Stajyer İş Kazası Geçirirse Ne Olur? Stajyer ve Çırağın Sigorta ve Tazminat Hakları

Stajyer İş Kazası Geçirirse Ne Olur? Stajyer ve Çırağın Sigorta ve Tazminat Hakları

Stajyer İş Kazası Geçirirse Ne Olur? Stajyer ve Çırağın Sigorta ve Tazminat Hakları

Son güncelleme: 15 Kasım 2026

Stajyer iş kazası geçirirse ne olur sorusunun kısa cevabı şudur: Meslek lisesi veya üniversite öğrencisi olarak staj yapanlar ile çıraklar, 5510 sayılı Kanun'a göre iş kazası bakımından sigortalı sayılır. Bu nedenle stajyer iş kazası hâlinde SGK, şartları varsa geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri öder; kazada kusuru bulunan işletmeden ayrıca maddi ve manevi tazminat istenebilir.

Stajyer ile çırak arasında sigorta kapsamı bakımından fark vardır ve stajyer çoğu zaman işletmenin işçisi sayılmadığından tazminat davasının dayanağı ve görevli mahkeme konusunda dikkat gerekir. Bu yazıda stajyer ve çırağın hangi sigorta kapsamında olduğu, SGK'nın sağladığı haklar, kazanın kim tarafından bildirileceği, işletmenin sorumluluğu ve tazminat davasında dikkat edilecek noktalar anlatılmaktadır.

Stajyer ve Çırak Hangi Sigorta Kapsamında?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 5. maddesinin (b) bendine göre, mesleki ve teknik ortaöğretim ile yükseköğretimde staja tabi tutulan öğrenciler hakkında yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulanır. 3308 sayılı Kanun'a tabi aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler (uygulamada MESEM öğrencileri) hakkında ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortasının yanında hastalık sigortası da uygulanır. Bu kişiler 4/1-a kapsamında sigortalı sayılır.

Grup Uygulanan sigorta kolları 2026 prime esas kazanç
Meslek lisesi veya üniversitede zorunlu staj yapan öğrenci İş kazası ve meslek hastalığı Günlük 1.101 TL
Aday çırak, çırak, işletmede mesleki eğitim gören öğrenci İş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık Günlük 550,50 TL (aylık 16.515 TL)
Üniversitede kısmi zamanlı çalışan öğrenci (2547 m.46) İş kazası ve meslek hastalığı Günlük 1.101 TL

Staj öğrencilerinin priminin, uygulamada öğrencinin kayıtlı olduğu okul veya yükseköğretim kurumu tarafından ödendiği belirtilmektedir. Primin kim tarafından ödendiği, kazanın iş kazası sayılmasını etkilemez; önemli olan öğrencinin kaza tarihinde sigorta kapsamında bulunmasıdır. Sigorta kaydınızı e-Devlet üzerinden hizmet dökümünüzden kontrol edebilirsiniz; menü adları zaman içinde değişebilir.

Stajyer İş Kazası Geçirirse SGK Hangi Hakları Sağlar?

İş kazası ve meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar 5510 sayılı Kanun'un 16. maddesinde sayılmıştır: geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, ölüm hâlinde hak sahiplerine gelir, cenaze ödeneği ve gelir bağlanan kız çocuklarına evlenme ödeneği.

  • Geçici iş göremezlik ödeneği: İş kazasında prim günü şartı aranmaz; raporlu her gün için yatarak tedavide günlük kazancın yarısı, ayakta tedavide üçte ikisi ödenir (5510 m.18).
  • Sürekli iş göremezlik geliri: Meslekte kazanma gücü en az %10 azalmışsa gelir bağlanır (5510 m.19).
  • Ölüm geliri ve cenaze ödeneği: Kaza ölümle sonuçlanırsa hak sahiplerine gelir bağlanır (5510 m.20); 2026 yılı cenaze ödeneği 6.398 TL'dir.

Aşağıdaki tablo, kazancın 2026 yılı alt sınırından bildirildiği varsayımıyla günlük ödeneğin yaklaşık tutarını göstermektedir. Örnek basitleştirilmiştir ve bağlayıcı değildir; gerçek tutar, SGK'nın kayıtlı kazanç ve rapor süresine göre yapacağı hesapla belirlenir.

Varsayım Günlük kazanç Ayakta tedavi (2/3) Yatarak tedavi (1/2)
Staj öğrencisi 1.101,00 TL 734,00 TL 550,50 TL
Çırak veya MESEM öğrencisi 550,50 TL 367,00 TL 275,25 TL

Buna göre örneğin 10 günlük ayakta tedavi raporu alan bir staj öğrencisine yaklaşık 7.340 TL, aynı sürede bir çırağa yaklaşık 3.670 TL ödenek ödenir.

Kazayı Kim Bildirir, Süre Ne Kadar?

İş kazası kolluğa derhal, SGK'ya ise en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirilir (5510 m.13/2; 6331 m.14). Uygulamada stajyer, çırak ve işletmede mesleki eğitim gören öğrencinin kazasını, eğitimin veya stajın fiilen yapıldığı işletmenin bildirmesi gerektiği kabul edilmektedir; okulun da durumdan yazılı olarak haberdar edilmesi önerilir. Sağlık kuruluşları da kendilerine intikal eden iş kazalarını en geç on gün içinde SGK'ya bildirir.

Kazayı süresinde bildirmeyen işverene 6331 sayılı Kanun'un 26/1-e maddesine göre SGK tarafından idari para cezası uygulanır. Bu ceza 2026 yılında 44.443 TL'den başlar, tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre 133.329 TL'ye kadar çıkabilir. Ayrıca süresinde bildirilmeyen kazada, bildirim tarihine kadar ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir (5510 m.21/2).

İşletmenin Sorumluluğu: Stajyer de İş Güvenliği Mevzuatının Korumasında

Atölyede matkapla ahşap delen eller; stajyer ve çırağın uygulamalı eğitimi sırasında iş kazası riski

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 2. maddesinde açıkça belirtildiği üzere çırak ve stajyerler dahil tüm çalışanlara uygulanır. Bu nedenle stajın yapıldığı işletme, stajyer için de işçileri için aldığı tedbirleri almakla yükümlüdür.

  • Risk değerlendirmesi: İşveren risk değerlendirmesinde genç çalışanları ayrıca dikkate almak zorundadır (6331 m.10/1).
  • Eğitim: İş sağlığı ve güvenliği eğitimi işe başlamadan önce verilmelidir (6331 m.17).
  • İşe uygunluk: Görev verilirken çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğu gözetilir (6331 m.4/1-ç); deneyimsiz bir stajyerin tehlikeli bir makine başında gözetimsiz bırakılması kusur değerlendirmesinde önemli bir unsurdur.
  • Denetim: İşveren, tedbirlere uyulup uyulmadığını izlemek ve denetlemekle yükümlüdür (6331 m.4/1-b).

İşverenin iş kazasından sorumluluğunun genel sınırları için işveren iş kazasından sorumlu mu yazımıza da bakabilirsiniz.

Tazminat Davasında Dikkat Edilecek Noktalar

Stajyer çoğu zaman işletmenin işçisi değildir; aralarında iş sözleşmesi bulunmayabilir. Bu durum hem sorumluluğun hukuki dayanağını hem de süreleri etkileyebilir.

  • Hukuki dayanak: İşçide işverenin sorumluluğu sözleşmeye aykırılık hükümlerine tabidir (TBK m.417). Stajyerde iş sözleşmesi bulunmuyorsa sorumluluğun haksız fiil hükümlerine (TBK m.49) dayandırılması gündeme gelebilir.
  • Zamanaşımı: Haksız fiilde süre, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde fiilden itibaren 10 yıldır; fiil suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı uygulanabilir (TBK m.72). Güvenli yol, daha kısa süreyi esas alarak hareket etmektir.
  • Görevli mahkeme: Staj öğrencisinin işletmeye karşı açacağı tazminat davasının iş mahkemesinde mi yoksa genel mahkemede mi görüleceği, stajyerin işçi sayılmaması nedeniyle tartışmalıdır. Dava açmadan önce güncel Yargıtay içtihadı kontrol edilmelidir.
  • Arabuluculuk: İş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır (7036 m.3/3).
  • Küçük öğrenci: 18 yaşını doldurmamış öğrencinin davası kanuni temsilcisi, çoğunlukla anne ve babası aracılığıyla açılır.

Tazminat kalemleri arasında tedavi giderleri, çalışma gücü kaybından doğan zarar ve manevi tazminat bulunur. Öğrencinin henüz düzenli bir geliri olmasa bile gelecekteki kazanç kaybı istenebilir; hesapta hangi kazancın esas alınacağını bilirkişi ve mahkeme somut olaya göre belirler. Okulun gözetim görevini yerine getirmediği ileri sürülüyorsa, devlet okullarında bu iddia idari yargıda ve öncelikle idareye başvuru yoluyla değerlendirilir.

Kaza Sonrası Atılacak Adımlar

  1. Tedaviye başvurun: Sağlık kuruluşunda olayın staj veya çıraklık eğitimi sırasında yaşandığını belirtin ve raporları saklayın.
  2. İşletmeyi ve okulu yazılı bilgilendirin: Kazanın tarihi, saati ve nasıl olduğu kısa bir yazıyla iletilmelidir.
  3. Belgeleri toplayın: Staj sözleşmesi, staj dosyası, varsa eğitim kayıtları, olay yeri fotoğrafları ve tanık bilgileri.
  4. Bildirimi takip edin: İşletmenin kazayı SGK'ya bildirip bildirmediğini kontrol edin; bildirim yapılmadıysa SGK'ya başvurun.
  5. Ceza şikâyeti süresini kaçırmayın: Taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi fiili ve faili öğrenmeden itibaren 6 aydır (TCK m.73).
  6. Anlaşmadan önce değerlendirin: İşletmenin önerdiği ödeme veya ibraname, haklarınızın kapsamı netleşmeden imzalanmamalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Stajyer iş kazası geçirirse SGK rapor parası öder mi?

Evet, staj öğrencisi iş kazası bakımından sigortalı sayıldığından raporlu her gün için geçici iş göremezlik ödeneği ödenir. İş kazasında prim günü şartı aranmaz. Ödenek yatarak tedavide günlük kazancın yarısı, ayakta tedavide üçte ikisi oranındadır.

Sigortası okul tarafından yapılan stajyer işletmeden tazminat isteyebilir mi?

İsteyebilir. Primin okul tarafından ödenmesi, stajın yapıldığı işletmenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. İşletmenin kusuru ve bu kusurla zarar arasında illiyet bağı varsa maddi ve manevi tazminat istenebilir.

Çırak ile stajyerin sigortası arasında fark var mı?

Vardır. Staj öğrencisine yalnız iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulanırken, çırak ve işletmede mesleki eğitim gören öğrenciye bunlara ek olarak hastalık sigortası da uygulanır. 2026 yılında prime esas kazanç stajyerde günlük 1.101 TL, çırakta günlük 550,50 TL'dir.

Stajyerin iş kazasını işletme bildirmezse ne olur?

İşletmeye 6331 sayılı Kanun'a göre idari para cezası uygulanabilir ve geç bildirim süresince ödenen ödenek işverenden tahsil edilir. Öğrenci veya ailesi de SGK'ya başvurarak durumu bildirebilir. Sağlık kuruluşlarının on günlük bildirim yükümlülüğü de ayrıca bulunur.

18 yaşından küçük stajyerin tazminat davasını kim açar?

Ergin olmayan öğrencinin davası, kanuni temsilcisi sıfatıyla çoğunlukla anne ve babası tarafından açılır. Manevi tazminat talebi öğrenci adına ileri sürülebileceği gibi, ağır yaralanma hâlinde yakınların kendi manevi tazminat talepleri de somut olaya göre değerlendirilebilir.

Staj sırasında yaşanan kaza nedeniyle okul sorumlu tutulabilir mi?

Okulun staj yerini denetleme veya öğrenciyi koruma görevini yerine getirmediği ileri sürülebilir. Devlet okullarında bu iddia idarenin hizmet kusuru olarak idari yargıda değerlendirilir ve öncelikle ilgili idareye başvurulması gerekir. İşletmeye karşı dava ile idareye başvuru birbirinden bağımsızdır.

Özet

  • Staj öğrencisi ve çırak, iş kazası bakımından 4/1-a sigortalısı sayılır (5510 m.5/b).
  • Stajyere yalnız iş kazası ve meslek hastalığı sigortası, çırağa ayrıca hastalık sigortası uygulanır (5510 m.5/b).
  • Geçici iş göremezlik ödeneğinde prim günü şartı yoktur; yatarakta 1/2, ayaktada 2/3 ödenir (5510 m.18).
  • Kaza SGK'ya üç iş günü içinde bildirilir; bildirmeme cezası 2026'da 44.443 TL'den başlar (6331 m.14, m.26).
  • İşletme, stajyer için de iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini almakla yükümlüdür (6331 m.2, m.4).
  • Stajyerin tazminat davasında dayanak, görevli mahkeme ve zamanaşımı ayrıca değerlendirilmelidir (TBK m.49, m.72).

Stajyer ve çırak kazalarında sigorta kapsamı, işletmenin kusuru ve dava yolu öğrencinin statüsüne göre değiştiğinden her olayın somut belgeleriyle değerlendirilmesi gerekir. Dural Hukuk, iş kazası, SGK işlemleri ve iş kazası tazminatı konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Hazırlayan: Dural Hukuk

İlgili çalışma alanımız: Cismani Zararlar

İlgili yazılar