Son güncelleme: 15 Kasım 2026
İş kazası ceza davası nasıl işler sorusunun kısa cevabı şudur: Yaralanma veya ölümle sonuçlanan iş kazasında, kusuru bulunan kişiler hakkında taksirle yaralama (TCK m.89) veya taksirle öldürme (TCK m.85) suçundan Cumhuriyet savcılığınca soruşturma yürütülür; yeterli şüphe varsa iddianameyle ceza davası açılır. Bu süreç, işçinin veya ailesinin işverene karşı açacağı tazminat davasından ayrıdır ve onunla birlikte yürüyebilir.
Önemli ayrıntı şudur: Taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır ve 6 aylık şikâyet süresi kaçırılırsa ceza yolu kapanabilir; taksirle öldürmede ise şikâyet aranmaz. Ayrıca ceza dosyasındaki kusur raporu tazminat davasında önemli bir delildir, ancak hukuk hâkimini her yönüyle bağlamaz. Bu yazıda hangi suçların söz konusu olduğu, kimlerin yargılanabileceği, soruşturma ve kovuşturma aşamaları, kusur raporunun tazminat davasına etkisi ve iki yolun birlikte nasıl yürütüleceği anlatılmaktadır.
İş Kazası Ceza Davası Hangi Suçlardan Açılır?
İş kazalarında suç çoğunlukla taksirle, yani dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık sonucu istenmeden işlenir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda (TCK) öngörülen cezalar şöyledir:
| Suç | Öngörülen ceza | Şikâyet |
| Taksirle öldürme (TCK m.85/1) | 2 yıldan 6 yıla kadar hapis | Aranmaz |
| Birden fazla ölüm veya ölümle birlikte yaralanma (TCK m.85/2) | 2 yıldan 15 yıla kadar hapis | Aranmaz |
| Taksirle yaralama (TCK m.89/1) | 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası | Aranır (bilinçli taksirde de) |
| Birden fazla kişinin yaralanması (TCK m.89/4) | 9 aydan 5 yıla kadar hapis | Kural olarak aranır; bilinçli taksirde aranmaz |
Taksirle yaralamanın cezası 7571 sayılı Kanunla (RG 25.12.2025) artırılmıştır; bu tarihten önce işlenen fiillerde lehe kanun karşılaştırması yapılır. Yaralanma kemik kırığı veya duyu ya da organ işlevinin sürekli zayıflaması gibi sonuçlar doğurmuşsa ceza yarı oranında (m.89/2), iyileşmesi olanaksız hastalık veya organ işlevinin yitirilmesi gibi ağır sonuçlarda bir kat artırılır (m.89/3). Fail sonucu öngördüğü hâlde istememişse bilinçli taksir söz konusudur ve ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK m.22/3).
Kimler Yargılanabilir?
Ceza sorumluluğu şahsidir ve tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz (TCK m.20). Bu nedenle işveren bir şirketse şirketin kendisi değil, kazada kusuru bulunan gerçek kişiler yargılanır. Uygulamada soruşturma şu kişilere yönelebilir:
- İşveren ve yöneticiler: Gerçek kişi işveren, şirketi yöneten ve İSG kararlarını veren yetkililer.
- İşveren vekilleri: Şantiye şefi, üretim müdürü, ustabaşı gibi işin yürütümünden sorumlu kişiler.
- Alt ve asıl işveren tarafı: Taşeron yapılanmada her iki tarafın yetkilileri ayrı ayrı değerlendirilir.
- İSG profesyonelleri: İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, yükümlülüklerini yerine getirmemişlerse.
- Diğer çalışanlar: Kazaya kendi dikkatsizliğiyle yol açan çalışma arkadaşı veya operatör.
İşverenin sorumluluğunun sınırları için işveren iş kazasından sorumlu mu yazımıza bakabilirsiniz.
Soruşturma Aşaması: Şikâyet, Bilirkişi ve Uzlaştırma
- Olayın savcılığa intikali: İşveren kazayı kolluğa derhal bildirmekle yükümlüdür (5510 m.13). Kolluk olay yerinde tutanak tutar, ifadeleri alır ve Cumhuriyet savcısını bilgilendirir.
- Delil toplama: Savcılık olay yeri incelemesi yaptırır, tanıkları dinler, risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları ve ekipman belgelerini ister. Yaralanmanın derecesi veya ölüm sebebi Adli Tıp raporlarıyla belirlenir.
- Kusur raporu: Kazanın oluşumu ve kimin ne oranda kusurlu olduğu konusunda çoğunlukla iş güvenliği alanında bilirkişi raporu alınır. Rapora itiraz edilebilir ve yeni bir rapor istenebilir.
- Şikâyet: Taksirle yaralamada şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenildiği günden itibaren 6 aydır (TCK m.73). Ancak bilinçli taksirle m.89/2, m.89/3 veya m.89/4'teki sonuçlar doğmuşsa şikâyet aranmaz (TCK m.89/5).
- Uzlaştırma: Taksirle yaralama uzlaştırma kapsamındadır; taksirle öldürme değildir (CMK m.253/1-b). Anayasa Mahkemesi'nin 2023'te iptal ettiği tazminat yasağı 7531 sayılı Kanunla 2024'te yeniden düzenlenmiştir: Uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış dava varsa feragat edilmiş sayılır (CMK m.253/19). Bu kuralın şüpheli olmayan işverene karşı taleplere etkisi somut olaya göre değerlendirilmeli, uzlaşma metni imzadan önce dikkatle okunmalıdır.
- Karar: Savcılık yeterli şüphe görürse iddianame düzenler. Kovuşturmaya yer olmadığına karar verilirse suçtan zarar gören, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173).
Kovuşturma Aşaması ve Olası Sonuçlar
İddianame kabul edilince yargılama başlar. Görevli mahkeme suçun kanundaki cezasının üst sınırına göre belirlenir; taksirle yaralama ve tek kişinin ölümüne ilişkin dosyalar çoğunlukla asliye ceza mahkemesinde görülür, birden fazla kişinin öldüğü hâllerde ağır ceza mahkemesinin görevi gündeme gelebilir.
- Katılma: Mağdur ve suçtan zarar görenler, şikâyetçi olduklarını bildirerek hüküm verilinceye kadar kamu davasına katılabilir (CMK m.237). Ölümlü kazada aile de suçtan zarar gören sıfatıyla katılma talebinde bulunabilir.
- Olası kararlar: Beraat, mahkûmiyet veya şartları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilebilir.
- Seçenek yaptırımlar: Taksirli suçlarda hükmolunan hapis cezası uzun süreli olsa da diğer koşullar varsa adli para cezasına çevrilebilir; ancak bu imkân bilinçli taksirde uygulanmaz (TCK m.50/4).
- Dava zamanaşımı: Taksirle öldürmede 15 yıl, taksirle yaralamada 8 yıldır (TCK m.66).
Ceza Dosyasındaki Kusur Raporu Tazminat Davasını Nasıl Etkiler?

Bu konu iş kazası dosyalarında en sık sorulan sorulardan biridir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 74. maddesine göre hukuk hâkimi, zarar verenin kusurunun olup olmadığına karar verirken ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle ve ceza hâkiminin verdiği beraat kararıyla bağlı değildir. Ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da hukuk hâkimini bağlamaz.
Bunun pratik sonuçları şunlardır:
- Beraat tazminatı engellemez: Ceza davasında beraat eden işveren, tazminat davasında kusurlu bulunabilir.
- Kusur oranı yeniden belirlenir: İş mahkemesi genellikle kendi bilirkişi heyetinden rapor alır; ceza dosyasındaki rapor önemli bir delil olarak değerlendirilir.
- Maddi olgular önem taşır: Yargıtay uygulamasında, kesinleşmiş mahkûmiyet kararında saptanan maddi olguların, örneğin kazanın nasıl meydana geldiğinin, hukuk hâkimi bakımından dikkate alınması gerektiği kabul edilmektedir.
- Çelişki giderilmelidir: Aynı kazaya ilişkin farklı dosyalardaki kusur raporları çelişiyorsa bu çelişki giderilmeden hüküm kurulması bozma sebebi olabilir. Örneğin Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 06.11.2025 tarihli, 2025/2143 E., 2025/14951 K. sayılı kararında, SGK rücu dosyasında kesinleşen kusur dağılımıyla tazminat dosyasındaki değerlendirme arasındaki çelişki bozma sebebi sayılmıştır.
Bu nedenle ceza soruşturmasındaki ilk kusur raporuna süresinde ve gerekçeli itiraz edilmesi, ileride açılacak tazminat davası bakımından da önem taşır. Kusur raporlarının nasıl hazırlandığı için iş kazasında kusur oranı nasıl belirlenir yazımızı inceleyebilirsiniz.
Ceza Yolu ile Tazminat Yolu Birlikte Nasıl Yürür?
| Konu | Ceza davası | Tazminat davası |
| Amaç | Kusurlu kişinin cezalandırılması | Maddi ve manevi zararın giderilmesi |
| Kime karşı | Kusurlu gerçek kişiler | İşveren (şirket dahil) ve diğer sorumlular |
| Mahkeme | Ceza mahkemesi | İş mahkemesi (7036 m.5) |
| Arabuluculuk | Taksirle yaralamada uzlaştırma | Zorunlu arabuluculuk yok (7036 m.3/3) |
| Süre | Şikâyet 6 ay; dava zamanaşımı 8 veya 15 yıl | Sözleşmeye dayalı istemde 10 yıl (TBK m.146) |
İki yol birbirini beklemek zorunda değildir; tazminat davası ceza davası sürerken açılabilir. Haksız fiile dayanan istemlerde, fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza kanunlarındaki daha uzun zamanaşımı uygulanabilir (TBK m.72/1); ancak Yargıtay, iş kazasına ilişkin bir kararında tüzel kişi davalılar bakımından uzamış ceza zamanaşımının uygulanamayacağını belirtmiştir. Uygulamada ceza dosyasının bir örneği tazminat davasına delil olarak getirtilir.
Sık Sorulan Sorular
İş kazası ceza davası açılması için şikâyet etmek gerekir mi?
Taksirle öldürmede şikâyet aranmaz ve savcılık kendiliğinden soruşturma yürütür. Taksirle yaralama ise kural olarak şikâyete bağlıdır; bilinçli taksirle ağır sonuçlar doğmuşsa şikâyet aranmaz (TCK m.89/5).
Şikâyetten vazgeçersem tazminat hakkım da kaybolur mu?
Şikâyetten vazgeçme kural olarak ceza davasını düşürür (TCK m.73), ancak tazminat hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Vazgeçme karşılığında imzalanan bir belgede tazminattan da feragat edildiği yazıyorsa durum farklılaşabilir; bu nedenle metin dikkatle okunmalıdır.
İşveren ceza davasında beraat ederse tazminat alabilir miyim?
Alabilirsiniz. Hukuk hâkimi ceza hâkiminin beraat kararıyla ve kusur değerlendirmesiyle bağlı değildir (TBK m.74). Tazminat davasında kusur yeniden incelenir.
İş kazasında şirket yöneticisi hapis cezası alır mı?
Kusuru varsa yargılanabilir; ancak sonuç kusurun ağırlığına, zararın niteliğine ve kişisel durumlara göre değişir. Taksirli suçlarda hapis cezası şartları varsa adli para cezasına çevrilebilir veya hükmün açıklanması geri bırakılabilir.
Ceza davası bitmeden iş kazası tazminat davası açılabilir mi?
Evet. İki dava birbirinden bağımsızdır ve aynı anda yürüyebilir. Ceza dosyasındaki belgeler ve raporlar tazminat davasında delil olarak kullanılabilir.
Uzlaştırmada ödenen para tazminattan düşülür mü?
Uzlaşma sağlanırsa kural olarak aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz (CMK m.253/19). Uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar için açılan davada ise aynı zararın iki kez giderilmemesi ilkesi gereği uzlaşma kapsamında yapılan ödemeler kural olarak dikkate alınır. Ödemenin hangi zarar kalemine yönelik olduğu belgede açıkça yazılmalıdır.
Özet
- İş kazasında ceza yolu taksirle öldürme veya taksirle yaralama suçundan işler (TCK m.85, m.89).
- Şirket cezalandırılamaz; kusuru bulunan gerçek kişiler yargılanır (TCK m.20).
- Taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır, süre 6 aydır; taksirle öldürmede şikâyet aranmaz (TCK m.73, m.89/5).
- Taksirle yaralama uzlaştırmaya tabidir, taksirle öldürme değildir (CMK m.253).
- Ceza hâkiminin beraat ve kusur değerlendirmesi hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74).
- Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara iki hafta içinde itiraz edilebilir (CMK m.173).
İş kazasında ceza ve tazminat yolları farklı kurallarla ilerlediğinden, sürelerin kaçırılmaması ve kusur raporlarının doğru değerlendirilmesi için dosyanın baştan itibaren somut olarak incelenmesi gerekir. Dural Hukuk, iş kazası ceza soruşturmaları, kusur raporuna itiraz ve iş kazası tazminat davaları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk
İlgili çalışma alanımız: Ceza Hukuku
İlgili yazılar
- Stajyer İş Kazası Geçirirse Ne Olur? Stajyer ve Çırağın Sigorta ve Tazminat Hakları
- Taşeron İşçi İş Kazası Geçirirse Asıl İşveren de Sorumlu mu?
- Ölümlü İş Kazasında İşverenin Sorumluluğu: Hukuki, Cezai ve İdari Sonuçlar
- İş Güvenliği Uzmanı ve İşyeri Hekimi İş Kazasından Sorumlu mu?
- Risk Değerlendirmesi Yapılmayan İşyerinde Kaza: İşverenin Sorumluluğu

