İş Güvenliği Uzmanı ve İşyeri Hekimi İş Kazasından Sorumlu mu?

İş Güvenliği Uzmanı ve İşyeri Hekimi İş Kazasından Sorumlu mu?

İş Güvenliği Uzmanı ve İşyeri Hekimi İş Kazasından Sorumlu mu?

Son güncelleme: 15 Kasım 2026

İş güvenliği uzmanı sorumluluğu ve işyeri hekiminin iş kazasındaki rolü sorusunun kısa cevabı şudur: İşyerinde sağlık ve güvenliği sağlama yükümlülüğü her durumda işverene aittir ve dışarıdan uzman veya hekim hizmeti alınması işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz (6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.4/2). Bununla birlikte iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, görevlerini ihmal ederlerse işverene karşı hukuken, şartları oluşmuşsa cezai olarak ve yetki belgeleri bakımından idari olarak sorumlu tutulabilir (6331 m.8).

Uygulamada belirleyici soru, uzmanın veya hekimin tehlikeyi zamanında görüp görmediği ve işverene yazılı olarak bildirip bildirmediğidir. Uzmanın kaza öncesinde riski tespit edip yazılı uyarıda bulunduğu, buna rağmen işverenin önlem almadığı durumlarla, riskin hiç tespit edilmediği durumlar birbirinden çok farklı sonuçlar doğurur. Bu yazıda İSG profesyonellerinin görevleri, işverenle sorumluluk paylaşımı ve hukuki, cezai ve idari sorumluluğun sınırları anlatılmaktadır.

İş Güvenliği Uzmanı ve İşyeri Hekimi Ne İş Yapar?

İşveren, 6331 sayılı Kanun uyarınca iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri için iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirir. Bu hizmet işverenin kendi çalışanları arasından karşılanabileceği gibi ortak sağlık ve güvenlik biriminden (OSGB) hizmet alınarak da sağlanabilir. İş güvenliği uzmanının belgesi işyerinin tehlike sınıfına uygun olmalıdır: çok tehlikeli işyerlerinde (A), tehlikeli işyerlerinde en az (B), az tehlikeli işyerlerinde en az (C) sınıfı belge aranır (6331 m.8/5).

Görev alanı İş güvenliği uzmanı İşyeri hekimi
Rehberlik İşverene güvenlik önlemleri, ekipman ve çalışma yöntemleri konusunda öneride bulunur Sağlık gözetimi, çalışma ortamı ve işyeri tasarımı konusunda öneride bulunur
Risk değerlendirmesi Çalışmaya katılır, önlemleri izler Çalışmaya katılır, özel politika gerektiren grupları izler
Gözetim Çalışma ortamını ve ekipmanı gözetir İşe giriş ve periyodik muayeneleri yapar
Eğitim ve kayıt Eğitimleri planlar, tespitlerini onaylı deftere yazar Eğitim ve ilk yardım organizasyonunu yürütür, tespitlerini onaylı deftere yazar

İşverenin Sorumluluğu Uzmana Devredilemez

6331 m.4/1, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlama yükümlülüğünü doğrudan işverene yükler: risk değerlendirmesi yapmak, önlem almak, eğitim vermek ve önlemlere uyulup uyulmadığını denetlemek işverenin görevidir. Aynı maddenin ikinci fıkrası, işyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınmasının işverenin sorumluluğunu kaldırmadığını açıkça söyler. 6331 m.8/2 de uzmanın ve hekimin yazılı olarak bildirdiği eksikliklerin giderilmesinden işverenin sorumlu olduğunu belirtir.

Bu nedenle işçi veya hak sahipleri tazminat davasını kural olarak işverene karşı açar; SGK da rücu talebini işverene yöneltir. İşveren, uzmanın veya OSGB'nin ihmali yüzünden ödeme yapmak zorunda kalmışsa bu kişilere kusurları oranında başvurabilir. İşverenin genel sorumluluğunun sınırlarını işverenin iş kazasından sorumluluğu yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Uzmanın yetkilerinin sınırlı olduğu da unutulmamalıdır. İş güvenliği uzmanı işverenin danışmanı konumundadır; çalışana disiplin cezası verme veya işi kendi başına kalıcı olarak durdurma yetkisi yoktur. Hayati tehlike karşısında yapması gereken, işverene yazılı olarak başvurmak ve önlem alınmazsa durumu Bakanlığa bildirmektir. Bu nedenle uzmanın sorumluluğu, kendi görev ve yetki alanıyla sınırlı biçimde değerlendirilir.

İş Güvenliği Uzmanı Sorumluluğu: Hukuki Boyut

6331 m.8/3'e göre hizmet sunan kuruluşlar ile iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, hizmetlerindeki ihmallerden dolayı hizmet verdikleri işverene karşı sorumludur. İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik'in (RG 20.07.2013, Sayı 28713) 11. maddesi de hekim için aynı kuralı tekrarlar.

  • İşverenin rücu hakkı: İşçiye veya SGK'ya ödeme yapan işveren, ihmali bulunan uzmana, hekime veya OSGB'ye kusur oranında başvurabilir. Birden çok sorumlu arasındaki iç paylaşım kusurun ağırlığına göre yapılır (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.61-62).
  • Sözleşmenin önemi: OSGB ile yapılan hizmet sözleşmesi; ziyaret sıklığı, raporlama ve bildirim yöntemleri bakımından sorumluluğun kapsamını belirlemede önemli bir delildir.
  • İşçinin doğrudan talebi: İşçinin tazminatı doğrudan uzmandan isteyip isteyemeyeceği somut olaya göre değerlendirilir; uygulamada tazminat davaları çoğunlukla işverene yöneltilir.

Kusur oranı, mahkemenin aldığı bilirkişi raporlarıyla belirlenir. Kusur dağılımının nasıl yapıldığını iş kazasında kusur oranı yazımızda bulabilirsiniz.

Cezai Sorumluluk: Taksirle Öldürme ve Yaralama

Ölümlü veya yaralanmalı iş kazasından sonra başlayan soruşturmada işverenle birlikte iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin kusuru da incelenebilir. Uygulanacak hükümler 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) taksire ilişkin maddeleridir.

Suç Hüküm Ceza
Taksirle öldürme TCK m.85/1 2 yıldan 6 yıla kadar hapis
Birden fazla ölüm veya ölümle birlikte yaralanma TCK m.85/2 2 yıldan 15 yıla kadar hapis
Taksirle yaralama (25.12.2025'ten itibaren) TCK m.89/1 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası
Birden fazla kişinin yaralanması TCK m.89/4 9 aydan 5 yıla kadar hapis

Bilinçli taksir hâlinde ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK m.22/3). Yargıtay'ın yayımlanmış kararlarında, tehlikeyi kazadan önce tespit edip yazılı olarak bildirmiş uzmanlar bakımından mahkûmiyet kararlarının bozulduğu, gözetim ve uyarı görevini yerine getirmeyen uzmanların ise kusurlu bulunduğu örnekler bulunmaktadır. Yine de yazılı uyarı tek başına kesin bir koruma sağlamaz; tehlikenin zamanında görülüp görülmediği ve kazayla illiyet bağı her dosyada ayrıca değerlendirilir. Bilirkişinin belirlediği kusur oranı da ceza hâkimini kendiliğinden bağlamaz.

İdari Sorumluluk: Yetki Belgesinin Askıya Alınması

6331 m.8/2'ye göre uzman ve hekim, belirledikleri eksiklikleri işverene yazılı olarak bildirir; hayati tehlike içeren ve işverenin almadığı önlemleri Bakanlığın yetkili birimine bildirir. Bu bildirim nedeniyle sözleşmeleri feshedilemez.

Durum Sonuç
Hayati tehlikeyi Bakanlığa bildirmeyen uzman veya hekim Belge 3 ay, tekrarında 6 ay askıya alınır (6331 m.8/2)
Aynı durumda OSGB Yetki belgesi 6 ay, tekrarında 1 yıl askıya alınır (6331 m.8/2)
İhmali nedeniyle ölüm veya malullükle sonuçlanan iş kazası ya da meslek hastalığı Uzmanın veya hekimin yetki belgesi askıya alınır (6331 m.8/4)
Diğer aykırılıklar Bakanlıkça belirlenen ihtar ve askı usulleri uygulanır (6331 m.31)

İşyeri Hekiminin Sorumluluğu: Sağlık Gözetimi ve Meslek Hastalığı

İşyeri hekiminin sağlık gözetimi kapsamında çalışanın tansiyonunu ölçmesi, iş güvenliği uzmanı ve hekim sorumluluğu

İşyeri hekiminin sorumluluğu daha çok sağlık gözetimi ekseninde gündeme gelir. Yönetmeliğin 9. maddesine göre hekim işe giriş ve periyodik muayeneleri yapar, çalışanın yapacağı işe sağlık yönünden uygunluğunu değerlendirir, iş kazası ve meslek hastalıklarının nedenlerini araştırır. 11. maddeye göre ise tespit ve tavsiyelerini onaylı deftere yazar ve meslek hastalığı ön tanısı koyduğu vakaları SGK'nın yetkilendirdiği sağlık hizmet sunucularına sevk eder.

Örneğin ağır işte çalışmaya uygun olmayan bir çalışanın "çalışabilir" raporuyla işe başlatılması veya tekrarlayan şikâyetlere rağmen meslek hastalığı şüphesinin sevkle sonuçlandırılmaması, hekimin ihmalinin tartışılmasına yol açabilir. Hekimin işverene ve gerekiyorsa çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne yaptığı yazılı bildirimler, kendi sorumluluğunun sınırını gösteren en önemli belgelerdir.

Sorumluluğu Azaltan ve Artıran Etkenler

  1. Tehlikenin tespiti: Risk değerlendirmesinde kazaya yol açan tehlike yer alıyor mu, yer almıyorsa bu bir eksiklik mi?
  2. Yazılı bildirim: Eksiklik onaylı deftere ve işverene yazılı olarak bildirilmiş mi, tarih ve içerik açık mı?
  3. Takip: Bildirimden sonra önlemin alınıp alınmadığı izlenmiş, hayati tehlikede Bakanlığa bildirim yapılmış mı?
  4. Hizmet süresi: Uzmanın işyerinde geçirdiği süre ve ziyaret sıklığı mevzuata ve sözleşmeye uygun mu?
  5. Eğitim kayıtları: Çalışana verilen eğitimler belgelenmiş mi?

Uzmanlar ve hekimler için pratik öneri, her tespiti tarihli ve imzalı biçimde kayda geçirmek, işverenin cevabını saklamak ve hayati tehlikelerde bildirim yükümlülüğünü geciktirmemektir. İşverenler bakımından ise yazılı uyarıların takibinin yapılmaması, sorumluluğun ağırlaşmasına yol açan başlıca nedenlerdendir.

Sık Sorulan Sorular

İş güvenliği uzmanı sorumluluğu işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırır mı?

Hayır. 6331 m.4/2'ye göre dışarıdan uzman veya kuruluş hizmeti alınması işverenin sorumluluğunu kaldırmaz. Uzmanın ihmali, işveren ile uzman arasındaki iç ilişkide ve kusur dağılımında önem taşır.

İş güvenliği uzmanı iş kazası nedeniyle hapis cezası alabilir mi?

Uzmanın kusurunun kazayla illiyet bağı içinde olduğu tespit edilirse taksirle öldürme (TCK m.85) veya taksirle yaralama (TCK m.89) hükümleri uygulanabilir. Tehlikenin zamanında yazılı bildirilmiş olması, kusurun değerlendirilmesinde önemli bir etkendir.

İşveren ödediği tazminatı OSGB'den geri isteyebilir mi?

6331 m.8/3 uyarınca OSGB ile uzman ve hekim, ihmallerinden dolayı işverene karşı sorumludur. İşveren, ihmal ve kusur oranı ispatlanırsa ödediği tutarın ilgili kısmını isteyebilir. Hizmet sözleşmesi ve onaylı defter kayıtları bu talepte belirleyicidir.

Onaylı deftere yazılan uyarı uzmanı tamamen korur mu?

Onaylı deftere yazılan ve işverene bildirilen uyarı güçlü bir delildir. Ancak tek başına kesin koruma sağlamaz; uyarının zamanında yapılıp yapılmadığı, takip edilip edilmediği ve hayati tehlikede Bakanlığa bildirim yapılıp yapılmadığı da değerlendirilir.

İşyeri hekiminin yetki belgesi hangi durumda askıya alınır?

Hayati tehlikeyi bildirmeyen hekimin belgesi 3 ay, tekrarında 6 ay askıya alınır (6331 m.8/2). İhmali nedeniyle ölüm veya malullükle sonuçlanan iş kazası ya da meslek hastalığı meydana gelmişse de yetki belgesi askıya alınır (6331 m.8/4).

Özet

  • İş sağlığı ve güvenliğinden asıl sorumlu işverendir; dışarıdan hizmet alınması bunu değiştirmez (6331 m.4/2).
  • Uzman, hekim ve OSGB ihmallerinden dolayı işverene karşı sorumludur (6331 m.8/3).
  • Kusuru illiyet bağı içinde olan uzman veya hekim hakkında taksirle öldürme veya yaralama hükümleri uygulanabilir (TCK m.85, m.89).
  • Hayati tehlikeyi bildirmeyen uzman veya hekimin belgesi 3 ay, tekrarında 6 ay askıya alınır (6331 m.8/2).
  • Ölüm veya malullükle sonuçlanan olayda ihmali bulunanın yetki belgesi askıya alınır (6331 m.8/4).
  • Onaylı defter kayıtları ve yazılı bildirimler sorumluluğun belirlenmesinde en önemli delillerdir.

Uzmanın, hekimin ve işverenin kusur payı tehlikenin tespitine, yazılı bildirimlere ve kazanın oluş biçimine göre değiştiğinden her olay kendi belgeleriyle ayrıca incelenmelidir. Dural Hukuk, iş kazası tazminatı, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatından doğan sorumluluk ve iş kazasına bağlı ceza soruşturmaları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Hazırlayan: Dural Hukuk

İlgili çalışma alanımız: Cismani Zararlar

İlgili yazılar