Sigorta Eksik Ödeme Yaptı: İbraname İmzaladıktan Sonra Fark İstenebilir mi?

Sigorta Eksik Ödeme Yaptı: İbraname İmzaladıktan Sonra Fark İstenebilir mi?

Sigorta Eksik Ödeme Yaptı: İbraname İmzaladıktan Sonra Fark İstenebilir mi?

Son güncelleme: 15 Kasım 2026

Sigorta eksik ödeme yaptıktan sonra imzalanan ibraname konusundaki sorunun kısa cevabı şudur: Trafik sigortası şirketinin ödediği tutar ile gerçek zararınız arasında açık bir oransızlık varsa, ödeme karşılığında imzaladığınız ibraname kural olarak borcu sona erdirmez; yalnızca ödenen miktar için makbuz sayılır ve aradaki fark istenebilir. Ayrıca 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 111. maddesi, gerçek tazminatla açıkça orantısız anlaşmaların yapıldıkları tarihten itibaren iki yıl içinde iptal ettirilmesine imkân tanır.

Bununla birlikte her düşük ödeme kendiliğinden fark hakkı doğurmaz. Oransızlığın göze çarpan düzeyde olması, gerçek zararın bilirkişi incelemesiyle ortaya konması ve kanuni sürelerin kaçırılmaması gerekir. Bu yazıda trafik sigortası ödemelerinde imzalatılan ibranamenin hukuki niteliği, Yargıtay'ın açık oransızlık ölçütü, fark talebinin yolları ve süreleri, varsayımsal bir örnek ve imzadan önce kontrol edilmesi gerekenler anlatılmaktadır.

Sigorta Şirketi Neden İbraname İmzalatır?

Trafik kazasından sonra zorunlu trafik sigortası şirketi, araç hasarı veya bedensel zarar dosyasını kapatırken çoğu zaman ödemeden önce "ibraname", "ibra ve feragatname" ya da "tazminat makbuzu" başlıklı bir belge imzalatır. Bu belgelerde genellikle "kazadan doğan bütün zararlarımı aldım, şirketi tamamen ibra ederim" gibi geniş ifadeler bulunur. Amaç, aynı kaza nedeniyle ileride dava açılmasının önüne geçmektir.

İbra, alacaklının alacağından vazgeçerek borçluyu borcundan kurtardığı iki taraflı bir hukuki işlemdir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 132. maddesine göre ibra şekle bağlı değildir; ancak geçerli olabilmesi için iradenin sakatlanmamış olması gerekir. İşçi ile işveren arasındaki ibranameler için TBK m.420'de özel şekil şartları bulunur; trafik sigortası ödemelerinde bu özel kural yoktur ve değerlendirme genel hükümler ile KTK m.111 çerçevesinde yapılır.

Sorun çoğunlukla zamanlamadan doğar. Kazadan kısa süre sonra yapılan tekliflerde maluliyet oranı, kusur dağılımı ve tedavi giderleri henüz netleşmemiştir. Bu dönemde kabul edilen tutar, bilirkişinin daha sonra hesaplayacağı gerçek zararın çok altında kalabilir.

Yargıtay'a Göre Açık Oransızlık Varsa İbraname Makbuz Hükmündedir

Konuda yol gösterici bir karar, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 29.05.2024 tarihli, 2023/(17)4-6 E., 2024/292 K. sayılı kararıdır. Olayda tek taraflı bir trafik kazasında hayatını kaybeden sürücünün eşi, trafik sigortacısına karşı destekten yoksun kalma tazminatı davası açmış; dava sürerken sigortacı ödeme yapmış ve "İbraname-Makbuz" başlıklı bir belge imzalanmıştır. Yerel mahkeme bu belgeye dayanarak karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiş, Hukuk Genel Kurulu ise kararı bozmuştur.

Kurul'a göre tazmin edilmesi gereken miktar ile alınan bedel arasında açık oransızlık bulunan durumlarda belge ibraname değil, ancak makbuz niteliğindedir. Açık oransızlık, karşılıklı edimler arasındaki göze çarpan aşırı fark anlamına gelir. Kurul ayrıca gerçek zarar doğru tespit edilmeden oransızlık bulunup bulunmadığının anlaşılamayacağını ve ödemenin itiraz edilmiş bir bilirkişi raporuna dayanmasının yeniden incelemeye tek başına engel olmadığını belirtmiştir.

Kararın dikkat çeken bir yönü de şudur: Ödenen tutar o aşamadaki bilirkişi hesabının üzerinde görünmesine rağmen hesabın kendisi tartışmalı olduğundan, desteğin emsal geliri araştırılarak gerçek zararın yeniden belirlenmesi istenmiştir. Kurul görüşmelerinde dile getirilen, belgeyi davacı yerine avukatı olan vekilin imzaladığı için aşırı yararlanmanın incelenemeyeceği yönündeki görüş de çoğunlukça benimsenmemiştir.

Fark Talebinin Hukuki Yolları ve Süreleri

Eksik ödemeye karşı hangi yolun izleneceği, belgenin içeriğine ve imzalandığı koşullara göre değişir. Aşağıdaki yollar birbirini dışlamaz; somut dosyada birlikte ileri sürülebilir.

Yol Dayanak Ne gerekir? Süre
Belgenin makbuz sayılması ve fark talebi Yargıtay HGK uygulaması Ödenen tutar ile gerçek zarar arasında açık oransızlık Tazminat zamanaşımı: öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl; fiil suçsa daha uzun ceza zamanaşımı (KTK m.109)
Anlaşmanın iptali KTK m.111 Ödenen tutarın açıkça yetersiz olması; irade sakatlığının ayrıca ispatı aranmaz Anlaşma tarihinden itibaren 2 yıl
Aşırı yararlanma (gabin) TBK m.28 Açık oransızlık ile zor durum, düşüncesizlik veya deneyimsizlikten yararlanılması Öğrenmeden veya zor durumun ortadan kalkmasından itibaren 1 yıl, her hâlde sözleşmeden itibaren 5 yıl
Yanılma, aldatma, korkutma TBK m.30-39 İradenin sakatlandığının ispatı Öğrenmeden veya korkutmanın etkisinin kalkmasından itibaren 1 yıl (TBK m.39)

Hukuk Genel Kurulu, KTK m.111 kapsamında ödenen tutarın açıkça yetersiz olduğunun anlaşılmasını yeterli saymış, iradenin sakatlandığının ayrıca kanıtlanmasını aramamıştır. Bu nedenle iki yıllık süre içinde hareket etmek, ispat bakımından önemli bir avantaj sağlar.

Belgenin kapsamı da ayrıca incelenmelidir. İbraname yalnızca araç hasarı için düzenlenmişse, bedensel zararlar gibi belgede yer almayan kalemler bakımından ibra iradesinin varlığı tartışmalı hâle gelir. 01.07.2026'da yürürlüğe giren Trafik Sigortası Genel Şartları değişikliğiyle araç hasarı için başvuran hak sahibi değer kaybını da talep etmiş sayıldığından, bu tarihten sonraki hasar dosyalarında ibranamenin değer kaybını da kapsayıp kapsamadığına bakılmalıdır.

Örnek: Açık Oransızlık Nasıl Değerlendirilir?

Sigorta eksik ödeme ve ibraname belgelerini kalemle işaretleyerek inceleyen kişinin elleri

Aşağıdaki örnek tamamen varsayımsaldır ve yalnızca mantığı göstermek içindir. Gerçek hesap; kusur ve maluliyet oranları, gelir bilgisi ile TRH-2010 yaşam tablosu ve progresif rant yöntemi esas alınarak bilirkişi tarafından yapılır.

Varsayım Değer
Kaza tarihi 2025 (31.07.2026 öncesi)
Sigortacının dava öncesi ödemesi 150.000 TL
Bilirkişinin hesapladığı gerçek zarar (kusur indirimi sonrası, limit içinde) 600.000 TL
Ödemenin gerçek zarara oranı %25
Ödeme aynen düşülseydi kalan fark 450.000 TL

Bu örnekte ödeme, gerçek zararın yalnızca dörtte biridir. Kanunda açık oransızlık için sabit bir yüzde yoktur; mahkeme olayın bütün koşullarına bakarak karar verir. Fark hesaplanırken yapılan ödeme de her zaman yukarıdaki gibi aynen düşülmez. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 15.09.2025 tarihli, 2024/5382 E., 2025/12451 K. sayılı kararında, sigorta şirketinin davadan önce yaptığı ödemenin güncellenerek mahsup edilmesi gerektiği belirtilmiştir. 31.07.2026'dan sonra meydana gelen kazalarda ise 7589 sayılı Kanunla TBK m.55'e eklenen kural gereği, tahkikat başlayıncaya kadar yapılan ödemeler ödeme tarihine göre hesaplanan tazminattan oransal olarak mahsup edilir.

Fark İçin Dava mı, Sigorta Tahkim Komisyonu mu?

Fark talebi, poliçe limiti içinde kalan kısım için sigortacıya, limiti aşan kısım için ise sürücü ve araç işletenine yöneltilir. 2026'da meydana gelen kazalarda otomobil için sakatlanma ve ölüm teminatı kişi başı 3.600.000 TL'dir. Manevi tazminat trafik sigortasından istenemez (KTK m.92/f); bu talep sürücü ve işletene karşı ileri sürülür.

Sigortacıya karşı dava asliye ticaret mahkemesinde açılabileceği gibi, seçimlik olarak Sigorta Tahkim Komisyonuna da başvurulabilir; Komisyona başvurudan önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmış olması gerekir. Trafik sigortacısına karşı açılan davalarda dava şartı arabuluculuk aranmaz, KTK m.97'deki yazılı başvuru ise ayrı bir dava şartıdır. Fark için sigortacıya ayrıca yazılı başvuru yapmak, uyuşmazlığı belgelemek bakımından ihtiyatlı bir adımdır. Sigorta şirketi başvurunuza hiç cevap vermiyor veya ödeme yapmıyorsa izlenecek adımlar için sigorta şirketi ödeme yapmazsa ne olur yazımıza bakabilirsiniz.

Dava yoluna gidilecekse 31.07.2026'dan itibaren belirsiz alacak davası kaldırıldığı için talep kısmi dava ile ileri sürülür ve bilirkişi raporundan sonra bir defaya mahsus artırılabilir (HMK m.109/4). Zamanaşımı bakımından da şunu bilmekte yarar var: TBK m.154'e göre borçlunun kısmen ifada bulunması zamanaşımını keser ve süre kural olarak yeniden işlemeye başlar. Buna karşılık KTK m.111'deki iki yıllık iptal süresi anlaşma tarihinden itibaren hesaplanır.

Sigorta Eksik Ödeme Teklif Ettiğinde İbraname İmzalamadan Önce Kontrol Listesi

  • Tedavinin ve maluliyetin netleşmesini bekleyin: Sürekli maluliyet oranı belli olmadan bedensel zararın büyüklüğünü bilmek kural olarak mümkün değildir.
  • Hesap dökümünü isteyin: Teklifin hangi gelir, yaş, kusur ve maluliyet oranıyla hesaplandığını yazılı olarak talep edin.
  • Kapsamı okuyun: Araç hasarı, değer kaybı, tedavi gideri, geçici ve sürekli iş göremezlik gibi kalemlerin ayrı ayrı yazılıp yazılmadığını kontrol edin.
  • Kimlerin ibra edildiğine bakın: Belgede yalnızca sigorta şirketinin mi, yoksa sürücü ve araç sahibinin de mi ibra edildiğini kontrol edin; limit üstü zarar ve manevi tazminat onlardan istenir.
  • Çekince kaydını değerlendirin: Teklif düşükse ödemeyi "fazlaya ilişkin haklarım saklıdır" çekincesiyle kabul etmek uygulamada fark talebini destekler; çekinceye izin verilmiyorsa bunu yazılı olarak belgeleyin.
  • Belge ve dekontu saklayın: İmzaladığınız metnin tarihli bir örneği ve banka dekontu, iki yıllık sürelerin hesabı bakımından da önemlidir.
  • Dolandırıcılığa karşı dikkatli olun: Sigorta şirketi veya eksper adına arayıp "ödemenin çıkması için" para, kod veya kart bilgisi isteyenlere itibar etmeyin; bilgiyi şirketin resmi kanallarından doğrulayın.

Sık Sorulan Sorular

Sigorta eksik ödeme yaptı ve ibraname imzaladım, fark için dava açabilir miyim?

Ödenen tutar ile gerçek zararınız arasında açık oransızlık varsa belge kural olarak yalnızca makbuz sayılır ve fark istenebilir. Bunun için gerçek zararın bilirkişi incelemesiyle ortaya konması gerekir. Ayrıca açıkça yetersiz anlaşmaların iptali, anlaşma tarihinden itibaren iki yıl içinde istenebilir (KTK m.111).

Açık oransızlık için kanunda belirli bir oran var mı?

Hayır. Yargıtay açık oransızlığı, karşılıklı edimler arasındaki göze çarpan aşırı fark olarak tanımlar. Değerlendirme, gerçek zarar hesaplandıktan sonra her dosyanın koşullarına göre yapılır.

KTK m.111'deki iki yıllık süre ne zaman başlar?

Süre, anlaşmanın veya sulhun yapıldığı tarihten itibaren işler. Bu süre tazminat zamanaşımından ayrıdır; ibraname tarihini gösteren belgeyi saklamak bu nedenle önemlidir.

İbranameyi avukatım imzaladıysa da fark istenebilir mi?

Hukuk Genel Kurulu'nun 2024 tarihli kararına ilişkin görüşmelerde, belgeyi avukatı olan vekil imzaladığı için aşırı yararlanmanın incelenemeyeceği görüşü dile getirilmiş, ancak çoğunlukça benimsenmemiştir. Kurul, açık oransızlık ve aşırı yararlanma iddialarının incelenmesi gerektiğine karar vermiştir. Sonuç yine de somut olayın koşullarına göre değişir.

Sigortanın kısmi ödemesi zamanaşımını keser mi?

TBK m.154'e göre borçlunun kısmen ifada bulunması zamanaşımını keser. Ayrıca KTK m.109'a göre zamanaşımı işletene karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur; bunun tersi de geçerlidir.

Araç hasarı için ibraname imzaladım, değer kaybını ayrıca isteyebilir miyim?

01.07.2026'dan itibaren geçerli Genel Şartlara göre araç hasarı başvurusu değer kaybı talebini de kapsar; bu nedenle ibranamenin metnine bakmak gerekir. Daha önceki kazalarda kaza tarihinde yürürlükte olan düzenleme esas alınır ve durum somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.

Özet

  • Açık oransızlık varsa sigortanın imzalattığı ibraname kural olarak makbuz hükmündedir ve fark istenebilir (Yargıtay HGK, 29.05.2024).
  • Açıkça yetersiz anlaşmalar, yapıldıkları tarihten itibaren iki yıl içinde iptal ettirilebilir (KTK m.111).
  • Aşırı yararlanma ve irade sakatlıklarında bir yıllık süreler uygulanır (TBK m.28, m.39).
  • Önceki ödeme fark hesabında Yargıtay uygulamasına göre güncellenerek, 31.07.2026 sonrası kazalarda ise oransal olarak mahsup edilir (TBK m.55).
  • Limit içindeki fark sigortacıdan dava veya Sigorta Tahkim Komisyonu yoluyla, limit üstü kısım ve manevi tazminat sürücü ile işletenden istenir (KTK m.92, m.97).
  • İmzadan önce hesap dökümü, belgenin kapsamı ve ibra edilen kişiler mutlaka kontrol edilmelidir.

Bir ibranamenin fark talebine engel olup olmadığı belgenin metnine, ödeme tarihindeki bilgilere, gerçek zararın hesabına ve sürelere bağlı olduğundan her dosya ayrı incelenmelidir. Dural Hukuk, trafik kazası tazminatı, sigorta şirketiyle yapılan anlaşmaların ve ibranamelerin incelenmesi ile Sigorta Tahkim Komisyonu süreçleri konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Hazırlayan: Dural Hukuk

İlgili çalışma alanımız: Cismani Zararlar

İlgili yazılar