Son güncelleme: 15 Kasım 2026
İş kazası maluliyet oranına itiraz, SGK'nın Kurum Sağlık Kurulu kararıyla belirlediği meslekte kazanma gücü kaybı oranına karşı yapılır ve bu sorunun kısa cevabı şudur: Önce SGK'ya yazılı itirazla dosyanın Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu'nda incelenmesi istenir; sonuç yine kabul edilmezse iş mahkemesinde SGK'ya karşı maluliyet oranının tespiti davası açılır ve mahkeme gerektiğinde Adli Tıp Kurumu'ndan rapor alır. Raporlar birbiriyle çelişirse çelişki Adli Tıp Üst Kurulu tarafından giderilir.
Bu oran, hem SGK'nın bağlayacağı sürekli iş göremezlik gelirini hem de işverenden istenecek tazminatı doğrudan belirler. %10'un altında kalan bir oran gelir hakkını ortadan kaldırırken, birkaç puanlık fark bile tazminatı ciddi biçimde değiştirebilir. Bu yazıda oranın nasıl belirlendiği, itiraz aşamaları, mahkeme ve Adli Tıp süreci, işverenin itirazı, oranın sonradan artması, trafik kazasından farkı ve pratik uyarılar anlatılmaktadır.
Maluliyet Oranı Nasıl Belirlenir?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 19. maddesine göre, SGK'nın yetkilendirdiği hastanelerin sağlık kurulu raporlarına dayanılarak Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az %10 azalmış bulunan sigortalı sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır. Oranın hesabı, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği'ne (RG 11.10.2008) göre yapılır.
Yönetmeliğin 23. maddesine göre arızanın türü ve ağırlığı (A cetveli), sigortalının mesleğinin grubu (B ve C cetvelleri) birlikte değerlendirilerek bir oran bulunur (D cetveli) ve bu oran sigortalının yaşına göre düzeltilir (E cetveli). Birden fazla arıza varsa oranlar Balthazard formülüyle birleştirilir (m.24). Aynı yaralanma, farklı mesleklerde farklı oranlara yol açabilir. Hastane raporunda yazan oran ise Kurum Sağlık Kurulu'nu bağlamaz (m.8). Bu orana göre bağlanan gelirin nasıl hesaplandığı için sürekli iş göremezlik geliri yazımıza bakabilirsiniz.
| Kurul | Görevi | Raporun etkisi |
| Yetkili hastane sağlık kurulu | Tıbbi bulguları ve arızayı raporlar | Orana ilişkin görüşü Kurum Sağlık Kurulu'nu bağlamaz |
| Kurum Sağlık Kurulu | Meslekte kazanma gücü kaybı oranını belirler | SGK'nın gelir işlemine esas alınır |
| Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu | İtiraz edilen Kurum kararlarını inceler (5510 m.58, m.95) | SGK'yı bağlar, diğer ilgilileri bağlamaz |
| Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulu | Mahkemenin istemiyle oranı belirler | Bilirkişi raporu niteliğindedir |
| Adli Tıp Üst Kurulu | Raporlar arasındaki çelişkiyi giderir | Mahkemenin son başvurduğu rapordur |
İş Kazası Maluliyet Oranına İtiraz Adım Adım
- Kararı ve dayanağını öğrenin: SGK'nın gelir bağlama veya ret yazısını, Kurum Sağlık Kurulu kararını ve dayanak hastane raporlarını edinin. Hangi arızanın hangi meslek grubuna göre değerlendirildiğine bakın.
- Belgeleri toplayın: Acil servis kayıtları, ameliyat notları, fizik tedavi raporları, güncel muayene ve görüntüleme sonuçları ile kaza tarihindeki mesleğinizi gösteren belgeleri bir araya getirin.
- SGK'ya yazılı itiraz edin: Dilekçeyle Kurum kararına itiraz ederek dosyanın Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu'nda incelenmesini isteyin. Kurul, sigortalının talebi üzerine görevlendirdiği uzman bir hekimi dinlemek zorundadır (5510 m.58).
- Yüksek Sağlık Kurulu kararını değerlendirin: Bu karar SGK'yı bağlar. Oran yine düşük bulunursa yargı yoluna gidilebilir.
- Dava açın: SGK'ya karşı dava açmadan önce Kuruma başvurmak zorunludur; Kurum 60 gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.4). Maluliyet tespit davası iş mahkemesinde görülür ve dava şartı arabuluculuğa tabi değildir (7036 m.3/3).
Kurum kararına itiraz için uygulanacak usul ve sürelerin SGK'dan güncel olarak teyit edilmesi ve itirazın gecikmeden yapılması önerilir. Bu süreçte gerekli raporların nasıl alındığı için iş kazası raporu nasıl alınır yazımıza bakabilirsiniz.
Mahkemede Maluliyet Tespiti ve Adli Tıp Süreci

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 2025/1590 E., 2025/5309 K., 09.04.2025 tarihli kararı süreci açıkça ortaya koyar: Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu raporları SGK'yı bağlar, diğer ilgilileri bağlamaz. Bu kişiler Adli Tıp Kurumu'ndan veya tıp fakültelerinin ilgili kurullarından inceleme isteyebilir. Raporlar arasında çelişki varsa çelişki Adli Tıp Üst Kurulu tarafından giderilmeli; sürekli iş göremezlik oranı ve başlangıç tarihi kesin olarak belirlenmelidir. 5510 sayılı Kanun'un 95. maddesindeki itiraz prosedürü tüketilmeden karar verilmesi bozma sebebidir.
Aynı kararın konusu olan dosyada bölge sağlık kurulu oranı %24 olarak belirlemiş, Adli Tıp 3. İhtisas Kurulu %18,2 bulmuş, Adli Tıp 2. Üst Kurulu ise 20.06.2019 tarihinden itibaren %18,2 oranını kabul etmiştir. Bu örnek, itirazın her zaman oranı artırmayabileceğini ve başlangıç tarihinin de ayrıca önem taşıdığını göstermektedir. Sürekli iş göremezlik geliri kural olarak geçici iş göremezlik ödeneğinin sona erdiği tarihi takip eden ay başından başlar (5510 m.19).
Adli Tıp raporu veya bilirkişi raporu tebliğ edildiğinde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 281. maddesine göre iki hafta içinde eksikliklerin giderilmesi, ek rapor veya yeni bilirkişi istenebilir.
İşverenin İtirazı ve Tazminat Davasıyla İlişkisi
Yüksek Sağlık Kurulu kararı işvereni bağlamadığı için işveren, işçinin açtığı tazminat davasında orana itiraz edebilir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 2021/4912 E., 2022/9927 K., 28.06.2022 tarihli kararına göre davalının itirazlarının giderilmesi için önce Yüksek Sağlık Kurulu'ndan, ardından Adli Tıp 3. İhtisas Kurulu'ndan, gerekirse Adli Tıp 2. Üst Kurulu'ndan rapor alınarak oran kesinleştirilmelidir. Kesinleşen oran farklıysa davacıya bu oranla Kuruma başvurması, Kurum reddederse maluliyet tespit davası açması için süre verilir ve sonucu beklenir.
Bu nedenle tazminat davası ile maluliyet tespit davası çoğu zaman birlikte ilerler. Oran değiştiğinde hem SGK gelirinin peşin sermaye değeri hem de tazminat hesabı yeniden yapılır.
Oran Sonradan Artarsa: Kontrol Muayenesi
Sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış sigortalı, maluliyetinin arttığını veya başkasının sürekli bakımına muhtaç hâle geldiğini ileri sürerek gelirinde değişiklik yapılmasını isteyebilir; SGK da sigortalıyı kontrol muayenesine çağırabilir (5510 m.94). Yeni rapora göre gelir, raporun tarihini takip eden ödeme dönemi başından itibaren artırılır, azaltılır veya kesilir.
SGK'nın yazılı bildiriminde belirtilen tarihe kadar kabul edilebilir bir mazeret olmadan kontrol muayenesine gidilmezse gelir kesilir. Muayene bildirimden itibaren üç ay içinde yaptırılır ve iş göremezliğin devam ettiği anlaşılırsa kesilen gelir, kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanır. Bu nedenle SGK yazıları düzenli takip edilmelidir.
Trafik Kazası Maluliyet İtirazından Farkı
| Konu | İş kazası (SGK süreci) | Trafik kazası |
| Uygulanan düzenleme | Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği | Kaza tarihine göre engellilik yönetmelikleri (20.02.2019 sonrası Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik) |
| Meslek ve yaş | Oranın hesabında doğrudan dikkate alınır | Yönetmeliğin sistemine göre değerlendirilir |
| İdari itiraz | Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu | Bu kurul aşaması yoktur; uygulamada maluliyet çoğunlukla dava sürecinde Adli Tıp raporuyla belirlenir |
| Görevli mahkeme | İş mahkemesi | Davanın niteliğine göre değişir |
Kaza hem iş kazası hem trafik kazası niteliğindeyse (örneğin işverenin servis aracında) iki sürecin birlikte yürütülmesi gerekebilir.
Süre, Belge ve Pratik Uyarılar
- Gecikmeyin: Kuruma başvuruda geçen süre zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesabında dikkate alınmaz (7036 m.4); yine de tazminat ve gelir hakları için itiraz ve davalar zamanında yapılmalıdır.
- Belgeleri saklayın: Tüm hastane kayıtlarının, görüntülemelerin ve SGK yazılarının asıl veya onaylı örneklerini saklayın.
- Mesleğinizi doğru gösterin: Meslek grubu oranı doğrudan etkilediği için kaza tarihindeki işinizi gösteren belgeler önemlidir.
- Muayenelere katılın: Kontrol muayenesine veya Adli Tıp muayenesine gitmemek gelir kesintisine ya da delil eksikliğine yol açabilir.
- Vaatlere dikkat: Rapor oranını yükselteceğini vaat ederek para isteyen kişilere itibar etmeyin; oranı yalnızca yetkili kurullar belirler.
- e-Devlet: SGK işlemlerinde e-Devlet menü adları değişebileceğinden işlemler yapılırken güncel ekranlar esas alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
İş kazası maluliyet oranına itiraz için bir süre var mı?
SGK'ya karşı dava açmadan önce Kuruma başvurmak zorunludur ve Kurum 60 gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır (7036 m.4). Mahkemede alınan bilirkişi ve Adli Tıp raporlarına ise tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir (HMK m.281). Hak kaybı yaşamamak için Kurum kararına da gecikmeden itiraz edilmelidir.
Yüksek Sağlık Kurulu kararı mahkemeyi bağlar mı?
Hayır. Yargıtay'a göre Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararı SGK'yı bağlar, sigortalıyı, işvereni ve mahkemeyi bağlamaz. Mahkeme gerektiğinde Adli Tıp Kurumu'ndan rapor alır.
Maluliyet oranım %10'un altında çıktı, tazminat alabilir miyim?
%10'un altındaki oranda SGK sürekli iş göremezlik geliri bağlamaz (5510 m.19). Ancak işverenin kusuru varsa işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açılabilir; düşük oranlar da maddi tazminat hesabına girer.
İşveren maluliyet oranına itiraz edebilir mi?
Evet. Yüksek Sağlık Kurulu kararı işvereni bağlamadığından işveren, tazminat davasında orana itiraz edebilir. Bu durumda Yargıtay, oranın Adli Tıp kurullarından alınacak raporlarla kesinleştirilmesini aramaktadır.
SGK raporu ile Adli Tıp raporu farklı çıkarsa hangisi esas alınır?
Raporlar arasında çelişki varsa mahkeme çelişkiyi Adli Tıp Üst Kurulu'ndan alınacak raporla giderir. Oran ve başlangıç tarihi bu değerlendirmeye göre kesinleştirilir.
Özet
- Maluliyet oranını Kurum Sağlık Kurulu belirler; %10 ve üzerindeki oranda gelir bağlanır (5510 m.19).
- Oran; arıza, meslek grubu ve yaş birlikte değerlendirilerek bulunur, birden fazla arızada Balthazard formülü uygulanır (Yönetmelik m.23-24).
- Kurum kararına itiraz Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu'nda incelenir; bu karar yalnızca SGK'yı bağlar (5510 m.95).
- Dava öncesi Kuruma başvuru zorunludur, 60 gün cevapsızlık ret sayılır (7036 m.4); arabuluculuk şartı yoktur (7036 m.3/3).
- Mahkemede raporlar çelişirse Adli Tıp Üst Kurulu'ndan rapor alınır; oran ve başlangıç tarihi kesinleştirilir.
- Maluliyet artarsa gelirin yeniden belirlenmesi istenebilir (5510 m.94).
Maluliyet oranı tıbbi bulgular, meslek ve yaş birlikte değerlendirilerek belirlendiğinden her dosyanın belgeleriyle ayrıca incelenmesi gerekir. Dural Hukuk, iş kazası maluliyet itirazları, maluliyet tespit davaları ve iş kazası tazminat davaları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk
İlgili çalışma alanımız: Cismani Zararlar
İlgili yazılar
- İş Kazası Raporu Kaç Gün Olur? Rapor Süresi, Uzatma ve Kontrol Muayenesi
- İş Kazasında Parmak Kopması Tazminatı: El Yaralanmasında Maluliyet ve Haklar
- İş Kazasında Kaçınılmazlık Oranı Nedir? Kusur Raporunda Tazminata Etkisi
- İş Kazası Kırık Tazminatı: Kol, Bacak ve Omurga Kırıklarında Haklar
- SGK Peşin Sermaye Değeri Tenzili: SGK'nın Bağladığı Gelir Tazminattan Düşülür mü?

