hayvan çarpması kaza tazminatında sahibin sorumluluğunu hatırlatan, kırsal asfalt yolu geçen iki inek

Kırsal yollarda başıboş bırakılan büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar, özellikle gece saatlerinde ciddi kazalara yol açar. TBK m.67'ye göre hayvanın bakım ve gözetimini üstlenen kişi, yani hayvan tutucusu, hayvanın verdiği zarardan sorumludur. Bu sorumluluk kusur aranmaksızın doğar; tutucu ancak hayvanın gözetiminde durumun gerektirdiği özeni gösterdiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilir. Hayvanı çitsiz bir alanda bırakan veya yola yakın bir yerde gözetimsiz otlatan sahibin bu ispatı yapması çoğu zaman güçtür.

Sahibin tespiti için hayvanın kulak küpesi gibi kimlik işaretleri, köy muhtarlığı, tanık beyanları ve kolluğun düzenlediği tutanak önem taşır. Hayvan sahibine karşı açılacak tazminat davası adli yargıda, kural olarak asliye hukuk mahkemesinde görülür. Zamanaşımı TBK m.72'ye göre zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde olaydan itibaren on yıldır. Sürücünün aşırı hız veya dikkatsizlik gibi bir kusuru varsa, hâkim tazminatı bu kusur oranında azaltabilir (TBK m.52).

Başıboş Hayvan Çarpması: Belediyenin Sorumluluğu

5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu, 7527 sayılı Kanunla (RG 02.08.2024, sayı 32620) önemli ölçüde değiştirildi. Bu değişiklikle sahipsiz hayvanların toplanması, rehabilite edilmesi ve sahiplendirilinceye kadar bakımevlerinde barındırılması yükümlülüğü güçlendirildi. Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu 25 binden fazla olan belediyeler 31.12.2028 tarihine kadar bakımevi kurmak ve bu iş için bütçelerinden pay ayırmakla yükümlü tutuldu.

Başıboş bir hayvan nedeniyle yaşanan kazada belediyenin sorumluluğu "hizmet kusuru" kavramına dayanır: Hizmetin hiç işlememesi, geç işlemesi veya kötü işlemesi. Bölgede sürü hâlinde dolaşan köpekler için daha önce yapılmış şikâyetler, CİMER başvuruları ve belediyeye verilmiş dilekçeler, idarenin sorunu bildiğini gösteren güçlü delillerdir.

  1. İdareye başvuru: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) m.13'e göre dava açmadan önce, zararı öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde olaydan itibaren beş yıl içinde ilgili idareye yazılı başvuru yapılmalıdır.
  2. Cevap süresi: İdare 30 gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır.
  3. Dava süresi: Ret cevabının tebliğinden veya 30 günlük sürenin bitiminden itibaren 60 gün içinde dava açılır.

Trafik kazasıyla bağlantılı idare davalarında görevli yargı yolu konusunda Uyuşmazlık Mahkemesi'nin farklı yönde kararları bulunduğundan, en kısa süreye göre hareket etmek ihtiyatlı olur. Görev ve süre meselesinin ayrıntıları için yol çukuru nedeniyle kazada belediyeden tazminat yazısına bakabilirsiniz.

Yaban Hayvanı Çarpması: Karayolları veya Yolu İşleten İdare Sorumlu mu?

Karaca, geyik veya yaban domuzu gibi yabani hayvanların bir tutucusu yoktur. Bu nedenle zararın bir kişiden istenebilmesi için yolu yapan, bakımını üstlenen veya işleten kuruluşun bir ihmali gösterilmelidir. Sorumlu kuruluş yolun türüne göre değişir: Şehir içinde belediye veya büyükşehir belediyesi, devlet ve il yollarında Karayolları Genel Müdürlüğü, köy yollarında il özel idaresi veya büyükşehir belediyesi gündeme gelir. İşletmesi bir şirkete devredilmiş otoyollarda sözleşme yapısı ayrıca incelenmelidir.

İdarenin kusuru şu tür durumlarda tartışılabilir:

  • Uyarı eksikliği: Yaban hayvanı geçişinin sık olduğu bilinen bir kesimde uyarı levhası konulmaması.
  • Bakımsız koruma çiti: Erişim kontrollü yollarda hayvanların yola girmesini önleyen çitin yırtık veya eksik bırakılması.
  • Bilinen tehlikeye rağmen önlem alınmaması: Aynı noktada tekrarlayan kazalara ve şikâyetlere rağmen tedbir alınmaması.

Uyarı levhası bulunan bir yolda ise sürücünün hızını yol ve görüş koşullarına göre ayarlaması beklenir; bu durumda idarenin sorumluluğunu ispat etmek zorlaşır. Uygulamada yaban hayvanı çarpmalarının önemli bir kısmında zarar, kasko poliçesi üzerinden giderilir.

Kaza Anında ve Sonrasında Yapılması Gerekenler

  1. Güvenliği sağlayın: Dörtlü flaşörü yakın, reflektörü koyun; yaralı varsa hemen 112'yi arayın.
  2. Kolluğa haber verin: Polis veya jandarmanın düzenleyeceği tutanak, hem kasko hem de hayvan sahibine veya idareye yapılacak başvuru için resmi kayıt oluşturur.
  3. Fotoğraf ve video çekin: Hayvanı, kaza noktasını, levhaların ve çitin durumunu, yol aydınlatmasını ve araç hasarını kaydedin.
  4. Tanık ve sahip bilgisini toplayın: Çevredeki kişilerin iletişim bilgilerini alın; sahipli hayvanda küpe numarası ve muhtarlık bilgisi işe yarar.
  5. Kaskoya bildirin: Hasarı poliçede öngörülen süre içinde sigorta şirketine bildirin.
  6. Süreleri takvime yazın: İdareye başvuruda bir yıllık, hayvan sahibine karşı davada iki yıllık süreyi gözden kaçırmayın.

Sık Sorulan Sorular

Hayvan çarpması kaza tazminatı için kendi trafik sigortama başvurabilir miyim?

Hayır. Zorunlu trafik sigortası kendi aracınızdaki hasarı karşılamaz; aracın sahibi olan sürücünün kendi bedensel zararı da kural olarak kapsam dışındadır. Aracınızdaki yolcular yaralandıysa onların bedensel zararları için aracın trafik sigortasına başvurulabilir. Kendi aracınızın hasarı için kasko, hayvan sahibi veya kusurlu idare gündeme gelir.

Köpeğe çarpmamak için direksiyon kırıp kaza yaptım, belediyeden tazminat isteyebilir miyim?

Hayvana fiilen çarpmamış olmanız tek başına talebi engellemez; ancak köpeğin yolda bulunması ile kaza arasındaki bağın ispatı zorlaşır. Tanık beyanları, araç kamerası ve çevredeki kamera kayıtları bu noktada belirleyicidir. Belediyenin hizmet kusurunun da ayrıca gösterilmesi gerekir.

Çarptığım ineğin sahibi benden tazminat isteyebilir mi?

Hayvanın sahibi, hayvanın ölmesi veya yaralanması nedeniyle uğradığı zararı aracın işleteninden isteyebilir; bu zarar kural olarak aracınızın trafik sigortasından limitler içinde karşılanır. Ancak hayvanı yola başıboş bırakan sahibin kusuru, kendi talebini azaltır veya tamamen ortadan kaldırabilir. Kusur oranı somut olayda bilirkişi incelemesiyle belirlenir.

Yaban hayvanı çarpmasında Güvence Hesabı öder mi?

Ödemez. Güvence Hesabı, sahipli veya sahipsiz hayvanların neden olduğu zararları kapsam dışında tutar. Bu tür kazalarda başvurulacak yerler kasko, hayvan sahibi veya ihmali bulunan idaredir.

Belediyeye karşı başvuru için ne kadar sürem var?

İYUK m.13'e göre zararı öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde olaydan itibaren beş yıl içinde idareye başvurmanız gerekir. İdare 30 gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır ve 60 günlük dava süresi işlemeye başlar.

Özet

  • Sahipli hayvanın verdiği zarardan hayvan tutucusu sorumludur; özen gösterdiğini ispat ederse kurtulabilir (TBK m.67).
  • Başıboş hayvan kazalarında belediyenin hizmet kusuru tartışılır; toplama ve bakımevi yükümlülükleri 7527 sayılı Kanunla güçlendirildi (5199 s.K.).
  • İdareye karşı talepte önce yazılı başvuru gerekir: bir yıl, her hâlde beş yıl; cevap için 30 gün, dava için 60 gün (İYUK m.13).
  • Güvence Hesabı ve kendi trafik sigortanız, aracınızdaki hayvan çarpması hasarını ödemez.
  • Kasko şirketi ödediği tutar için hayvan sahibine veya kusurlu idareye rücu edebilir.
  • Hayvan sahibine karşı dava zamanaşımı iki yıl, her hâlde on yıldır (TBK m.72).

Hayvan çarpmasında sorumlu kişi veya kurum; hayvanın türüne, yolun kime ait olduğuna ve kaza yerindeki önlemlere göre değiştiğinden her dosya kendi delilleriyle ayrıca değerlendirilmelidir. Dural Hukuk, trafik kazası tazminatı, idareye karşı tam yargı davası ve sigorta uyuşmazlıkları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Hazırlayan: Dural Hukuk

İlgili çalışma alanımız: Tazminat Hukuku

İlgili yazılar