Son güncelleme: 15 Kasım 2026
Meslek hastalığı tazminatı ne zaman ve hangi süre içinde istenir sorusunun kısa cevabı şudur: İşçi, yaptığı işin niteliği veya çalışma koşulları nedeniyle yakalandığı hastalık yüzünden uğradığı zararı, işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine aykırılığı varsa maddi ve manevi tazminat olarak işverenden isteyebilir. Bu istem kural olarak 10 yıllık zamanaşımına tabidir ve Yargıtay uygulamasında süre çoğunlukla hastalığın ve meslekte kazanma gücü kaybı oranının kesin olarak tespit edildiği tarihten başlatılır.
Meslek hastalığını iş kazasından ayıran nokta, zararın tek bir anda değil yıllar içinde ortaya çıkmasıdır. Bu nedenle ortada belli bir "kaza günü" yoktur ve zamanaşımı, faiz ve SGK yardımları bakımından tarihleri doğru belirlemek gerekir. Ayrıca işten ayrıldıktan sonra ortaya çıkan hastalıklarda "yükümlülük süresi" denen ayrı bir süre vardır; bu süre zamanaşımıyla karıştırılmamalıdır. Bu yazıda meslek hastalığında istenebilecek tazminat kalemleri, yükümlülük süresi, zamanaşımının başlangıcı ve dava sürecindeki güncel kurallar anlatılmaktadır.
Meslek Hastalığı Tazminatı Hangi Kalemlerden Oluşur?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 14. maddesine göre meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple ya da işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik hâlidir. Örneğin yıllarca tozlu ortamda çalışan işçide akciğer hastalığı, gürültülü işte çalışan işçide işitme kaybı bu kapsamda değerlendirilebilir.
Meslek hastalığına yakalanan işçi iki ayrı kaynaktan hak elde edebilir: SGK'nın kusur aranmaksızın sağladığı sigorta yardımları ve işverenden istenen tazminat. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 417. maddesinin 3. fıkrasına göre işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğüne aykırılığı nedeniyle işçinin vücut bütünlüğünün zedelenmesinden doğan zararın tazmini, sözleşmeye aykırılık hükümlerine tabidir. İşverenden istenebilecek başlıca kalemler şunlardır:
- Sürekli iş göremezlik (çalışma gücü kaybı) tazminatı: Hastalık nedeniyle kalıcı olarak azalan çalışma gücünün parasal karşılığıdır; maluliyet oranı, kusur oranı ve gelir esas alınarak bilirkişi tarafından hesaplanır.
- Geçici iş göremezlik dönemi kazanç kaybı: Tedavi ve istirahat süresince kaybedilen gelirin SGK ödeneğiyle karşılanmayan kısmıdır.
- Tedavi ve bakıcı giderleri: SGK'nın karşılamadığı tedavi masrafları ve başkasının bakımına muhtaçlık hâlinde bakıcı gideri istenebilir.
- Manevi tazminat: Hastalığın yol açtığı acı, üzüntü ve yaşam kalitesindeki düşüş için hâkimin takdir edeceği tutardır.
- Destekten yoksun kalma tazminatı: İşçinin hastalık nedeniyle ölmesi hâlinde, onun desteğinden yoksun kalan eş, çocuk gibi yakınlar tarafından istenir.
Uygulamada SGK'nın bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değeri, işverenden istenen maddi tazminattan düşülür; böylece aynı zarar iki kez karşılanmaz. Manevi tazminatta böyle bir mahsup yapılmaz.
SGK Yardımları ile İşverenden İstenen Tazminatın Farkı
SGK yardımları için işverenin kusuru aranmaz; buna karşılık işverenden tazminat istenebilmesi için işverenin iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı davranması ve bu aykırılık ile hastalık arasında illiyet (nedensellik) bağı bulunması gerekir. Aşağıdaki tablo iki yolu karşılaştırmaktadır:
| Hak | Kimden istenir | Temel şart ve oran |
| Geçici iş göremezlik ödeneği | SGK | Raporlu her gün için; yatarak tedavide günlük kazancın yarısı, ayakta tedavide üçte ikisi (5510 m.18) |
| Sürekli iş göremezlik geliri | SGK | Meslekte kazanma gücü kaybı en az %10; tam iş göremezlikte aylık kazancın %70'i, bakıma muhtaçlıkta %100'ü (5510 m.19) |
| Ölüm geliri ve cenaze ödeneği | SGK | Hak sahiplerine aylık kazancın %70'i üzerinden gelir; 2026 cenaze ödeneği 6.398 TL (5510 m.20) |
| Maddi ve manevi tazminat | İşveren | İSG yükümlülüğüne aykırılık, zarar ve illiyet bağı (TBK m.417) |
| Rücu | SGK işverene karşı | Kast veya İSG mevzuatına aykırılık hâlinde SGK yaptığı ödemeleri işverenden ister (5510 m.21) |
Yükümlülük Süresi Nedir, Zamanaşımından Farkı Ne?
Yükümlülük süresi, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği'nin 4. maddesine göre, sigortalının meslek hastalığına sebep olan işinden fiilen ayrıldığı tarih ile hastalığın ortaya çıktığı tarih arasında geçebilecek en uzun süredir. 5510 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre işten ayrıldıktan sonra ortaya çıkan bir hastalığın meslek hastalığı sayılabilmesi için bu süre aşılmamış olmalıdır. Süreler hastalığa göre değişir ve Yönetmelik ekindeki Meslek Hastalıkları Listesi'nde (Ek-2) yer alır:
| Hastalık (Ek-2 listesinden örnekler) | Yükümlülük süresi |
| Gürültü sonucu işitme kaybı | 6 ay |
| Titreşim sonucu kemik ve eklem zararları (disk hernisi dahil) | 2 yıl |
| Mesleki bronşiyal astım | 1 yıl |
| Silikoz (taş ve kum tozu) | 10 yıl |
| Asbestoz | 10 yıl |
| Bruselloz (hayvanlardan bulaşan) | 6 ay |
Süre aşılmışsa yol tamamen kapanmaz. Hastalık klinik ve laboratuvar bulgularıyla kesinleşmiş ve etkenin işyerinden kaynaklandığı işyeri incelemesiyle tespit edilmişse, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun onayıyla meslek hastalığı sayılabilir (5510 m.14/3, Yönetmelik m.17/2).
İki kavram şöyle ayrılır: Yükümlülük süresi, hastalığın SGK tarafından mesleki sayılıp sayılmayacağını belirleyen tıbbi-idari bir süredir. Zamanaşımı ise tazminat davası açma hakkının ne zaman ileri sürülemez hâle geleceğini gösterir. Yükümlülük süresi içinde kalan bir hastalıkta bile dava, zamanaşımı dolduktan sonra açılırsa işveren zamanaşımı savunması yapabilir.
Meslek Hastalığında Zamanaşımı Ne Zaman Başlar?
İşverenin koruma borcuna aykırılığına dayanan tazminat istemi TBK m.146 uyarınca 10 yıllık zamanaşımına tabidir ve zamanaşımı alacağın muaccel olmasıyla (istenebilir hâle gelmesiyle) başlar (TBK m.149). İş kazasında zararı doğuran olay belli bir gündür. Meslek hastalığında ise maruziyet yıllara yayılır ve hastalığın varlığı, mesleki olup olmadığı ve işçinin çalışma gücünü ne oranda azalttığı ancak tıbbi süreç sonunda anlaşılır.
Yargıtay uygulamasında bedensel zararlarda zamanaşımının, zararın kapsamının kesin olarak öğrenildiği tarihten başlatıldığı kabul edilmektedir. Meslek hastalığında bu tarih çoğunlukla hastalığın meslek hastalığı olduğunun ve meslekte kazanma gücü kaybı oranının SGK sağlık kurullarınca kesin olarak belirlendiği tarih olarak değerlendirilir. Hastalık ilerleyen nitelikteyse hangi tarihin esas alınacağı ayrıca tartışılabilir; bu nedenle zamanaşımı somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir.
| Konu | İş kazası | Meslek hastalığı |
| Zararı doğuran olay | Ani, belli bir gün | Yıllara yayılan maruziyet |
| Sözleşmeye dayalı istemde süre | 10 yıl (TBK m.146) | 10 yıl (TBK m.146) |
| Başlangıç (uygulamada) | Zararın ve kapsamının öğrenilmesi | Hastalığın ve oranın kesin tespiti |
| Haksız fiile dayanan istem | Öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl; fiil suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı (TBK m.72) | |
| SGK'nın rücu davası | 10 yıl (5510 m.93) | |
Zamanaşımı riskini azaltmak için şu adımlar önemlidir:
- Şüpheyi belgeleyin: İşyeri hekimi muayeneleri, hastane kayıtları, işe giriş ve periyodik muayene sonuçları ile ölçüm raporlarının kopyalarını saklayın.
- SGK sürecini başlatın: Yetkili hastaneden sağlık kurulu raporu alınması ve Kurum Sağlık Kurulu kararı tazminatın temelini oluşturur.
- Tarihi temkinli hesaplayın: Tartışmalı durumlarda süreyi en erken başlangıç tarihinden hesaplamak hak kaybı riskini azaltır.
- Kısmi dava seçeneğini değerlendirin: 7589 sayılı Kanunla belirsiz alacak davası kaldırıldı; kısmi davada talep bir kez artırılabilir ve zamanaşımı artırılan kısım için de dava tarihinde kesilmiş sayılır (HMK m.109/4).
Meslek Hastalığının Tespiti Tazminat Davasını Nasıl Etkiler?

5510 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre meslek hastalığının, SGK'ca yetkilendirilen hastanenin sağlık kurulu raporu ve tıbbi belgeler (gerekirse işyeri denetim raporları) incelenerek Kurum Sağlık Kurulunca tespiti zorunludur. Bu karara itiraz edilirse durum Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır (5510 m.95). Meslek hastalığının tespit süreci ve çalışanın temel hakları için meslek hastalığı ve çalışan hakları yazımıza bakabilirsiniz.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 05.02.2025 tarihli, 2024/11076 E., 2025/1518 K. sayılı kararında, hastalığın meslek hastalıkları listesinde yer alıp almamasının tek başına belirleyici olmadığı; hastalığın işin niteliğinden veya tekrarlanan faaliyetten kaynaklanıp kaynaklanmadığının açıkça ortaya konulması gerektiği belirtilmiştir. Aynı kararda raporlar arasında çelişki varsa çelişkinin Adli Tıp Kurumu Adli Tıp Üst Kurulu tarafından giderilmesi ve sürekli iş göremezlik oranı ile başlangıç tarihinin kesin olarak belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Bu süreç tazminat davasını doğrudan etkiler: Maluliyet oranı ve başlangıç tarihi kesinleşmeden bilirkişi hesabı sağlıklı yapılamaz. Ayrıca kesinleşen tarih, uygulamada zamanaşımının başlangıcı bakımından da önem taşır.
Dava Süreci: Görevli Mahkeme, Arabuluculuk ve Faiz
- Görevli mahkeme: Meslek hastalığından doğan tazminat davalarına iş mahkemesi bakar; iş mahkemesi olmayan yerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla görev yapar (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.2 ve m.5).
- Arabuluculuk: İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında dava şartı arabuluculuk aranmaz (7036 m.3/3).
- Yetki: Davalının yerleşim yeri ve işin yapıldığı yer mahkemesinin yanında, zararın meydana geldiği yer ile işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (7036 m.6).
- Harç: Cismani zarar nedeniyle açılan tazminat davalarında peşin karar ve ilam harcı, nispi harcın dörtte biri yerine yirmide biri oranında alınır.
- Faiz: 31.07.2026'dan itibaren kanuni faiz yıllık %31'dir. 7589 sayılı Kanunla TBK m.55'e eklenen kurala göre, bu tarihten sonra meydana gelen olaylarda kazancın bilinmeyen dönemine ait tazminata karar tarihinden faiz işler. Meslek hastalığında "olay tarihinin" hangi tarih sayılacağı tartışmaya açık olduğundan bu kuralın uygulanıp uygulanmayacağı somut olaya göre değerlendirilmelidir. Oranın nasıl belirlendiği için kanuni faiz oranı 2026 yazısına bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Meslek hastalığı tazminatı için zamanaşımı işten ayrıldığım tarihten mi başlar?
Kural olarak hayır. Yargıtay uygulamasında zamanaşımı çoğunlukla hastalığın meslek hastalığı olduğunun ve meslekte kazanma gücü kaybı oranının kesin olarak tespit edildiği tarihten başlatılır. İşten ayrılma tarihi ise yükümlülük süresinin hesabında önem taşır.
Yükümlülük süresi geçtiyse tazminat hakkım tamamen ortadan kalkar mı?
Kalkmayabilir. Hastalık klinik ve laboratuvar bulgularıyla kesinleşmiş ve etkenin işyerinden kaynaklandığı işyeri incelemesiyle tespit edilmişse, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun onayıyla yine meslek hastalığı sayılabilir. Bu durumda tazminat yolu da açık kalır.
Meslek hastalıkları listesinde olmayan bir hastalık için dava açılabilir mi?
Açılabilir. Yargıtay, hastalığın listede yer alıp almamasının tek başına belirleyici olmadığını, işle illiyet bağının tıbbi ve teknik incelemeyle ortaya konulması gerektiğini kabul etmektedir. Bu tür dosyalarda işyeri keşfi ve bilirkişi incelemesi önem kazanır.
SGK gelir bağladıysa işverenden ayrıca tazminat istenebilir mi?
İstenebilir; ancak uygulamada SGK'nın bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değeri maddi tazminattan düşülür. Manevi tazminat ise SGK yardımlarından bağımsız olarak değerlendirilir.
Meslek hastalığı nedeniyle ölen işçinin ailesi ne yapmalı?
Hak sahipleri SGK'dan ölüm geliri ve cenaze ödeneği talep edebilir, işverenin kusuru varsa destekten yoksun kalma ve manevi tazminat davası açabilir. Ölümün meslek hastalığına bağlı olduğunun tespiti çoğu zaman ayrı bir inceleme gerektirdiğinden süreler kaçırılmadan hukuki değerlendirme yapılmalıdır.
Dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Hayır. 7036 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 3. fıkrasına göre meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile tespit davalarında arabuluculuk dava şartı değildir. Taraflar isterse ihtiyari olarak arabulucuya başvurabilir.
Özet
- Meslek hastalığı tazminatı, İSG yükümlülüğüne aykırılık varsa işverenden maddi ve manevi tazminat olarak istenir (TBK m.417).
- Yükümlülük süresi, işten ayrıldıktan sonra hastalığın ortaya çıkabileceği en uzun süredir ve hastalığa göre değişir (5510 m.14/3, Yönetmelik Ek-2).
- Süre aşılsa bile Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu onayıyla meslek hastalığı kabul edilebilir (Yönetmelik m.17/2).
- Sözleşmeye dayalı tazminat istemi 10 yıllık zamanaşımına tabidir; uygulamada süre çoğunlukla hastalığın ve oranın kesin tespitinden başlar (TBK m.146, m.149).
- Dava iş mahkemesinde açılır, arabuluculuk şartı yoktur (7036 m.3/3); belirsiz alacak davası kaldırıldığından kısmi dava ve bir kez artırım yolu kullanılır (HMK m.109/4).
- Kanuni faiz 31.07.2026'dan itibaren yıllık %31'dir; yeni TBK m.55 kuralının meslek hastalığına uygulanması somut olaya göre değerlendirilir.
Meslek hastalığında zararın yıllar içinde ortaya çıkması, yükümlülük süresi ile zamanaşımının başlangıcını her dosyada ayrı bir değerlendirme konusu hâline getirir. Dural Hukuk, meslek hastalığının tespiti, SGK süreçleri ve iş mahkemesinde açılacak tazminat davaları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk
İlgili çalışma alanımız: Cismani Zararlar
İlgili yazılar
- Meslek Hastalığı Tespiti Nasıl Yapılır? SGK Süreci ve Tespit Davası
- Bel Fıtığı İş Kazası Sayılır mı? Bel ve Boyun Fıtığında İş Kazası ile Meslek Hastalığı Ayrımı
- İşitme Kaybı Meslek Hastalığı Sayılır mı? Gürültüye Bağlı İşitme Kaybında Şartlar ve Tazminat
- İşveren Mali Sorumluluk Sigortası İş Kazası Tazminatını Karşılar mı?
- Risk Değerlendirmesi Yapılmayan İşyerinde Kaza: İşverenin Sorumluluğu

