Trafik Kazası Davasında Görevli Mahkeme: Asliye Hukuk, Asliye Ticaret ve Tüketici Mahkemesi

Trafik Kazası Davasında Görevli Mahkeme: Asliye Hukuk, Asliye Ticaret ve Tüketici Mahkemesi

Trafik Kazası Davasında Görevli Mahkeme: Asliye Hukuk, Asliye Ticaret ve Tüketici Mahkemesi

Son güncelleme: 15 Kasım 2026

Trafik kazası görevli mahkeme sorusunun kısa cevabı şudur: Görevli mahkeme davalıya ve talebe göre değişir. Trafik sigortası şirketine karşı açılan dava ticari dava olduğu için asliye ticaret mahkemesinde, tacir olmayan sürücü ve araç işletenine karşı açılan dava asliye hukuk mahkemesinde görülür. Ücretli taşımada yaralanan yolcunun taşıyıcı firma ve sigortacıya karşı açtığı davada ise Yargıtay'a göre tüketici mahkemesi görevlidir; yolcunun ölümünde yakınlarının destekten yoksun kalma davası asliye ticaret mahkemesinde görülür.

Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan yanlış mahkeme seçimi, dava esastan incelenmeden görevsizlik kararıyla sonuçlanır ve aylar kaybettirebilir. Bu yazıda görev kavramı, davalıya göre görevli mahkeme, yolcu davalarındaki ayrım, birden fazla davalı bulunan dosyalardaki tartışmalar ve görevsizlik kararından sonra izlenecek yol anlatılmaktadır.

Görev Nedir, Neden Bu Kadar Önemlidir?

Görev, bir davanın hangi tür mahkemede görüleceğini ifade eder: asliye hukuk, asliye ticaret, tüketici veya iş mahkemesi gibi. Yetki ise davanın hangi yerdeki mahkemede açılacağını belirler. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 1. maddesine göre mahkemelerin görevi ancak kanunla düzenlenir ve göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir. Bu nedenle taraflar anlaşarak görevli mahkemeyi değiştiremez.

Mahkemenin görevli olması bir dava şartıdır; mahkeme bunu davanın her aşamasında kendiliğinden inceler (HMK m.114 ve m.115). 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 5. maddesinin 3. fıkrası, asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin bir görev ilişkisi olduğunu açıkça belirtir. Yani sigorta şirketine karşı açılması gereken bir davayı asliye hukuk mahkemesinde açmak, basit bir iş bölümü hatası değil, görevsizlik sebebidir.

Sigorta Şirketine Karşı Dava: Asliye Ticaret Mahkemesi

Sigorta hukuku TTK'nın altıncı kitabında düzenlenmiştir. TTK m.4/1-a'ya göre bu Kanunda düzenlenen hususlardan doğan hukuk davaları, tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın ticari dava sayılır. Bu nedenle zorunlu trafik sigortası şirketine karşı açılan araç hasarı, değer kaybı, tedavi gideri, sürekli sakatlık ve destekten yoksun kalma davaları kural olarak asliye ticaret mahkemesinde görülür.

TTK m.5/1'e göre asliye ticaret mahkemesi, dava konusu değer ne olursa olsun ticari davalara bakar. Dolayısıyla birkaç bin liralık bir değer kaybı talebi de sigortacıya yöneltildiğinde asliye ticaret mahkemesinin görev alanındadır. Sigortacıya karşı mahkeme yerine seçimlik olarak Sigorta Tahkim Komisyonuna da başvurulabilir. Her iki yolda da önce 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 97. maddesi uyarınca sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmış olmalıdır.

Sürücü ve Araç İşletenine Karşı Dava: Asliye Hukuk mu, Asliye Ticaret mi?

Kazaya karışan sürücünün kişisel sorumluluğu haksız fiile, araç işletenin sorumluluğu ise KTK m.85'e dayanır. Davalı tacir değilse dava ticari dava sayılmaz ve genel görevli mahkeme olan asliye hukuk mahkemesinde görülür. Trafik sigortası limitini aşan zarar ile trafik sigortasından istenemeyen manevi tazminat (KTK m.92) çoğunlukla bu davalarda talep edilir.

TTK m.4/1'e göre her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan davalar da ticari davadır. İki şirkete ait ticari araçların çarpıştığı ve araç hasarı ile kazanç kaybının istendiği bir davada görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesi olabilir. Buna karşılık zarar gören kişi tacir değilse veya zarar onun ticari işletmesiyle ilgili değilse, karşı tarafın bir şirket olması tek başına davayı ticari dava yapmaz ve dava kural olarak asliye hukuk mahkemesinde görülür.

Yolcuların Davası: Tüketici Mahkemesi mi, Asliye Ticaret mi?

Otobüs, minibüs veya taksi gibi ücretli taşımada yaralanan yolcuların davası uzun süre farklı mahkemelerde görüldü. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, bölge adliye mahkemeleri arasındaki görev uyuşmazlığını gidermek için verdiği 08.07.2025 tarihli, 2025/5636 E., 2025/11567 K. sayılı kararında şu ayrımı yapmıştır:

  • Yolcunun yaralanması: Yolcu tüketici, taşıma sözleşmesi de tüketici işlemidir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 73/1 ve 83/2. maddeleri gereği, taşıyıcı firma ve trafik sigortacısına karşı açılan bedensel zarar davasında tüketici mahkemesi görevlidir.
  • Yolcunun ölümü: Destekten yoksun kalma zararı, ölenin mirasçılarına değil desteğinden yoksun kalanlara ait bir yansıma zarardır. Sigorta hukuku TTK'da düzenlendiği için bu davada asliye ticaret mahkemesi görevlidir.

Bu ayrım, tüketici işleminin varlığına dayanır. Arkadaşının veya bir yakınının aracında ücretsiz taşınan yolcu bakımından taşıyan kişi ticari veya mesleki amaçla hareket etmediğinden, kural olarak tüketici işlemi söz konusu olmaz; bu durumda sürücüye karşı asliye hukuk, sigortacıya karşı asliye ticaret mahkemesi gündeme gelir.

Trafik Kazası Davalarında Görevli Mahkeme Tablosu

Aşağıdaki tablo en sık karşılaşılan durumları özetler; tarafların sıfatı ve talebin niteliği somut olayda sonucu değiştirebilir.

Taraflar ve talep Görevli mahkeme Dayanak
Zarar gören, trafik sigortası şirketine karşı (araç hasarı, değer kaybı, bedensel zarar) Asliye ticaret (seçimlik olarak Sigorta Tahkim Komisyonu) TTK m.4/1-a, m.5/1
Zarar gören, tacir olmayan sürücü veya işletene karşı Asliye hukuk Genel hükümler, KTK m.85
Tacir zarar gören, tacir işletene karşı; kaza iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili Asliye ticaret TTK m.4/1
Yaralanan yolcu, taşıyıcı firma ve sigortacıya karşı Tüketici mahkemesi 6502 s.K. m.73/1, m.83/2; Yargıtay 4. HD, 08.07.2025
Ölen yolcunun yakınları, taşıyıcı firma ve sigortacıya karşı (destekten yoksun kalma) Asliye ticaret TTK m.4/1-a; aynı karar
Çalışan, iş kazası niteliğindeki trafik kazasında işverene karşı İş mahkemesi 7036 s.K. m.5
Kusurlu sürücü hakkında ceza davası Asliye ceza; birden fazla kişinin ölümünde veya ölümle birlikte yaralanmada ağır ceza 5235 s.K. m.11-12

Birden Fazla Davalı ve Özel Durumlar

Trafik kazası dava dosyasındaki belgelerle dolu klasörün yakın çekimi

Uygulamada en çok tereddüt doğuran durum, sigortacı ile tacir olmayan sürücü veya işletenin aynı dilekçede birlikte davalı gösterilmesidir. Yargıtay'ın yukarıdaki görev uyuşmazlığı kararında aktarılan bazı bölge adliye mahkemesi kararlarında, aynı olaydan doğan tek bir zarar için asliye ticaret mahkemesinin bütün davalılar yönünden yargılama yapması gerektiği kabul edilmiştir. Bu konuda her durumu kapsayan yerleşik bir kural bulunduğunu söylemek güçtür; davalıların birlikte gösterilmesi düşünülüyorsa güncel Yargıtay ve bölge adliye mahkemesi kararları kontrol edilmelidir.

  • İş kazası niteliğindeki trafik kazası: İşverene karşı tazminat davası iş mahkemesinde, aynı kazadaki trafik sigortacısına karşı dava ise asliye ticaret mahkemesinde görülür; talepler farklı mahkemelere düşebilir.
  • Kamu aracı veya yol kusuru: Kazaya bir kamu kurumuna ait araç karıştıysa ya da kaza yoldaki çukur veya eksik işaretleme gibi bir yol kusurundan kaynaklandıysa, adli ve idari yargı ayrımı ayrıca değerlendirilmelidir; Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarında karşı oylar bulunmaktadır. Yol kusuru hâli için yol çukuru nedeniyle kazada belediyeden tazminat yazımıza bakabilirsiniz.
  • Kendi kasko sigortacınızla uyuşmazlık: Bu dava karşı tarafa yönelik tazminat davası değildir; görevli mahkeme poliçenin niteliğine ve sigortalının tüketici sayılıp sayılmadığına göre ayrıca belirlenir.

Yanlış Mahkemede Dava Açılırsa Ne Olur?

Görevsiz mahkemede açılan dava esastan incelenmez; mahkeme görevsizlik kararı verir. Bu karar davanın tamamen kaybedildiği anlamına gelmez. HMK m.20'ye göre taraflardan biri, görevsizlik kararının kesinleştiği tarihten, kanun yoluna başvurulmuşsa başvurunun reddine ilişkin kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesini istemelidir. Bu süre kaçırılırsa dava açılmamış sayılır.

Dava açılmamış sayılırsa zamanaşımı bakımından ciddi bir hak kaybı yaşanabilir; özellikle sürelerin dolmak üzere olduğu dosyalarda görevsizlik kararının kesinleşme tarihi yakından izlenmelidir. Görevli mahkemeyi belirlerken dava açma sürelerini de gözden kaçırmamak gerekir; bu süreler için trafik kazası dava süresi yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Trafik kazasında görevli mahkeme hangisi, sigorta şirketine asliye hukukta dava açılabilir mi?

Trafik sigortası şirketine karşı dava ticari dava olduğundan asliye ticaret mahkemesinde açılmalıdır (TTK m.4/1-a). Asliye ticaret ile asliye hukuk arasındaki ilişki görev ilişkisi olduğu için asliye hukukta açılan dava görevsizlik kararıyla sonuçlanır (TTK m.5/3). Yaralanan yolcunun taşıyıcı ve sigortacıya karşı davası ise tüketici mahkemesinde görülür.

Küçük tutarlı bir araç hasarı davası da asliye ticarette mi görülür?

Evet. Asliye ticaret mahkemesi, dava konusu değer ne olursa olsun ticari davalara bakar (TTK m.5/1). Sigortacıya karşı küçük tutarlı taleplerde mahkeme yerine seçimlik olarak Sigorta Tahkim Komisyonuna da başvurulabilir.

Otobüste yaralandım, hangi mahkemede dava açmalıyım?

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 08.07.2025 tarihli kararına göre ücretli taşımada yaralanan yolcunun taşıyıcı firma ve trafik sigortacısına karşı açacağı bedensel zarar davasında tüketici mahkemesi görevlidir. Yolcu hayatını kaybetmişse yakınlarının destekten yoksun kalma davası asliye ticaret mahkemesinde görülür.

Arkadaşımın aracında yolcuyken yaralandım, tüketici mahkemesi görevli mi?

Ücretsiz taşımada taşıyan kişi ticari veya mesleki amaçla hareket etmediğinden kural olarak tüketici işlemi oluşmaz. Bu durumda sürücüye karşı asliye hukuk, sigortacıya karşı asliye ticaret mahkemesi gündeme gelir.

Görevsizlik kararından sonra ne yapmalıyım?

Karar kesinleştikten sonra iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurup dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesini istemelisiniz (HMK m.20). Süre kaçırılırsa dava açılmamış sayılır ve zamanaşımı riski doğar.

Değer kaybı davası hangi mahkemede açılır?

Değer kaybı trafik sigortacısından isteniyorsa asliye ticaret mahkemesinde dava açılır veya Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulur. Tacir olmayan sürücü veya işletenden isteniyorsa asliye hukuk mahkemesi görevlidir.

Özet

  • Görev kamu düzenine ilişkindir ve mahkemece kendiliğinden incelenir (HMK m.1, m.114, m.115).
  • Trafik sigortası şirketine karşı dava, değeri ne olursa olsun asliye ticaret mahkemesinde görülür (TTK m.4/1-a, m.5/1).
  • Tacir olmayan sürücü ve işletene karşı dava asliye hukuk mahkemesinde, iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili kazalarda asliye ticaret mahkemesinde görülür (TTK m.4/1).
  • Yaralanan yolcunun taşıyıcı ve sigortacıya karşı davası tüketici mahkemesinde, ölen yolcunun yakınlarının davası asliye ticaret mahkemesinde görülür (Yargıtay 4. HD, 08.07.2025).
  • Sigortacı ile sürücünün birlikte dava edildiği dosyalarda görev tartışmalıdır; güncel kararlar kontrol edilmelidir.
  • Görevsizlik kararından sonra iki hafta içinde dosyanın gönderilmesi istenmezse dava açılmamış sayılır (HMK m.20).

Aynı kazadan doğan talepler davalıya ve tarafların sıfatına göre farklı mahkemelere düşebildiğinden, dava açılmadan önce görev ve süreler birlikte değerlendirilmelidir. Dural Hukuk, trafik kazası tazminat davaları, sigorta şirketine karşı davalar, yolcu tazminatı ve Sigorta Tahkim Komisyonu süreçleri konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Hazırlayan: Dural Hukuk

İlgili çalışma alanımız: Tazminat Hukuku

İlgili yazılar