Son güncelleme: 15 Kasım 2026
Asli kusur nedir sorusunun kısa cevabı şudur: Asli kusur, trafik kazasının meydana gelmesinde belirleyici olan ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 84. maddesinde sayılan ağır kural ihlalleridir; kırmızı ışıkta geçmek, arkadan çarpmak veya kavşakta geçiş önceliğine uymamak bunların başlıcalarıdır. Tali kusur ise kazaya katkıda bulunan ancak bu listede yer almayan kural ihlalleridir; hızı yol ve hava koşullarına uydurmamak gibi.
Asli kusur, kusur oranının kendiliğinden %100 olduğu anlamına gelmez. İki sürücünün de kural ihlali varsa ya da kaza listede olmayan başka ihlallerden doğduysa oran ayrıca belirlenir. Bu yazıda asli ve tali kusur kavramları, KTK m.84'teki asli kusur hâlleri, kusurun nasıl paylaştırıldığı ve tazminat, sigorta ve ceza bakımından sonuçları anlatılmaktadır.
Asli Kusur Nedir, Tali Kusur Ne Anlama Gelir?
Trafik kazasında kusur, sürücünün trafik kurallarına aykırı davranışı ile kaza arasındaki bağlantıyı ifade eder. KTK m.84, trafik kazalarına karışan sürücülerin hangi hâllerde asli kusurlu sayılacağını tek tek sayar; Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 157. maddesi de aynı hâlleri tekrarlar. Bu ihlaller, kazayı doğrudan doğurmaya en elverişli davranışlar olarak kabul edilir.
Tali kusur ise listede yer almayan diğer kural ihlalleridir. Tali kusur hafif bir kusur gibi görünse de karşı tarafın hiçbir kusuru yoksa kazanın tek sebebi olabilir. Örneğin Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinin (SBM) kaza senaryolarında, kavşaktaki dönüşünü kurala uygun tamamlayan araca, kavşağa yaklaşırken hızını azaltmayan araç çarptığında bu araç %100 kusurlu kabul edilir.
İki kavramda da belirleyici olan illiyet bağıdır. Bir kural ihlali kazanın oluşumuna etkili değilse kural olarak kaza kusuru doğurmaz. Örneğin sürücü belgesi olmayan bir kişi kurallara uygun şekilde durmuşken arkadan çarpılırsa, ehliyetsizlik idari para cezası ve sigorta bakımından ayrı sonuçlar doğursa da kazanın sebebi sayılmaz.
KTK m.84'e Göre Asli Kusur Hâlleri
Aşağıdaki tablo, KTK m.84'te sayılan hâllerin özetidir; birebir kanun metni değildir. Örnekler yalnızca açıklama amaçlıdır ve somut olayda değerlendirme farklılaşabilir.
| Asli kusur hâli | Uygulamadan örnek |
| Kırmızı ışıkta veya yetkili görevlinin dur işaretine rağmen geçmek | Kırmızı ışıkta kavşağa girip yeşilde ilerleyen araca çarpmak |
| Taşıt giremez işaretli yola girmek veya bölünmüş yolda karşı yönün şerit, rampa ya da bağlantı yoluna girmek | Otoyol bağlantı yoluna ters yönden girmek |
| İki yönlü yolda karşı yönden gelen trafiğin şeridine girmek | Virajda karşı şeride taşıp karşıdan gelen araçla çarpışmak |
| Arkadan çarpmak | Trafikte yavaşlayan veya duran araca arkadan çarpmak |
| Geçme yasağı olan yerden geçmek | Devamlı çizginin bulunduğu yerde sollamak |
| Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapmak | Kontrol etmeden ve işaret vermeden şerit değiştirmek |
| Şeride tecavüz etmek | Kendi şeridini koruyamayıp yandaki araca sürtmek |
| Kavşaklarda geçiş önceliğine uymamak | Tali yoldan ana yola çıkarken yol vermemek |
| Kaplama genişliğinin dar olduğu yerlerde geçiş önceliğine uymamak | Tek aracın geçebileceği dar yolda öncelikli araca yol vermemek |
| Manevraları düzenleyen genel şartlara uymamak | Kontrolsüz geri manevra veya U dönüşü yapmak |
| Yerleşim yeri dışında zorunlu olmadan park etmek veya duraklamak ve gerekli tedbirleri almamak | Şehirlerarası yolda gereksiz yere durup uyarı işareti koymamak |
| Park için ayrılmış yerde veya kurallara uygun park edilmiş araca çarpmak | Otoparkta park hâlindeki araca çarpmak |
Tali Kusur Örnekleri ve Alkolün Durumu

Tali kusur sayılan ihlaller listesi kapalı değildir; KTK m.84'te sayılmayan her kural ihlali, kazayla bağlantısı varsa tali kusur olarak değerlendirilebilir. Uygulamada sık görülenler şunlardır:
- Hız: Hız sınırını aşmak veya hızı yol, hava ve trafik koşullarına uydurmamak.
- Dikkat ve tedbir eksikliği: Kavşağa, yaya geçidine veya okul bölgesine yaklaşırken yavaşlamamak, gerekli ışıkları kullanmamak.
- Aracın teknik durumu: Fren, lastik veya lambaların bakımsız olması.
- Önlem almadan durmak: SBM senaryolarında arızalanıp önlem almadan yolda duran araç ile ona çarpan araç %50'şer kusurlu kabul edilir.
Alkollü araç kullanmak KTK m.84'te asli kusur hâlleri arasında sayılmaz. Alkol, sürücünün tepki süresini ve dikkatini etkilediği için kusur değerlendirmesinde ağırlaştırıcı bir unsur olarak dikkate alınır; ancak kazanın asıl sebebi karşı tarafın asli kusuru ise alkollü sürücünün kusuru sınırlı kalabilir. Zorunlu trafik sigortacısı da alkol nedeniyle sigortalısına rücu ederken, Yargıtay uygulamasına göre kazanın alkolün etkisiyle meydana geldiğini, yani illiyet bağını ispat etmelidir.
Kusur Oranı Nasıl Paylaştırılır?
KTK m.84'ün devamındaki hükme göre, sayılan hareketlerden birini işleyen birden fazla sürücü varsa veya kaza bu hareketler dışında kalan kural ihlallerinden doğmuşsa kusur oranı yönetmelikteki esaslara göre ayrıca belirlenir. Uygulamada kusur 100 puan üzerinden taraflar arasında paylaştırılır ve şu ilkeler öne çıkar:
- Tek asli kusur, karşı tarafta kusur yok: Kusurun tamamı kural olarak asli kusurlu sürücüye verilir.
- Asli kusur ve tali kusur birlikte: Asli kusurlu sürücünün payı çoğunlukla daha yüksek olur; oran olayın özelliklerine göre bilirkişice belirlenir.
- İki taraf da asli kusurlu: Kusur paylaştırılır, ancak bu kendiliğinden %50-%50 anlamına gelmez; ihlallerin kazaya etkisi karşılaştırılır.
- İhlal kazaya etkili değil: Kural ihlali bulunsa bile kazayla illiyet bağı yoksa kusur verilmez.
Sigorta şirketleri kaza tespit tutanağına göre kusuru yalnızca %0, %50 veya %100 olarak belirler; dava ve tahkim aşamasında ise bilirkişi veya Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi %70-%30 gibi ara oranlar verebilir. Kusurun hangi ölçütlerle belirlendiğini trafik kazasında kusur oranı nasıl belirlenir yazımızda ayrıca anlattık.
Asli Kusurlu Sürücüyü Hangi Sonuçlar Bekler?
- Tazminat sorumluluğu: Karşı tarafın zararı, asli kusurlu sürücünün aracının trafik sigortasından limit içinde ödenir; limiti aşan kısım ile manevi tazminat sürücü ve işletenden istenebilir. Aracın işleteni, sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur (KTK m.85).
- Kendi zararı: Asli kusurlu sürücü, kendi zararının yalnızca karşı tarafın kusuruna denk gelen kısmını karşı tarafın sigortasından isteyebilir; kendi kusuruna denk gelen talepler teminat dışıdır (KTK m.92). 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 52. maddesi de zarar görenin kusurunu tazminatı azaltan bir sebep sayar.
- Ceza sorumluluğu: Kazada biri yaralandıysa taksirle yaralama (5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, TCK m.89), öldüyse taksirle öldürme (TCK m.85) gündeme gelir. Taksirli suçta ceza failin kusuruna göre belirlenir (TCK m.22/4); sürücü neticeyi öngördüğü hâlde istememişse bilinçli taksir nedeniyle ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK m.22/3).
- Ceza ve hukuk dosyası: Ceza hâkiminin kusur değerlendirmesi hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74); bu nedenle asli kusur tespiti tazminat davasında yeniden tartışılabilir.
Asli Kusur Tespitine Karşı Ne Yapılabilir?
Size asli kusur verildiyse önce hangi m.84 hâline dayanıldığını öğrenin. Ardından o hâlin olayda gerçekten bulunup bulunmadığını ve kazayla illiyet bağını sorgulayın. Örneğin arkadan çarpma iddiasında öndeki aracın aniden şerit değiştirip önünüze girdiğini, kavşak kazasında karşı tarafın kırmızı ışıkta geçtiğini gösterebilirseniz kusur dağılımı değişebilir.
Bunun için araç kamerası kaydı, çevredeki güvenlik kameraları, hasarın araçlardaki yeri, kroki ve tanık beyanları önem taşır. Sigorta aşamasında kusur bildiriminden itibaren 5 iş günü içinde yeni belgelerle kendi sigorta şirketinize başvurabilirsiniz; ayrıntılar için kaza tespit tutanağına itiraz yazımıza bakabilirsiniz. Dava aşamasında ise kusur bilirkişi raporuyla yeniden belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
Asli kusur nedir ve tali kusurdan farkı nedir?
Asli kusur, KTK m.84'te sayılan ve kazayı doğrudan doğurmaya elverişli ağır kural ihlalleridir. Tali kusur ise bu listede yer almayan, kazaya katkıda bulunan diğer kural ihlalleridir. Her ikisinde de ihlalin kazayla illiyet bağı aranır.
Asli kusurlu sürücü her zaman yüzde yüz kusurlu mu sayılır?
Hayır. Karşı tarafın hiçbir kusuru yoksa kusurun tamamı asli kusurlu sürücüye verilebilir. Ancak karşı tarafın da asli veya tali bir ihlali kazaya etkili olmuşsa kusur oranı ayrıca belirlenir ve paylaştırılır.
İki sürücü de asli kusurluysa kusur nasıl paylaştırılır?
Bu durumda oran KTK m.84'ün devamındaki hüküm uyarınca ayrıca belirlenir. Paylaşım kendiliğinden yarı yarıya olmaz; bilirkişi her ihlalin kazanın oluşumuna etkisini karşılaştırarak oranı belirler.
Alkollü araç kullanmak asli kusur mudur?
Alkol, KTK m.84'te asli kusur hâli olarak sayılmaz. Ancak kusur değerlendirmesinde ağırlaştırıcı unsur olarak dikkate alınır ve idari para cezası, ceza davası ve sigortanın rücu hakkı gibi ayrı sonuçlar doğurur.
Ehliyetsiz sürücü kazada kendiliğinden kusurlu mu sayılır?
Kaza kusuru, kazaya yol açan davranışa göre belirlenir; ehliyetsizlik tek başına kazanın sebebi sayılmaz. Bununla birlikte 2026 yılı için 40.000 TL idari para cezası öngörülmüştür ve sigortacının sigortalısına rücu etmesi gibi sonuçlar ayrıca doğabilir.
Tali kusur tazminatı ne kadar etkiler?
Tali kusurun etkisi, bilirkişinin belirlediği orana bağlıdır. Örneğin size %20 kusur verilirse hesaplanan zararınızın kural olarak %20'si düşülür ve kalan kısmı karşı tarafın sigortasından ve sorumlularından isteyebilirsiniz.
Özet
- Asli kusur, KTK m.84'te sayılan ve kazayı doğrudan doğurmaya elverişli ağır kural ihlalleridir (KTK m.84, Karayolları Trafik Yönetmeliği m.157).
- Tali kusur, listede yer almayan ve kazaya katkıda bulunan diğer kural ihlalleridir; karşı taraf kusursuzsa tek başına kazanın sebebi olabilir.
- Asli kusur kendiliğinden %100 kusur demek değildir; birden fazla ihlal varsa oran ayrıca belirlenir (KTK m.84).
- Kural ihlalinin kazayla illiyet bağı yoksa kural olarak kaza kusuru doğmaz.
- Asli kusurlu sürücü, kendi kusuruna denk gelen zararını trafik sigortasından isteyemez (KTK m.92, TBK m.52).
- Ceza hâkiminin kusur değerlendirmesi tazminat davasında hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74).
Asli kusurun varlığı ve kazayla bağlantısı her olayın kendi delillerine göre belirlendiğinden, kusur tespiti somut olarak değerlendirilmelidir. Dural Hukuk, trafik kazalarında kusur tespiti, kusur raporlarına itiraz ve tazminat davaları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk
İlgili çalışma alanımız: Cismani Zararlar
İlgili yazılar
- Trafik Kazasında Yüzde Yüz Kusurluyum ve Yaralandım: Tazminat Alabilir miyim?
- Trafik Kazasında Yüzde 75 Kusur Ne Demek? %75, %50 ve %25 Kusurun Tazminata Etkisi
- Emniyet Kemeri Takmamak Tazminatı Düşürür mü? Kask ve Müterafik Kusur İndirimi
- Kavşak Kazası Kusur Oranı: Şerit Değiştirme ve Geri Manevra Kazalarında Kim Kusurlu?
- Zincirleme Trafik Kazasında Kusur ve Tazminat Nasıl Paylaşılır?

