Son güncelleme: 6 Kasım 2026
Fon davası görevli mahkeme hangisidir sorusunun kısa cevabı şudur: Tek bir görevli mahkeme yoktur; mahkemeyi, davayı kime karşı ve ne talep ederek açtığınız belirler. Portföy yönetim şirketine, dağıtıcı bankaya veya aracı kuruma karşı tazminat davaları kural olarak adli yargıda, çoğu zaman asliye ticaret mahkemesinde görülür; yatırımcı somut olayda tüketici sayılırsa tüketici mahkemesi gündeme gelir. Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) kararlarına veya idarenin denetim eksikliğine yönelik davalar ise idare mahkemesinde açılır.
Önemli bir belirsizlik var: Fon yatırımcısının tüketici sayılıp sayılmayacağı kanunda açıkça düzenlenmemiştir ve sonuç somut olaya göre farklılaşabilir. Bu yazıda görev kurallarının önemi, asliye ticaret, tüketici ve idare mahkemelerinin hangi hâllerde devreye girdiği ve yanlış mahkemede dava açmanın sonuçları anlatılmaktadır.
Görev ve Yargı Yolu Neden Bu Kadar Önemli?
"Görev", bir davanın hangi tür mahkemede görüleceğini ifade eder. "Yargı yolu" ise daha üst bir ayrımdır: Uyuşmazlığın adli yargıda mı (hukuk ve ceza mahkemeleri), yoksa idari yargıda mı (idare mahkemeleri, Danıştay) çözüleceğini gösterir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) görev kurallarını kamu düzenine ilişkin sayar; taraflar anlaşarak görevli mahkemeyi değiştiremez ve mahkeme bu konuyu her aşamada kendiliğinden inceler.
Fon krizi bu konuyu karmaşık hâle getirdi. SPK, 17.09.2026 tarihli kararlarıyla 7 portföy yönetim şirketinin TEFAS'taki fonlarını tasfiyeye aldı ve 23.09.2026'da etkilenen tekil yatırımcı sayısını 455.758 olarak açıkladı. Sürecin ayrıntılarını fon krizinin hukuki kronolojisini anlattığımız yazıda bulabilirsiniz. Bu tabloda yatırımcının karşısında şirketler, bankalar, gerçek kişiler ve kamu kurumları bir arada yer alır; her birine karşı izlenecek yol farklıdır.
Fon Davası Görevli Mahkeme Tespitinde İlk Soru: Davalı Kim?
Görevli mahkemeyi belirlerken iki soruyu birlikte sormanız gerekir: Davayı kime karşı açıyorsunuz ve ne talep ediyorsunuz? Aşağıdaki tablo genel bir yol haritasıdır; somut olayda sonuç farklılaşabilir.
| Davalı | Talep | Kural olarak mahkeme | Dikkat edilecek nokta |
| Portföy yönetim şirketi | Hukuka aykırı fon yönetiminden tazminat | Asliye ticaret; yatırımcı tüketici sayılırsa tüketici mahkemesi | Dava şartı arabuluculuk |
| Dağıtıcı banka veya aracı kurum | Yanlış yönlendirme, eksik bilgilendirme | Tüketici mahkemesi veya asliye ticaret | Yatırımcının işlem amacı belirleyicidir |
| Saklayıcı banka | Denetim yükümlülüğüne aykırılık (SPKn m.56) | Asliye ticaret veya tüketici mahkemesi | Sorumluluk tartışması görüş aşamasındadır |
| Fon yöneticileri, üçüncü kişiler | Haksız fiilden tazminat | Asliye hukuk veya asliye ticaret | Ceza zamanaşımı süreyi etkileyebilir |
| SPK | Tasfiye, ara ödeme gibi kararların iptali | İdare mahkemesi (iptal davası) | Kural olarak 60 gün |
| İdare | Hizmet kusurundan doğan zarar | İdare mahkemesi (tam yargı davası) | Eylemde önce idareye başvuru (İYUK m.13) |
| Şüpheliler | Şikâyet, kamu davasına katılma | Ceza soruşturması ve ceza mahkemesi | Kural olarak tazminata hükmedilmez |
Asliye Ticaret Mahkemesi: Ticari Dava Ne Zaman Söz Konusu Olur?
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 4. maddesi iki tür ticari dava tanır: her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili davalar (nispi ticari dava) ve tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın ticari sayılan davalar (mutlak ticari dava). Bankalar, diğer kredi kuruluşları ve finansal kurumlarla ilgili düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan davalar da ikinci grupta sayılmıştır.
TTK m.5'e göre aksine hüküm bulunmadıkça ticari davalara asliye ticaret mahkemesi bakar; bu mahkemenin bulunmadığı yerlerde asliye hukuk mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla görev yapar. Asliye ticaret mahkemesi ile diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisidir; ticari bir davanın başka bir hukuk mahkemesinde açılması görevsizlik kararıyla sonuçlanabilir.
Yatırımcı bir şirket, ticari işletme sahibi veya profesyonel olarak işlem yapan biriyse, fon kaybından doğan tazminat davası büyük ihtimalle asliye ticaret mahkemesinde görülecektir. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A); bu adım atlanırsa dava usulden reddedilebilir.
Tüketici Mahkemesi: Fon Yatırımcısı Tüketici Sayılır mı?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un (TKHK) 3. maddesi tüketiciyi, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlar; Kanun'daki tanımlar finansal hizmetleri dışlamaz. TKHK m.73'e göre tüketici işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda tüketici mahkemeleri görevlidir. TTK m.5'teki "aksine hüküm bulunmadıkça" ifadesi nedeniyle, bankalarla tüketiciler arasındaki sözleşmelerden doğan davalarda tüketici mahkemesinin görevli olduğu genel olarak kabul edilmektedir.
Tartışma şuradadır: Birikimini değerlendirmek için fon payı alan kişi, kazanç amacı güttüğü için ticari amaçla mı hareket etmiştir, yoksa kişisel tasarrufunu yöneten bir tüketici midir? Yargıtay uygulamasında bu konuda tek yönlü bir çizgiden söz etmek güçtür. Değerlendirmede çoğunlukla şu ölçütler öne çıkar:
- İşlemin amacı: Kişisel birikimin değerlendirilmesi mi, yoksa mesleki veya ticari bir faaliyet mi?
- İşlem hacmi ve sıklığı: Sürekli, yüksek tutarlı ve kısa vadeli işlemler profesyonel faaliyet izlenimi doğurabilir.
- Yatırımcı statüsü: Nitelikli yatırımcı eşiği Aralık 2025'te 1 milyon TL'den 10 milyon TL'ye yükseltilmiştir. Serbest fonlar gibi nitelikli yatırımcıya yönelik ürünlerde tüketici niteliği daha fazla sorgulanabilir.
- Karşı taraf: Yatırımcının doğrudan sözleşme ilişkisi çoğu zaman dağıtıcı banka veya aracı kurumla kurulur; portföy yönetim şirketiyle ilişki ise izahname üzerinden daha dolaylıdır.
Tüketici, kural olarak kendi yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde de dava açabilir. Belirli tutarın altındaki uyuşmazlıklarda önce tüketici hakem heyetine başvurulur; belirli hâllerde dava şartı arabuluculuk da uygulanır. Tüketici niteliğinizi dava dilekçesinde gerekçeli biçimde ortaya koymanız önem taşır.
İdare Mahkemesi: SPK Kararları ve Hizmet Kusuru
Davanın muhatabı bir kamu kurumuysa yargı yolu değişir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 2. maddesi iki temel dava türü öngörür:
- İptal davası (İYUK m.2/1-a): SPK'nın tasfiye, ara ödeme usulü veya ödeme dışında bırakma gibi kararlarının hukuka aykırılık nedeniyle kaldırılmasının istenmesidir. Dava açma süresi kural olarak 60 gündür (İYUK m.7).
- Tam yargı davası (İYUK m.2/1-b): İdarenin işlem veya eylemi nedeniyle uğranılan zararın tazminidir. Fon krizinde bu yol, denetim görevinin geç veya yetersiz yerine getirildiği iddiasıyla, yani "hizmet kusuru" iddiasıyla gündeme gelmektedir.
İdari eylemden doğan zararlarda İYUK m.13'e göre eylemin öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl, her hâlde 5 yıl içinde önce idareye başvurulması, cevap için 30 gün beklenmesi ve ardından süresi içinde dava açılması gerekir. Anayasa'nın 125. maddesi idarenin kendi işlem ve eylemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğunu belirtir; ancak hizmet kusurunun ve illiyet bağının somut olayda ispatı ayrı bir meseledir.
Bazı düzenleyici işlemlere karşı davalar ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülebilir. 7596 sayılı Kanun'un kendisine karşı ise bireyler doğrudan iptal davası açamaz; bireyler kendi davalarında mahkemeden Anayasa m.152 uyarınca itiraz yoluna başvurulmasını isteyebilir.
Asliye Hukuk Mahkemesi ve Ceza Yargısının Yeri
Asliye hukuk mahkemesi genel görevli mahkemedir. Tacir olmayan gerçek kişilere karşı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) haksız fiil (m.49) veya sebepsiz zenginleşme (m.77 vd.) hükümlerine dayanan davalar, işin niteliğine göre asliye hukuk veya asliye ticaret mahkemesinde görülebilir. 7596 sayılı Kanun'un 5. maddesi fon zararından öncelikle portföy yönetim şirketini, tahsil edilemezse Kurulca belirlenen kişileri sorumlu tutar ve takibi TMSF'ye bırakır; Kanun'da bu takibin yatırımcının kendi tazminat talebini ortadan kaldırdığına dair açık bir hüküm yoktur.
Ceza yargısı ayrı bir yoldur. 19.08.2026'da başlayan soruşturma; örgüt, nitelikli dolandırıcılık, suç gelirlerinin aklanması ve sermaye piyasası mevzuatına muhalefet gibi suç tipleri üzerinden yürütülmektedir. Yatırımcı şikâyette bulunabilir, suçtan zarar gören olarak 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'ndaki (CMK) haklarını kullanabilir ve kamu davasına katılabilir (CMK m.237). Ancak ceza mahkemesi kural olarak tazminata hükmetmez; tazminat için hukuk mahkemesinde ayrıca dava açılır. Fiil daha uzun ceza zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa tazminat talebinde bu süre uygulanır (TBK m.72). Soruşturma sürmektedir ve masumiyet karinesi gereği kimse kesinleşmiş mahkûmiyet kararı olmadan suçlu sayılamaz.
Yanlış Mahkemede Dava Açılırsa Ne Olur?
- Görevsizlik kararı: Adli yargı içinde yanlış mahkemeye başvurulursa mahkeme görevsizlik kararı verir. Karar kesinleştikten sonra kanundaki kısa süre içinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi istenmezse dava açılmamış sayılır.
- Yargı yolu nedeniyle ret: İdari yargıya ait bir uyuşmazlık adli mahkemede açılırsa (ya da tersi) dava usulden reddedilir. İdari davalardaki süreler kısa olduğundan bu aşamada süre kaçırılması telafisi güç sonuçlar doğurabilir.
- Zaman ve masraf kaybı: Görev tartışması davayı uzatabilir; yargılama giderleri ve karşı taraf vekâlet ücreti riski doğabilir. Adli ve idari yargı arasındaki görev çelişkilerini Uyuşmazlık Mahkemesi çözer; bu da ayrıca zaman alır.
Dava Açmadan Önce Doğru Mahkemeyi Belirlemek İçin Adımlar
- Belgelerinizi toplayın: MKK e-YATIRIMCI ve e-Devlet kayıtları, dekontlar, hesap ekstreleri, izahname, yatırımcı bilgi formu ve banka veya aracı kurumla yazışmalarınızı saklayın.
- Davalıyı belirleyin: Zararın kaynağı portföy yönetim şirketinin yönetimi mi, dağıtıcının bilgilendirmesi mi, yoksa bir SPK kararı mı?
- Yatırımcı niteliğinizi değerlendirin: İşlem amacınızı ve hacminizi gösteren belgeler tüketici mahkemesi tartışmasında belirleyici olabilir.
- Ön şartları kontrol edin: Arabuluculuk, tüketici hakem heyeti veya idareye ön başvuru şartlarını gözden geçirin.
- Süre takvimi çıkarın: İptal davasında 60 gün, tam yargıda İYUK m.13 süreleri ve haksız fiilde TBK m.72 zamanaşımını not edin.
Dava açma sürecinin genel aşamaları için adım adım dava açma rehberimize göz atabilirsiniz.
Fon Koordinasyon Kurulu'nun açıklamasına göre 03.11.2026 itibarıyla olağan ve olağanüstü tasfiyelerde 100 fonda toplam 97,3 milyar TL ödenmiştir; güncel durum SPK ve Fon Koordinasyon Kurulu açıklamalarından takip edilmelidir. 7596 sayılı Kanun'da ara ödemeye bağlı bir feragat veya dava açmama şartı yoktur. "Paranızı kısa sürede geri alırız" vaadiyle ulaşıp kimlik ya da hesap bilgisi isteyenlere karşı dikkatli olun; yargı önünde başkasını temsil etmek 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.35 uyarınca avukatlara aittir.
Sık Sorulan Sorular
Fon davası görevli mahkeme hangisidir?
Görevli mahkeme davalıya ve talebe göre değişir. Portföy yönetim şirketi, banka veya aracı kuruma karşı tazminat davaları kural olarak asliye ticaret mahkemesinde, yatırımcı tüketici sayılırsa tüketici mahkemesinde görülür. SPK kararlarına ve idarenin hizmet kusuruna karşı davalar idare mahkemesinde açılır.
Fon yatırımcısı tüketici mahkemesinde dava açabilir mi?
Açabilir, ancak bu, yatırımcının somut olayda tüketici sayılmasına bağlıdır. İşlemin amacı, hacmi, sıklığı ve nitelikli yatırımcı statüsü gibi ölçütler değerlendirilir; sonuç olaydan olaya farklılaşabilir.
SPK'nın fon tasfiye kararına karşı hangi mahkemede dava açılır?
SPK kararları idari işlem niteliğinde olduğundan iptal davası idare mahkemesinde açılır. Dava açma süresi kural olarak 60 gündür (İYUK m.7); bazı düzenleyici işlemlerde ilk derece mahkemesi Danıştay olabilir.
Yanlış mahkemede açılan fon davası reddedilir mi?
Adli yargı içindeki görev hatasında mahkeme görevsizlik kararı verir ve süresinde talep edilirse dosya görevli mahkemeye gönderilir. Yargı yolu hatasında ise dava usulden reddedilir; her iki durumda da zaman kaybı yaşanır ve süreler kaçırılırsa hak kaybı doğabilir.
Ceza davasına katılırsam ayrıca tazminat davası açmam gerekir mi?
Kural olarak evet. Ceza mahkemesi zararınızın tazminine hükmetmez; tazminat için hukuk mahkemesinde ayrı dava açmanız gerekir. Ceza dosyasındaki deliller bu davada yararlı olabilir.
Arabulucuya gitmeden fon davası açılabilir mi?
Konusu para alacağı veya tazminat olan ticari davalarda arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A). Tüketici uyuşmazlıklarında da belirli hâllerde arabuluculuk zorunludur; bu şart yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilebilir.
Özet
- Görevli mahkeme davalıya ve talebe göre belirlenir; görev kuralları kamu düzenindendir (HMK).
- Portföy yönetim şirketi, banka ve aracı kurumlara karşı tazminat davaları kural olarak asliye ticaret mahkemesinde görülür; para alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır (TTK m.4-5, m.5/A).
- Yatırımcı tüketici sayılırsa tüketici mahkemesi görevlidir; bu nitelik somut olaya göre değişir (6502 s.K. m.3, m.73).
- SPK kararlarına karşı idare mahkemesinde kural olarak 60 gün içinde iptal davası açılır (İYUK m.2/1-a, m.7).
- Hizmet kusuruna dayalı tazminatta, zarar idari eylemden doğuyorsa önce idareye başvurulur (İYUK m.2/1-b, m.13).
- Ceza mahkemesi kural olarak tazminata hükmetmez; zarar için hukuk davası ayrıca açılır (CMK m.237, TBK m.72).
Görevli mahkemenin yanlış belirlenmesi süre ve hak kaybına yol açabileceğinden, her dosyanın davalı, talep ve yatırımcı niteliği yönünden ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Dural Hukuk, sermaye piyasası uyuşmazlıkları, ticari davalar, tüketici davaları ve idari yargı süreçleri konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk