Son güncelleme: 15 Kasım 2026
İşveren mali sorumluluk sigortası iş kazası tazminatını karşılar mı sorusunun kısa cevabı şudur: İşveren mali sorumluluk sigortası, işçinin veya hak sahiplerinin SGK yardımlarını aşan tazminat taleplerini ve SGK'nın iş kazası nedeniyle işverene açtığı rücu davalarında ödenecek tutarları, poliçede yazan limite kadar karşılar. Limiti aşan kısım ve teminat dışında kalan talepler ise işverenin kendisine kalır.
Önemli istisna şudur: Genel şartlara göre aksine sözleşme yoksa manevi tazminat, meslek hastalığı, işverenin sağladığı taşıtla toplu taşıma sırasındaki kazalar ve yurt dışında olan kazalar teminat dışındadır; kasten sebep olunan zararlar ise hiçbir durumda karşılanmaz. Bu yazıda sigortanın kapsamı, teminat dışı hâller, poliçe limiti, işçinin sigortacıya doğrudan başvurusu, işverenin yükümlülükleri ve zamanaşımı anlatılmaktadır.
İşveren Mali Sorumluluk Sigortası Nedir?
İşveren mali sorumluluk sigortası, uygulamada "işveren mali mesuliyet" veya "işveren sorumluluk sigortası" adlarıyla da anılan bir sorumluluk sigortasıdır. Sorumluluk sigortası, sigortalının üçüncü kişilere karşı hukuken sorumlu olduğu zararları karşılar ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 1473 ve devamı maddelerinde düzenlenir. Bu sigortada uygulanan genel şartlar, Hazine Müsteşarlığınca hazırlanan ve 27.04.1983'ten beri uygulanan İşveren Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarıdır; poliçenin özel şartları ve klozları bu genel şartlarla birlikte okunur.
Bu sigorta kural olarak isteğe bağlıdır; işverenin kanundan doğan sorumluluğu, sigorta yaptırıp yaptırmamasına göre değişmez. İş kazasında işverenin hangi durumlarda sorumlu tutulduğunu işverenin iş kazasından sorumluluğu yazımızda ayrıntılı olarak anlattık. Sigorta, bu sorumluluğun mali yükünü belirli bir limite kadar sigorta şirketine aktarır.
Sigorta Neyi Karşılar?
Genel şartların 1. maddesine göre sigorta, hizmet sözleşmesiyle çalışan ve sosyal sigortalı olan işçilerin işyerinde uğradıkları iş kazaları nedeniyle işverene yöneltilen talepleri poliçedeki bedele kadar karşılar.
| Teminat kalemi | Açıklama |
| İşçinin veya hak sahiplerinin tazminat talepleri | İşçinin veya hak sahiplerinin işverenden isteyebileceği, SGK'nın karşılamadığı maddi tazminat |
| SGK rücu talepleri | SGK'nın 5510 sayılı Kanun'un 21. maddesine göre işverene açtığı rücu davalarında ödenecek tutar |
| Yargılama giderleri ve avukatlık ücreti | Ödenir; hüküm altına alınan tutar sigorta bedelini aşıyorsa giderlere sigorta bedeli oranında katılınır |
Sigortanın amacı işverenin kusurundan doğan sorumluluğu karşılamak olduğundan, işverenin iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı davranmış olması genel şartlarda teminat dışı bir hâl olarak sayılmamıştır. Kast ve bilerek sebebiyet verme ise ayrıdır.
Teminat Dışı Hâller ve Ek Teminatlar
| Hâl | Genel şartlara göre durum |
| Manevi tazminat talepleri | Aksine sözleşme yoksa teminat dışı; ek teminatla eklenebilir |
| Meslek hastalığından doğan talepler | Aksine sözleşme yoksa teminat dışı |
| İşverenin sağladığı taşıtla toplu taşıma sırasındaki kazalar | Aksine sözleşme yoksa teminat dışı |
| Görevle gönderilen işçinin asıl işini yapmadığı sırada olan kazalar | Aksine sözleşme yoksa teminat dışı |
| Yurt dışında meydana gelen kazalar | Aksine sözleşme yoksa teminat dışı |
| Kasten veya bilerek sebep olunan zararlar, savaş, nükleer riskler, terör | Her durumda teminat dışı |
Bu tablo pratikte önemli bir boşluğa işaret eder: Servis aracıyla işe gidiş-geliş sırasında olan kaza 5510 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre iş kazasıdır; ancak poliçeye ek teminat konulmamışsa sigortanın kapsamı dışında kalabilir. Aynı durum manevi tazminat ve meslek hastalığı için de geçerlidir. Bu nedenle poliçe yapılırken işyerinin gerçek riskleri ek teminatlarla karşılanmalıdır.
Poliçe Yaptırırken Nelere Dikkat Edilmeli?
Sigortanın kaza anında işe yaraması, büyük ölçüde poliçe yapılırken verilen bilgilere ve seçilen teminatlara bağlıdır. Genel şartların 5. maddesine göre sigortacı, sigorta ettirenin beyanlarına dayanır; beyanın eksik veya yanlış olduğu anlaşılırsa sözleşmeden cayma, prim farkı isteme veya kasıt yoksa tazminatın azaltılması gündeme gelir. Kasten yanlış beyanda ise ödeme hiç yapılmayabilir.
- Doğru beyan: Çalışan sayısı, faaliyet konusu, tehlike sınıfı ve işyeri adresleri eksiksiz bildirilmelidir.
- Yeterli limit: Kişi başı ve kaza başı limitler, işyerindeki ücret düzeyi ve olası ağır kazalar dikkate alınarak belirlenmelidir.
- Ek teminatlar: Manevi tazminat, meslek hastalığı, servis taşımacılığı ve yurt dışı görevlendirme riskleri varsa poliçeye eklenmelidir.
- Taşeron çalışanlar: Alt işveren işçilerinin kapsamda olup olmadığı ve asıl işverenin sorumluluğunun nasıl karşılandığı açıkça yazılmalıdır.
- Muafiyet ve süre: Muafiyet tutarı ile poliçenin başlangıç ve bitiş saatleri kontrol edilmelidir.
Poliçe Limiti ve Limit Aşımı: Örnek

Poliçelerde çoğunlukla kişi başı ve kaza başı limitler bulunur; bazı poliçelerde muafiyet de uygulanır. Sigortacı limit kadar öder, aşan tutar işverenden istenir. Aşağıdaki örnek tamamen varsayımsaldır ve yalnızca limitin nasıl işlediğini göstermek için basitleştirilmiştir; faiz ve yargılama giderleri dahil edilmemiştir.
| Varsayım | Tutar |
| Kişi başı limit (tek limit, SGK rücuu da aynı limitten karşılanıyor) | 2.000.000 TL |
| Hükmedilen maddi tazminat | 1.800.000 TL |
| Hükmedilen manevi tazminat (poliçede manevi teminat yok) | 500.000 TL |
| SGK rücu talebi | 700.000 TL |
| Sigortacının ödemesi | 1.800.000 TL maddi + 200.000 TL rücu = 2.000.000 TL |
| İşverene kalan | 500.000 TL manevi + 500.000 TL rücu = 1.000.000 TL |
Örnekte toplam 3.000.000 TL'lik yükün 1.000.000 TL'si işverende kalmaktadır. Gerçek tazminatı bilirkişi, TRH-2010 yaşam tablosu ve progresif rant gibi yöntemlerle hesaplar; poliçe limitleri de belirlenirken güncel ücret düzeyleri dikkate alınmalıdır.
İşçi Tazminatı Doğrudan Sigorta Şirketinden İsteyebilir mi?
TTK m.1478'e göre zarar gören, zararının sigorta bedeline kadar olan kısmını doğrudan sigortacıdan isteyebilir. Bu nedenle işçi veya hak sahipleri, işverene karşı açtıkları davanın yanında sigortacıya da başvurabilir. Ancak sigortacının sorumluluğu poliçe limiti ve teminat kapsamıyla sınırlıdır; limit dışındaki taleplerde muhatap yine işverendir.
İşverenin kendi sigortacısıyla uyuşmazlığa düşmesi hâlinde dava ticari nitelik taşıyabilir ve dava şartı arabuluculuk gündeme gelebilir. Sigorta şirketi Sigorta Tahkim Komisyonu üyesiyse Komisyona başvurmak da bir seçenektir; başvuru adımlarını Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu yazımızda anlattık. Hangi yolun uygun olduğu somut olaya göre değerlendirilmelidir.
İşverenin Yükümlülükleri: Bildirim ve Onaysız Ödeme
- Kazayı bildirin: İş kazasını kolluğa derhal, SGK'ya üç iş günü içinde bildirmenin yanında sigorta şirketine de yazılı olarak haber verin. TTK m.1475'e göre sigortalı, sorumluluğunu gerektirecek olayları on gün içinde, kendisine yöneltilen istemi ise derhâl sigortacıya bildirir; bu yükümlülüğe uyulmaması sigorta tazminatının azaltılmasına yol açabilir.
- Talepleri iletin: İşçiden, hak sahiplerinden veya SGK'dan gelen her yazıyı ve dava dilekçesini sigortacıya gönderin.
- Onaysız anlaşma yapmayın: Sigortacının onayı alınmadan işçiyle yapılan sulh sözleşmesi, bildirimden itibaren on beş gün içinde onaylanmamışsa sigortacıya karşı geçersizdir (TTK m.1476/4). Poliçe şartları onaysız ödeme ve kabul beyanlarına da sınırlama getirebilir.
- Davayı ihbar edin: İşçinin veya SGK'nın açtığı davada sigortacıya davayı ihbar etmek (6100 sayılı HMK m.61), sonraki uyuşmazlıklarda işverenin elini güçlendirir.
- Risk değişikliklerini bildirin: Çalışan sayısı, faaliyet konusu veya işyeri değiştiğinde sigorta şirketine bilgi verin.
31.07.2026'dan sonra meydana gelen kazalarda, tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödemeler, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminattan oransal olarak mahsup edilir (TBK m.55, 7589 sayılı Kanun). Sigortacının dava öncesinde yaptığı ödemeler bu kural bakımından da önem taşır.
Zamanaşımı
TTK m.1482'ye göre sigortacıya yöneltilecek tazminat istemleri, sigorta konusu olaydan itibaren on yılda zamanaşımına uğrar; zarar görenin doğrudan başvurusu da bu süre içinde kalmalıdır (TTK m.1478). İşçinin işverene karşı sözleşmeye dayalı tazminat talebi de kural olarak 10 yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146, m.417). SGK'nın rücu davası için süre 10 yıldır (5510 m.93). Sürelerin başlangıcı farklı olabileceğinden her talep ayrı ayrı hesaplanmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
İşveren mali sorumluluk sigortası manevi tazminatı öder mi?
Genel şartlara göre aksine sözleşme yoksa manevi tazminat teminat dışıdır. Poliçeye manevi tazminat ek teminatı eklenmişse, limitle sınırlı olarak karşılanır. Poliçenin özel şartlarına bakılmalıdır.
Meslek hastalığı bu sigortanın kapsamında mı?
Aksine sözleşme yoksa meslek hastalığından doğan talepler teminat dışıdır. Toz, gürültü veya kimyasal maruziyetin yoğun olduğu işyerlerinde bu riskin ek teminatla poliçeye eklenmesi değerlendirilmelidir.
Servis aracındaki kaza sigortadan karşılanır mı?
İşverenin sağladığı taşıtla toplu taşıma sırasındaki kazalar, aksine sözleşme yoksa teminat dışıdır. Bu kazalar 5510 m.13'e göre iş kazası sayıldığı için ek teminat önem taşır; ayrıca aracın trafik sigortası da ayrıca incelenmelidir.
Sigorta şirketi SGK'nın rücu talebini öder mi?
Evet, genel şartların 1. maddesi SGK'nın iş kazası nedeniyle işverene açtığı rücu davalarını teminata dahil eder. Ödeme poliçe limitiyle sınırlıdır; tek limitli poliçelerde işçiye ve SGK'ya yapılan ödemeler aynı limitten düşülebilir.
İşveren mali sorumluluk sigortası zorunlu mu?
Kural olarak zorunlu değildir, işverenin tercihine bağlıdır. Ancak bazı sözleşmelerde veya ihalelerde taraflarca şart koşulabilir. Sigorta olmasa da işverenin kanuni sorumluluğu aynen devam eder.
Sigorta ödedikten sonra işçi işverenden fark isteyebilir mi?
Sigortacının ödemesi limitle sınırlı olduğundan, gerçek zarar limiti aşıyorsa işçi farkı işverenden isteyebilir. Ödeme sırasında imzalanan ibraname ve anlaşmaların kapsamı bu noktada dikkatle incelenmelidir.
Özet
- Sigorta, SGK yardımlarını aşan tazminatı ve SGK rücu taleplerini poliçe limitine kadar karşılar (Genel Şartlar m.1).
- Manevi tazminat, meslek hastalığı, servis kazaları ve yurt dışı kazaları aksine sözleşme yoksa teminat dışıdır (Genel Şartlar m.2).
- Kasten sebep olunan zararlar hiçbir durumda karşılanmaz (TTK m.1477, Genel Şartlar m.3).
- Zarar gören, sigorta bedeline kadar sigortacıya doğrudan başvurabilir (TTK m.1478).
- Sigortacının onayı alınmadan yapılan sulh, on beş gün içinde onaylanmazsa sigortacıya karşı geçersizdir (TTK m.1476).
- Sigortacıya karşı tazminat istemleri olaydan itibaren on yılda zamanaşımına uğrar (TTK m.1482).
Sigortanın bir kazayı karşılayıp karşılamadığı poliçenin özel şartlarına, ek teminatlara ve kazanın oluş biçimine göre değiştiğinden poliçe ve dosya birlikte incelenmelidir. Dural Hukuk, iş kazası tazminatı, sorumluluk sigortası uyuşmazlıkları ve SGK rücu davaları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk
İlgili çalışma alanımız: Cismani Zararlar
İlgili yazılar
- Stajyer İş Kazası Geçirirse Ne Olur? Stajyer ve Çırağın Sigorta ve Tazminat Hakları
- Taşeron İşçi İş Kazası Geçirirse Asıl İşveren de Sorumlu mu?
- İş Kazası Ceza Davası: Taksirle Yaralama ve Öldürmede Süreç Nasıl İşler?
- Ölümlü İş Kazasında İşverenin Sorumluluğu: Hukuki, Cezai ve İdari Sonuçlar
- İş Güvenliği Uzmanı ve İşyeri Hekimi İş Kazasından Sorumlu mu?

