Fon Mağdurları İçin İhtiyati Haciz ve İhtiyati Tedbir: Sorumluların Mal Varlığı Nasıl Güvenceye Alınır?

Son güncelleme: 6 Kasım 2026

İhtiyati haciz nasıl alınır sorusunun kısa cevabı şudur: Para alacağınızın (örneğin fon zararından doğan tazminat alacağınızın) varlığını ve gerekiyorsa haciz sebebini yaklaşık olarak ispatlayan bir dilekçeyle, esas davaya bakmaya görevli ve yetkili mahkemeye başvurursunuz. Mahkeme talebi yerinde bulursa, kural olarak teminat karşılığında ihtiyati haciz kararı verir; karar icra dairesi aracılığıyla kısa süre içinde uygulatılır. İhtiyati haciz 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 257 ve devamı maddelerinde, belirli bir mal veya hakkı korumaya yönelik ihtiyati tedbir ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 389 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.

Fon krizi açısından önemli bir sınır vardır: 7596 sayılı Kanun'a göre Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) nezdindeki geri kazanım hesabı haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz. Bu nedenle geçici hukuki koruma, ancak tazminat talebinin yöneltileceği kişilerin kendi mal varlığı üzerinde gündeme gelebilir. Bu yazıda fon mağdurlarının ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir yollarını hangi şartlarla kullanabileceği, başvurunun adımları, teminat ve süreler ile dikkat edilmesi gereken pratik noktalar anlatılmaktadır.

Fon Mağdurları Neden Mal Varlığını Güvenceye Almayı Düşünür?

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 17.09.2026 tarihli kararlarıyla 7 portföy yönetim şirketinin TEFAS'taki fonlarını alım satıma kapatmış ve tasfiyeye almıştır. Sürecin genel seyrini fon krizinin hukuki kronolojisini anlatan yazımızda bulabilirsiniz. Tasfiyede yatırımcılara ara ödeme ve nihai ödeme yapılmaktadır; ancak 7596 sayılı Kanun kamu kaynağından ödeme öngörmez. Ödemeler, fonun varlıkları ve geri kazanım hesabında toplanan değerlerle sınırlıdır. Bu nedenle zararının bir kısmı karşılanmayan yatırımcılar, sorumlu olduğunu düşündükleri kişilere karşı tazminat davası açmayı değerlendirebilir.

Tazminat davası ise zaman alır. Yargılama sürerken davalının malları devredilebilir veya başka alacaklılarca haczedilebilir; dava kazanılsa bile tahsil edilecek bir değer kalmayabilir. İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir bu riski azaltan geçici hukuki koruma yollarıdır. Yeni bir alacak doğurmaz, karşı tarafın sorumlu olduğunu da kesin olarak göstermezler.

Ceza soruşturmasında da mal varlığına yönelik tedbirler uygulanmaktadır. Adalet Bakanı'nın 03.11.2026 tarihli açıklamasına göre 359 gerçek ve 111 tüzel kişinin mal varlığı ve banka hesaplarına tedbir konulmuştur; güncel durum SPK ve Fon Koordinasyon Kurulu açıklamalarından takip edilmelidir. Ancak 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 128. maddesine göre el konulan değerler, 7596 sayılı Kanun uyarınca fona veya geri kazanım hesabına iade edilir; bu tedbir kişisel tazminat alacağınızı doğrudan güvenceye almaz. Soruşturma sürmektedir; kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı olmadıkça herkes için masumiyet karinesi geçerlidir.

İhtiyati Haciz ile İhtiyati Tedbir Arasındaki Fark

İki kurum da "geçici hukuki koruma" olarak anılır, ancak korudukları şey farklıdır. İhtiyati haciz bir para alacağını güvenceye alır: Borçlunun alacağı karşılayacak kadar malı, ileride yapılacak cebri icraya hazır tutulur. İhtiyati tedbir ise uyuşmazlık konusu belirli bir mal veya hak üzerindeki durumun değişmesini önler; örneğin tapu kaydına devir yasağı şerhi konulmasını sağlar. Yargıtay uygulamasında para alacaklarının güvenceye alınması için kural olarak ihtiyati haciz yolunun kullanılması gerektiği kabul edilir.

Konu	İhtiyati haciz	İhtiyati tedbir
Dayanak	İİK m.257 vd.	HMK m.389 vd.
Neyi korur?	Para alacağını (ör. tazminat alacağı)	Uyuşmazlık konusu mal veya hakkı (ör. devredildiği iddia edilen taşınmaz)
İspat ölçüsü	Alacağın ve gerekiyorsa haciz sebebinin yaklaşık ispatı	Davanın esası ve tedbir sebebi yönünden yaklaşık ispat
Teminat	Kural olarak zorunlu; alacak ilama dayanıyorsa aranmaz	Kural olarak alınır; mahkeme bazı hâllerde almayabilir
Kararın uygulatılması	Karar tarihinden itibaren 10 gün içinde (İİK m.261)	Karar tarihinden itibaren bir hafta içinde (HMK m.393)
Dava öncesi alındıysa	Haczin uygulanmasından itibaren 7 gün içinde takip veya dava (İİK m.264)	Uygulama talebinden itibaren iki hafta içinde dava (HMK m.397)
Karşı tarafın itirazı	Yetki, haciz sebepleri ve teminata karşı (İİK m.265)	Tedbir kararına karşı itiraz (HMK m.394)

İhtiyati Haciz Nasıl Alınır? Adım Adım Başvuru

İhtiyati Haczin Şartları

İİK'nın 257. maddesine göre vadesi gelmiş ve rehinle güvenceye alınmamış bir para alacağı için borçlunun taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları ihtiyaten haczettirilebilir. Vadesi gelmemiş alacaklarda ise ihtiyati haciz ancak borçlunun belli bir yerleşim yeri yoksa ya da borçlu yükümlülüklerinden kurtulmak amacıyla mallarını saklamaya, kaçırmaya, kendisi kaçmaya hazırlanıyor veya alacaklıların haklarını ihlal eden hileli işlemler yapıyorsa istenebilir. Haksız fiilden doğan tazminat alacağının uygulamada kural olarak zarar doğuran olay tarihinde muaccel olduğu kabul edilir; yine de mahkeme alacağın varlığı ve miktarı konusunda kanaat edinmelidir.

Başvuru Adımları

1. Zararınızı belgeleyin: Fon dekontlarını, MKK e-YATIRIMCI ve e-Devlet kayıtlarını, TEFAS ve KAP'taki fon bilgilerini ve ara ödeme kayıtlarını toplayın.
2. Borçluyu ve sorumluluk dayanağını belirleyin: Talebin kime ve hangi hukuki sebebe (sözleşmeye aykırılık, haksız fiil gibi) dayandığını netleştirin.
3. Haciz sebebini ortaya koyun: Alacağın muaccel olduğunu ya da mal kaçırma gibi kanuni bir sebebin bulunduğunu delillerle gösterin.
4. Doğru mahkemeye başvurun: Talep, esas hakkında görevli ve yetkili mahkemeye dava açılmadan önce, dava ile birlikte veya dava sırasında yapılabilir; mahkeme karşı tarafı dinlemeden de karar verebilir.
5. Teminatı hazırlayın: Teminatın miktarını ve türünü mahkeme belirler.
6. Kararı süresinde uygulatın: İhtiyati haciz kararının, verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde icra dairesinden uygulanması istenmelidir; aksi hâlde karar kendiliğinden kalkar.
7. Takip başlatın veya dava açın: Dava açılmadan önce ihtiyati haciz yaptıran alacaklı, haczin uygulanmasından itibaren 7 gün içinde takip talebinde bulunmalı veya dava açmalıdır.

Tasfiye Sürerken Alacak Miktarı Nasıl Gösterilir?

En zor nokta, zararın kesin miktarının tasfiye bitmeden belli olmamasıdır. 7596 sayılı Kanun'un 4. maddesi net yatırım tutarını, ara ödemeleri ve nihai ödemede mahsubu düzenler. Bu nedenle dilekçede yatırdığınız tutar, aldığınız ödemeler ve kalan zarar açık bir hesapla gösterilmelidir. Abartılı bir miktar, hem kabul ihtimalini düşürür hem haksız haciz sorumluluğu riskini artırır.

İhtiyati Tedbir Hangi Durumlarda Gündeme Gelir?

İhtiyati tedbir, HMK'nın 389. maddesine göre mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişiklik nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı veya imkânsız hâle geleceği ya da gecikme yüzünden ciddi bir zarar doğacağı endişesi varsa istenebilir. Talep eden, tedbir sebebini ve istediği tedbirin türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden yaklaşık ispat sağlamak zorundadır (HMK m.390). Fon uyuşmazlıklarında ihtiyati tedbir özellikle şu durumlarda değerlendirilebilir:

• Muvazaalı devir iddiası: Bir malın alacaklılardan kaçırmak için görünüşte devredildiği ileri sürülüyorsa devir yasağı istenebilir; muvazaa, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 19. maddesinde düzenlenir.
• Tapu kaydına şerh: Uyuşmazlık konusu taşınmazın devrini önlemek için tapu kaydına tedbir şerhi istenebilir.
• Tasarrufun iptali: Alacaklılara zarar veren tasarrufların iptali (İİK m.277 vd.) genellikle ilerleyen aşamada açılan ayrı bir davadır; bu davada da geçici koruma istenebilir.

7596 sayılı Kanun'un 5. maddesi, fondan karşılıksız veya muvazaalı biçimde çıkarılan değerleri "fon zararı" sayar ve TMSF'nin 6183 sayılı Kanun'a göre takip başlatmasını öngörür. Bu kamusal takip ile bireysel talebiniz ayrı yollardır; aynı mal üzerinde birden fazla haciz bulunabileceğinden sıra meselesi ayrıca incelenmelidir.

Geri Kazanım Hesabı Neden Haczedilemez?

7596 sayılı Kanun'un 6. maddesine göre geri kazanım hesabı TMSF nezdinde, TMSF'nin kendi mal varlığından ayrı ve her fon için ayrı bir alt hesapta tutulur. Bu hesap yalnızca ilgili fonun pay sahiplerine ödeme yapmak için kullanılır. Aynı maddenin 5. fıkrası, hesabın haczedilemeyeceğini ve üzerine ihtiyati tedbir konulamayacağını açıkça düzenler. Tasfiye tamamlandığında hesapta kalan tutarlar Yatırımcı Tazmin Merkezine aktarılır.

Bu kuralın amacı, aynı fonun yatırımcıları arasında bir "haciz yarışı" doğmasını önlemek ve hesaptaki değerlerin kanundaki usulle dağıtılmasını sağlamaktır. Sınır, sorumlulara karşı tazminat hakkınızı ortadan kaldırmaz; güvencenin hesap dışındaki mallarda aranması gerektiğini gösterir. Adalet Bakanı'nın 03.11.2026 tarihli açıklamasına göre gönüllü iade hesabına yaklaşık 30 milyar TL değerinde para, taşınmaz ve hisse iade edilmiştir. Hesaba aktarılan değer bu korumaya girdiğinden, hedeflenen malın statüsü güncel olarak takip edilmelidir.

Kimlere Karşı ve Hangi Mallar Üzerinde Talep Edilebilir?

İhtiyati haciz, ancak alacaklı olduğunuzu ileri sürdüğünüz kişiye karşı istenebilir. Fon krizinde olası muhataplar somut olaya göre değişir:

• Portföy yönetim şirketi: 7596 sayılı Kanun'a göre fon zararından öncelikle sorumludur; yatırımcının sözleşme veya haksız fiile dayanan talepleri de olabilir.
• Kurulca belirlenen kişiler: Zarar şirketten tahsil edilemezse veya edilemeyeceği anlaşılırsa, SPK'nın belirlediği gerçek ve tüzel kişiler ile bunlarla birlikte hareket ettiği tespit edilenler şahsen sorumlu olur.
• Diğer olası sorumlular: Saklayıcı kuruluşların sorumluluğu hukuk yayınlarında tartışılmaktadır; bu görüşler yerleşik içtihat değildir.

İhtiyati haciz kural olarak borçlunun taşınmazları, araçları, banka hesapları, şirket payları ve üçüncü kişilerdeki alacakları üzerinde, alacağı karşılayacak miktarla sınırlı uygulanır. Çok sayıda yatırımcı HMK'nın 57. maddesindeki ihtiyari dava arkadaşlığıyla birlikte dava açabilir; ancak HMK'nın 113. maddesindeki topluluk davasında tazminat istenemediğinden, ihtiyati haciz talebi kural olarak alacaklının kendisi tarafından yapılır.

Karşı Tarafın İtirazı, Tazminat Riski ve Pratik Uyarılar

Borçlu ve ilgili üçüncü kişiler karara kısa süreler içinde itiraz edebilir; mahkeme itirazı yerinde bulursa kararı kaldırabilir veya değiştirebilir. Haksız çıkan haciz veya tedbir nedeniyle karşı tarafın uğradığı zarardan talep eden sorumlu olabilir (İİK m.259, HMK m.399); teminat da bu ihtimali karşılamak içindir.

• Süreleri takvime işleyin: Süreler gün veya haftayla ölçülür; kaçırılan bir süre kararın kendiliğinden kalkmasına yol açabilir.
• Belgeleri saklayın: Dekontlar, hesap ekstreleri, yazışmalar ve ödeme kayıtları hem talepte hem esas davada temel delildir.
• Dolandırıcılara dikkat edin: "Paranızı hızla geri alırız" diyen ve ön ödeme isteyen kişilere itibar etmeyin; avukatlık hizmeti 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'na göre yalnızca avukatlarca verilebilir.
• Tahsil aşamasını planlayın: Hüküm alındıktan veya takip kesinleştikten sonraki süreç için alacak takibi ve icra süreçleri hakkındaki sayfamızdan genel bilgi edinebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Fon mağduru olarak ihtiyati haciz nasıl alınır?

Zararınızı ve alacağınızın dayanağını gösteren belgelerle, esas davaya bakmaya görevli ve yetkili mahkemeye başvurursunuz. Mahkeme alacağa ve gerekiyorsa haciz sebebine yaklaşık olarak kanaat getirirse, kural olarak teminat karşılığında karar verir. Karar 10 gün içinde icra dairesinde uygulatılmalıdır.

İhtiyati haciz için önce dava açmak gerekir mi?

Hayır. İhtiyati haciz dava açılmadan önce, dava ile birlikte veya dava sırasında istenebilir. Ancak dava öncesinde alınan karar uygulandıktan sonra 7 gün içinde takip başlatılmalı veya dava açılmalıdır; aksi hâlde haciz kalkar.

Geri kazanım hesabındaki paraya haciz konulabilir mi?

Hayır. 7596 sayılı Kanun'a göre TMSF nezdindeki geri kazanım hesabı haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz. Bu hesap yalnızca ilgili fonun pay sahiplerine kanundaki usulle ödeme yapılması için kullanılır.

İhtiyati haciz için teminat yatırmak zorunlu mu?

Kural olarak evet; alacak bir mahkeme ilamına dayanıyorsa teminat aranmaz. Teminatın miktarını ve türünü mahkeme somut olayın özelliklerine göre belirler.

Ceza soruşturmasındaki el koyma benim alacağımı güvenceye alır mı?

Doğrudan almaz. El konulan değerler 7596 sayılı Kanun uyarınca fona veya geri kazanım hesabına iade edilir ve tüm pay sahipleri için kullanılır. Kişisel tazminat alacağınız için ihtiyati haciz gibi yollar ayrıca değerlendirilebilir.

Özet

• İhtiyati haciz para alacağını, ihtiyati tedbir uyuşmazlık konusu belirli mal veya hakkı güvenceye alır (İİK m.257 vd.; HMK m.389 vd.).
• Talepte alacağın ve gerekiyorsa haciz sebebinin yaklaşık ispatı gerekir; kural olarak teminat istenir (İİK m.258-259).
• İhtiyati haciz kararı 10 gün içinde uygulatılmalı, dava öncesi alındıysa uygulamadan itibaren 7 gün içinde takip veya dava açılmalıdır (İİK m.261, m.264).
• İhtiyati tedbirde uygulama için bir hafta, dava öncesi alınan tedbirde dava açmak için iki hafta süre vardır (HMK m.393, m.397).
• Geri kazanım hesabı haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz (7596 s.K. m.6/5).
• Haksız çıkan haciz veya tedbirden talep eden sorumlu olabilir; alacak hesabı gerçekçi tutulmalıdır (İİK m.259, HMK m.399).

Hangi kişiye karşı, hangi mal üzerinde ve hangi miktar için geçici koruma istenebileceği, tasfiyenin seyrine ve elinizdeki delillere göre değiştiği için somut değerlendirme gerektirir. Dural Hukuk, fon mağdurlarının tazminat talepleri, ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir başvuruları ile icra takibi konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Hazırlayan: Dural Hukuk