Son güncelleme: 15 Kasım 2026
Trafik kazası arabuluculuk zorunlu mu sorusunun kısa cevabı şudur: Kural olarak hayır. Zorunlu trafik sigortası şirketine karşı açılan tazminat davalarında Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'ne göre dava şartı arabuluculuk aranmaz; bunun yerine 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 97. maddesindeki yazılı başvuru şarttır. Tacir olmayan sürücü ve araç işletenine karşı açılan davalar da ticari dava olmadığı için arabulucuya gitmeden açılabilir.
İstisna, iki tarafın da tacir olduğu ve kazanın her ikisinin ticari işletmesiyle ilgili olduğu durumlardır: Bu davalar ticari dava sayılabilir ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 5/A maddesi gereği önce arabulucuya başvurmak gerekebilir. Bu yazıda dava şartı arabuluculuğun dayanağı, davalıya göre durum, kasko gibi tartışmalı alanlar, isteğe bağlı arabuluculuğun sonuçları ve ceza dosyasındaki uzlaştırmayla farkı anlatılmaktadır.
Dava Şartı Arabuluculuk Nedir, Nerede Düzenlenir?
Dava şartı, mahkemenin davanın esasına girebilmesi için bulunması gereken koşuldur. Arabuluculuğun dava şartı olduğu bir uyuşmazlıkta arabulucuya hiç başvurulmadan dava açılırsa dava usulden reddedilir. Arabulucuya başvurulmuş ancak anlaşamama tutanağı dilekçeye eklenmemişse mahkeme tutanağın sunulması için bir haftalık süre verir; süre içinde sunulmazsa yine usulden ret kararı verilir (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, HUAK m.18/A).
Dava şartı arabuluculuğun genel usulü HUAK m.18/A'dadır; hangi davalarda zorunlu olduğu ise özel kanunlarda gösterilir. Trafik kazaları bakımından önemli olan hüküm TTK m.5/A'dır: Ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri ile itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Dolayısıyla bir trafik kazası davasında arabuluculuğun zorunlu olup olmadığı, büyük ölçüde davanın ticari dava sayılıp sayılmadığına bağlıdır.
Ticari davalarda arabulucu, görevlendirmeden itibaren altı hafta içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en fazla iki hafta uzatılabilir (TTK m.5/A). Dava şartı arabuluculukta başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez (HUAK m.18/A).
Trafik Sigortası Şirketine Karşı Davada Arabuluculuk Zorunlu mu?
Sigorta hukuku TTK'da düzenlendiği için sigorta şirketine karşı açılan dava ticari dava sayılır. Bu nedenle uygulamada bazı ilk derece ve bölge adliye mahkemeleri, trafik sigortacısına karşı açılan davaları da TTK m.5/A kapsamında görerek arabulucuya gidilmediği gerekçesiyle usulden reddetmiştir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, Adalet Bakanlığının kanun yararına temyiz talebi üzerine verdiği 08.05.2024 tarihli, 2023/12689 E., 2024/4378 K. sayılı kararında bu tartışmaya açıklık getirmiştir.
Karara göre zorunlu trafik sigortası 2918 sayılı Kanunla düzenlendiğinden, trafik sigortacısına karşı açılan davalar zorunlu arabuluculuk dava şartına tabi değildir. Bu davalarda aranan dava şartı KTK m.97'deki yazılı başvurudur: Zarar gören, dava açmadan önce sigorta şirketine yazılı olarak başvurmalıdır. Şirket 15 gün içinde cevap vermezse veya verdiği cevap uyuşmazlık doğurursa, zarar gören dava açabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir.
Kararın pratik bir sonucu daha vardır. Somut olayda ilk derece mahkemesi davayı KTK m.97 başvurusu bulunmadığı gerekçesiyle usulden reddetmişti; taraflar ise dava öncesinde isteğe bağlı olarak arabulucuya başvurmuştu. Yargıtay, bu süreçte sigortacının rizikonun gerçekleştiğini ve kapsamını öğrendiğini, böylece başvuru şartının amacının gerçekleştiğini kabul ederek davanın esasının incelenmesi gerektiğini belirtmiştir. Kanun yararına bozma kararları tarafların hukuki durumunu değiştirmez, ancak Yargıtay'ın bakış açısını gösterdiği için uygulamaya yön verir. Ayrıca HUAK m.18/A'nın 18. fıkrası, özel kanunlarda tahkim veya başka bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna başvurma zorunluluğu bulunan hâllerde dava şartı arabuluculuk hükümlerinin uygulanmayacağını öngörür; bazı yazarlar KTK m.97 başvurusunu da bu çerçevede değerlendirmektedir.
Sürücü, Araç Sahibi ve Şirketlere Karşı Davada Durum
Kazaya karışan tacir olmayan sürücüye veya araç işletenine karşı açılan tazminat davası haksız fiile dayanır ve ticari dava değildir. Bu davalarda arabuluculuk dava şartı aranmaz; dava doğrudan asliye hukuk mahkemesinde açılabilir. Trafik sigortasının limitini aşan zarar ile trafik sigortasından istenemeyen manevi tazminat (KTK m.92) çoğunlukla bu davalarda talep edilir.
TTK m.4/1'e göre her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır. Örneğin iki şirkete ait ticari araçların çarpıştığı ve araç hasarı ile kazanç kaybının istendiği bir dava ticari dava niteliği taşıyabilir ve TTK m.5/A uyarınca arabuluculuk dava şartı gündeme gelir. Buna karşılık zarar gören kişi tacir değilse, yani bir tüketici veya çalışan ise, karşı tarafın şirket olması tek başına davayı ticari dava yapmaz.
Bu konuda bölge adliye mahkemesi kararları tam olarak yeknesak değildir. Tereddüt hâlinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak, usulden ret riskini azaltan ihtiyatlı bir yoldur.
Trafik Kazasında Davalıya Göre Arabuluculuk Zorunlu mu? Özet Tablo
Aşağıdaki tablo en sık karşılaşılan durumları özetler; somut olayda tarafların sıfatı ve talebin niteliği sonucu değiştirebilir.
| Davalı ve talep | Dava şartı arabuluculuk | Açıklama |
| Trafik sigortası şirketi (limit içindeki maddi ve bedensel zarar) | Aranmaz | KTK m.97 yazılı başvuru şart; Yargıtay 4. HD, 08.05.2024 |
| Tacir olmayan sürücü veya araç sahibi | Aranmaz | Haksız fiile dayanan, ticari olmayan dava |
| Şirkete ait araç, zarar gören tacir değil | Kural olarak aranmaz | İki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olma şartı gerçekleşmez |
| İki taraf da tacir, kaza ticari işletmeleriyle ilgili | Aranabilir | TTK m.4 ve m.5/A; somut olaya göre değerlendirilir |
| Kasko, ihtiyari mali sorumluluk veya koltuk ferdi kaza sigortacısı | Tartışmalı | Sözleşmeye dayalı ticari dava; poliçe türüne göre ihtiyatlı davranılmalı |
| İş kazası niteliğindeki trafik kazasında işveren | Aranmaz | 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3 |
İsteğe Bağlı Arabuluculuk: Anlaşırsanız Ne Olur?

Arabuluculuğun zorunlu olmadığı durumlarda da taraflar isterse arabulucuya başvurabilir. Sigorta şirketi veya karşı tarafla mahkeme dışında daha hızlı bir çözüm arayanlar için bu yol yararlı olabilir; ancak sonuçları iyi bilinmelidir:
- Anlaşma belgesi ilam niteliğindedir: Taraflar, avukatları ve arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, kural olarak icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır (HUAK m.18).
- Anlaşılan konularda dava açılamaz: Anlaşma sağlanan hususlar hakkında taraflar sonradan dava açamaz (HUAK m.18). Maluliyet ve kusur oranları netleşmeden yapılan anlaşma, ileride fark istemeyi ciddi biçimde zorlaştırabilir.
- Kalemleri tek tek yazdırın: Belgede hangi zarar kalemlerinin, faizin ve vekâlet ücretinin karşılandığı ile fazlaya ilişkin hakların saklı tutulup tutulmadığı açıkça yazılmalıdır.
- Süreleri ayrıca takip edin: Zamanaşımının durmasına ilişkin HUAK m.18/A hükmü dava şartı arabuluculuk için düzenlenmiştir; isteğe bağlı süreçte aynı güvenceye dayanmadan zamanaşımı sürelerini ayrıca izlemek ihtiyatlı olur.
Ceza Dosyasındaki Uzlaştırma Arabuluculuk Değildir
Yaralamalı trafik kazalarında savcılık aşamasında karşınıza çıkan uzlaştırma, hukuk uyuşmazlıklarındaki arabuluculukla karıştırılmamalıdır. Uzlaştırma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 253. maddesinde düzenlenir ve ceza soruşturmasının sonucunu etkiler; taksirle yaralama uzlaştırma kapsamındadır, taksirle öldürme değildir. Ceza dosyasında uzlaştırmaya gidilmesi veya gidilmemesi, tazminat davası için arabulucuya başvurulup başvurulmayacağı sorusunu değiştirmez.
Uzlaşma metninde ödenecek tutarın hangi zararları kapsadığı yine dikkatle yazılmalıdır. CMK m.253/19'a göre uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış dava varsa bundan feragat edilmiş sayılır. Anayasa Mahkemesi'nin 26.07.2023 tarihli kararıyla iptal edilen bu yasak, 7531 sayılı Kanunla 2024'te bu istisnayla yeniden düzenlenmiştir. Kuralın trafik sigortacısına karşı taleplere etkisi ve uzlaşmada yapılan ödemenin tazminat hesabına etkisi somut olaya göre değerlendirilmelidir.
Dava Açmadan Önce Kontrol Listesi
- Davalıları belirleyin: Trafik sigortası şirketi, sürücü ve araç sahibi ayrı ayrı değerlendirilmeli; tarafların tacir olup olmadığı tespit edilmelidir.
- Sigortaya yazılı başvurun: KTK m.97 uyarınca başvuruyu yapın, başvuru tarihini ve evrakını saklayın; 15 günlük cevap süresini takip edin.
- Davanın ticari olup olmadığını değerlendirin: İki taraf da tacirse ve kaza ticari işletmeleriyle ilgiliyse önce arabulucuya başvurulması gerekebilir.
- Tereddütte arabulucuya gidin: Arabuluculuğun gerekip gerekmediği belirsizse, usulden ret riskine karşı başvuru yapmak zaman kaybını önleyebilir.
- Süreleri hesaplayın: Arabuluculuk süreci beklenirken zamanaşımını kaçırmamak için trafik kazası dava süresi yazımızdaki sürelere göz atabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Trafik kazası davasında arabuluculuk zorunlu mu, sigorta şirketine doğrudan dava açabilir miyim?
Trafik sigortası şirketine karşı açılacak davada dava şartı arabuluculuk aranmaz. Ancak önce şirkete yazılı başvuru yapılmalı ve 15 günlük süre beklenmelidir (KTK m.97). Bu sürede cevap gelmez veya cevap uyuşmazlık doğurursa dava açılabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir.
Arabulucuya gitmeden ticari dava açarsam ne olur?
Arabuluculuğun dava şartı olduğu bir davada hiç başvuru yapılmamışsa dava usulden reddedilir. Başvuru yapılmış ama son tutanak eklenmemişse mahkeme bir haftalık süre verir; tutanak sunulmazsa yine ret kararı verilir (HUAK m.18/A).
Araç değer kaybı davasında da arabuluculuk aranır mı?
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 08.05.2024 tarihli kararı, trafik sigortacısına karşı açılmış bir değer kaybı davasına ilişkindir; bu davalarda da dava şartı arabuluculuk aranmaz. Değer kaybı iki tacir arasında ve ticari işletmeleriyle ilgili olarak istenirse durum ayrıca değerlendirilmelidir.
Bana çarpan araç bir şirkete aitse arabulucuya gitmem gerekir mi?
Siz tacir değilseniz ve zarar ticari işletmenizle ilgili değilse, karşı tarafın şirket olması kural olarak davayı ticari dava yapmaz. Bu durumda arabuluculuk dava şartı aranmaz; ancak farklı mahkeme kararları bulunduğundan somut olay incelenmelidir.
Ceza dosyasında uzlaştım, tazminat için ayrıca arabulucuya gitmem gerekir mi?
Uzlaştırma ceza muhakemesine, arabuluculuk hukuk uyuşmazlıklarına ilişkin ayrı kurumlardır. Tazminat davasında arabuluculuğun gerekip gerekmediği davalının kim olduğuna göre belirlenir. Uzlaşma ise sonradan ortaya çıkan zararlar dışında aynı suç nedeniyle tazminat davası açılmasını engelleyebileceğinden (CMK m.253/19) uzlaşma metni ayrıca incelenmelidir.
Sigorta şirketi arabuluculuk teklif ederse kabul etmeli miyim?
Teklifi kabul etmek zorunda değilsiniz. Anlaşma sağlanırsa belge ilam niteliğinde olur ve anlaşılan konularda dava açılamaz; bu nedenle maluliyet, kusur ve zarar kalemleri netleşmeden imza atmamak gerekir.
Özet
- Trafik sigortacısına karşı davada dava şartı arabuluculuk aranmaz; yazılı başvuru ve 15 günlük bekleme şarttır (KTK m.97).
- Tacir olmayan sürücü ve araç işletenine karşı açılan dava ticari dava değildir; arabulucuya gitmeden açılabilir.
- İki taraf da tacirse ve kaza ticari işletmeleriyle ilgiliyse arabuluculuk dava şartı olabilir (TTK m.4, m.5/A).
- Kasko ve diğer ihtiyari sigortalara karşı davalarda durum tartışmalıdır; ihtiyatlı davranılmalıdır.
- İsteğe bağlı arabuluculukta anlaşma belgesi ilam niteliğindedir ve anlaşılan konularda dava açılamaz (HUAK m.18).
- Ceza dosyasındaki uzlaştırma, tazminat davasındaki arabuluculuk değildir (CMK m.253).
Arabuluculuğun gerekip gerekmediği tarafların sıfatına, davalıya ve talebin niteliğine göre değiştiğinden her dosya dava açılmadan önce ayrıca değerlendirilmelidir. Dural Hukuk, trafik kazası tazminat davaları, sigorta başvuruları, arabuluculuk ve Sigorta Tahkim Komisyonu süreçleri konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk
İlgili çalışma alanımız: Tazminat Hukuku
İlgili yazılar
- Trafik Kazası Tazminat Davası Nasıl Açılır? Adım Adım Süreç
- Trafik Kazası Davasında Görevli Mahkeme: Asliye Hukuk, Asliye Ticaret ve Tüketici Mahkemesi
- Sigorta Eksik Ödeme Yaptı: İbraname İmzaladıktan Sonra Fark İstenebilir mi?
- Sigorta Şirketine Başvuru Zorunlu mu? KTK m.97 ve 15 Günlük Süre
- Maluliyet Hesabında Hangi Yönetmelik Uygulanır? Kaza Tarihine Göre Yönetmelikler ve Yargıtay

