Son güncelleme: 6 Kasım 2026
Fon ödeme dışı bırakma kararına itiraz edilip edilemeyeceği sorusunun kısa cevabı şudur: Evet, bu karar yargı denetimine açıktır. 7596 sayılı Kanun'a göre bir yatırımcının tasfiye ve geri kazanım hesabından ödeme alamaması, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) o kişinin piyasa bozucu eylem, bilgi suistimali veya piyasa dolandırıcılığı fiillerine fonlarla birlikte katıldığını tespit etmesine bağlıdır. Bu tespit bir idari işlemdir; kural olarak tebliğden itibaren 60 gün içinde idari yargıda iptal davası açılarak ve gerekirse yürütmenin durdurulması istenerek denetlenebilir.
Önemli bir ayrım vardır: Kanun, ceza soruşturmasında şüpheli olmayı, portföy yönetim şirketiyle ilişkili taraf olmayı veya fonla aynı hisselerde işlem yapmış olmayı tek başına dışlama sebebi saymamıştır. Belirleyici olan, SPK'nın kişiye özgü bir tespit yapmış olmasıdır. Bu yazıda ödeme dışı bırakmanın hukuki dayanağı, "birlikte hareket" tespitinin kimleri kapsadığı, tespitin fon zararından şahsi sorumluluk sonucu, SPK kararına karşı başvuru ve dava yolları ile atılması gereken adımlar anlatılmaktadır.
Fon Ödeme Dışı Bırakma Nedir ve Hangi Hükme Dayanır?
17.09.2026 tarihli SPK kararlarıyla yedi portföy yönetim şirketinin fonlarının tasfiyeye alınmasıyla başlayan süreç, 27.10.2026'da Resmî Gazete'de yayımlanan ve 17.09.2026'dan itibaren geçerli olan 7596 sayılı Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun ile özel bir düzene bağlandı. Krizin genel seyrini fon krizinin hukuki kronolojisini anlatan yazımızda bulabilirsiniz.
Kanun'un 3. maddesinin 6. fıkrası, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun (SPKn) 104, 106 veya 107. maddelerindeki fiillerin fonlar tarafından, fonlarla birlikte hareket edilerek veya fonların iştirakiyle işlendiği Kurulca tespit edilen kişi ve kurumlara tasfiye ve geri kazanım hesabından ödeme yapılmayacağını öngörür. Söz konusu fiiller kısaca şunlardır:
- SPKn m.104 (piyasa bozucu eylemler): Fiyatların veya piyasanın işleyişini bozmaya elverişli eylemlerdir; suç değil, idari yaptırım konusudur.
- SPKn m.106 (bilgi suistimali): Kamuya açıklanmamış bilgiyi kullanarak menfaat sağlamaya yönelik işlemlerdir ve suç olarak düzenlenmiştir.
- SPKn m.107 (piyasa dolandırıcılığı): Yapay fiyat oluşturmaya yönelik alım satımlar (işlem bazlı) ile yanıltıcı bilgi yayma (bilgi bazlı) fiillerini kapsar; kanunda hapis ve adli para cezası öngörülmüştür.
Geri kazanım hesabı, el konulan veya gönüllü iade edilen değerlerin toplandığı, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) nezdinde her fon için ayrı alt hesapta tutulan hesaptır (7596 s.K. m.6). Ödeme dışı bırakılan kişi, hem tasfiye nakdinden hem de bu hesaptan pay alamaz. Fon Koordinasyon Kurulunun açıklamasına göre 03.11.2026 itibarıyla olağan ve olağanüstü tasfiyelerde 100 fonda toplam 97,3 milyar TL ödenmiştir; güncel durum SPK ve Fon Koordinasyon Kurulu açıklamalarından takip edilmelidir.
"Birlikte Hareket" Tespiti Kimleri Kapsar, Kimleri Kapsamaz?
Kanun dışlamayı bir statüye değil, bir fiile ve bu fiile ilişkin Kurul tespitine bağlamıştır. "Birlikte hareket", fonla aynı yönde işlem yapmayı değil, SPKn'deki yasak fiillerin fonlarla birlikte işlenmesine katılmayı anlatır. Aşağıdaki tablo genel bir çerçeve sunar.
| Durum | Tek başına ödeme dışı bırakma sonucu doğurur mu? | Açıklama |
| Tasfiyedeki fonda pay sahibi olmak | Hayır | Pay sahipleri tasfiye hükümlerine göre ödeme alır. |
| 17.09.2026 ve öncesinde verilen talimatı bloke kalmış olmak | Hayır | Bu yatırımcılar fon pay sahibi olarak tasfiye hükümlerine tabidir (m.3/5). |
| Ceza soruşturmasında şüpheli olmak | Hayır | Kanunda ayrı bir dışlama sebebi olarak yazılmamıştır. |
| Portföy yönetim şirketiyle ilişkili taraf, ortak veya yönetici olmak | Hayır | Fon zararından sorumluluk ayrıca m.5 kapsamında değerlendirilebilir. |
| Mal varlığına ceza soruşturmasında tedbir konulmuş olmak | Hayır | Tedbirin ödemenin yapılmasına etkisi ayrıca incelenmelidir. |
| SPK'nın, SPKn m.104, 106 veya 107 fiillerine fonlarla birlikte katıldığınızı tespit etmesi | Evet | 7596 s.K. m.3/6 uygulanır. |
Tartışılabilecek bir nokta da dışlamanın kapsamıdır: Tespitin yalnızca fiile konu fonla mı sınırlı kalacağı, yoksa diğer fonlardaki payları da etkileyip etkilemeyeceği kanun metninden tam netleşmemektedir. Yerleşik bir yargı uygulaması henüz oluşmadığından kararın metni ve gerekçesi dikkatle okunmalıdır.
Tespitin İkinci Sonucu: Fon Zararından Şahsi Sorumluluk
Kurul tespitinin etkisi ödeme dışı bırakmayla sınırlı kalmayabilir. 7596 sayılı Kanun'un 5. maddesine göre ilişkili taraflar, hâkim ortaklar, yöneticiler veya üçüncü kişiler lehine fondan karşılıksız ya da muvazaalı biçimde çıkarılan değerler "fon zararı" sayılır. Bu zarardan öncelikle portföy yönetim şirketi sorumludur. Şirketten tahsil edilemezse veya edilemeyeceği anlaşılırsa, Kurulca belirlenen gerçek ve tüzel kişiler ile birlikte hareket ettiği tespit edilenler şahsen sorumlu tutulur (m.5/2).
Bu hâlde TMSF, Kurulun bildirimi üzerine 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'a göre takip başlatır. Bu usulde ödeme emri ve haciz hızlı ilerler, ödeme emrine karşı başvuru süreleri kısadır; tebliğ tarihini hemen not edin. Ödeme dışı bırakma tespitine karşı dava ile bu takibe karşı başvuru farklı yollar olabilir ve ayrı ayrı izlenmelidir.
SPK Tespitine Karşı Hangi Hukuki Yollar Var?
SPK bir kamu tüzel kişisidir ve "birlikte hareket" tespiti, kişinin hukuki durumunu doğrudan etkileyen bireysel bir idari işlemdir. Anayasa'nın 125. maddesi gereği idarenin her türlü işlem ve eylemine karşı yargı yolu açıktır.
İdareye başvuru
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 11. maddesine göre, dava açma süresi içinde işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan istenebilir. Bu başvuru dava süresini durdurur; ret hâlinde süre, başvuruya kadar geçen kısım da hesaba katılarak yeniden işler.
İptal davası
Tespit, İYUK m.2/1-a kapsamında iptal davasına konu edilebilir. Dava açma süresi kural olarak işlemin yazılı bildiriminden itibaren 60 gündür (İYUK m.7). Bireysel nitelikteki işlemler kural olarak idare mahkemelerinde dava konusu edilir; görevli ve yetkili mahkeme somut işleme göre belirlenmelidir. İptal davasının genel işleyişini idari işlemin iptali davası hakkındaki yazımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.
Yürütmenin durdurulması
Dava sürerken tasfiye ilerleyebilir ve diğer pay sahiplerine ödemeler yapılabilir. Bu nedenle yürütmenin durdurulması da istenebilir (İYUK m.27). Mahkeme bu talebi kural olarak işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve telafisi güç veya imkânsız zarar doğması şartları birlikte varsa kabul eder.
Tam yargı davası
Hukuka aykırı tespit nedeniyle uğranılan zarar için tam yargı davası gündeme gelebilir. İYUK m.12'ye göre iptal ve tam yargı istemleri birlikte ileri sürülebilir ya da önce iptal davası açılıp karar üzerine süresi içinde tam yargı davası açılabilir.
İptal Davasında Hangi Hukuka Aykırılıklar İleri Sürülebilir?
İdari işlemler yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetlenir. Ödeme dışı bırakma tespitine karşı somut olaya göre şu noktalar gündeme gelebilir:
- Sebep unsuru: Tespitin, sizin m.104, 106 veya 107 fiillerine fonlarla birlikte katıldığınızı gösteren somut delillere dayanıp dayanmadığı. Aynı hisselerde işlem yapmış olmak veya fon yöneticisini tanımak tek başına yeterli olmayabilir.
- Şekil ve gerekçe: Kararın kişiye özgü bir gerekçe içerip içermediği, size görüş ve savunma bildirme imkânı tanınıp tanınmadığı.
- Kapsam ve ölçülülük: Dışlamanın, fiille ilgisi bulunmayan fonlara veya yatırımlara da uygulanıp uygulanmadığı.
- Masumiyet karinesi: SPKn m.106 ve 107 fiilleri suç olduğundan, kesinleşmiş bir ceza kararı olmadan bu fiillerin işlendiğinin idarece tespit edilmesi Anayasa'nın 38. maddesindeki masumiyet karinesi açısından tartışılabilir. Bu tartışmada henüz yerleşik bir içtihat bulunmamaktadır.
- Kanunun Anayasa'ya uygunluğu: 7596 sayılı Kanun'a karşı doğrudan iptal davasını yalnızca Anayasa'nın 150. maddesinde sayılanlar açabilir. Bireyler ise kendi davalarında, mahkemeden Anayasa'nın 152. maddesindeki itiraz yolunu işletmesini isteyebilir.
Ödemeden Dışlandığınızı Öğrendiğinizde Adım Adım Ne Yapmalısınız?
- Kararı ve tebliğ tarihini tespit edin: SPK'dan, tasfiye memurundan veya aracı kurumunuzdan gelen yazıları, KEP ve e-posta bildirimlerini saklayın. Yazılı bir karar görmediyseniz ödemenin neden yapılmadığını SPK'ya yazılı olarak sorun; cevapsız kalan başvuru da İYUK m.10 kapsamında dava konusu edilebilir.
- Karar örneğini ve gerekçesini isteyin: Kararın tam metni olmadan etkili bir itiraz hazırlanamaz.
- Kayıtlarınızı toplayın: MKK e-YATIRIMCI ve e-Devlet kayıtları, aracı kurum ekstreleri, dekontlar ve yatırım kararınızı gösteren yazışmalar, fonlarla birlikte hareket etmediğinizi göstermede önem taşır.
- Süreyi hesaplayın: İptal davası için kural olarak tebliğden itibaren 60 gün vardır; idareye başvurunun süreye etkisini önceden planlayın.
- Dava ve yürütmeyi durdurma talebini hazırlayın: Hukuka aykırılık sebeplerini ve doğacak zararı somut olarak açıklayın.
- Paralel süreçleri izleyin: TMSF'den ödeme emri gelmesi, ceza soruşturmasında ifadeye çağrılma veya başka bir SPK yaptırımı gibi gelişmeler ayrı süre ve yollara tabidir.
| Yol | Ne zaman? | Süre | Dayanak |
| İdareye başvuru | Dava açmadan önce | Dava açma süresi içinde | İYUK m.11 |
| İptal davası | Tespit tebliğ edildiğinde | Kural olarak 60 gün | İYUK m.2/1-a, m.7 |
| Yürütmenin durdurulması | Dava ile birlikte veya dava sırasında | Dava süresince | İYUK m.27 |
| Tam yargı davası | Zarar doğduğunda | İptal istemiyle birlikte veya iptal kararından sonra süresinde | İYUK m.12 |
| Ödeme emrine karşı başvuru | TMSF takip başlattığında | Kanundaki kısa süre | 6183 s.K. |
| Kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı itirazı | Görülmekte olan davada | Dava süresince | Anayasa m.152 |
Pratik bir uyarı: "Paranızı kesin olarak geri alırız" veya "SPK kararını kaldırtırız" diyerek önceden para isteyenlere karşı dikkatli olun. Hiçbir hukuki yol sonuç güvencesi vermez; hukuki yardım ve dava takibi yalnızca avukatlarca yapılabilir (1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.35).
Ceza Soruşturmasıyla İlişkisi ve Masumiyet Karinesi
Fon krizine ilişkin ceza soruşturması sürmektedir ve soruşturma kapsamındaki kişi ve kurumlar hakkında masumiyet karinesi geçerlidir. SPK'nın idari tespiti ile ceza yargılaması birbirinden bağımsız yürür; birinin sonucu kural olarak diğerini kendiliğinden bağlamaz. Yine de ceza dosyasındaki deliller veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı idari davada önemli bir değerlendirme unsuru olabilir. İdari davadaki açıklamalarınız da ceza dosyasına yansıyabileceğinden iki süreçte tutarlı bir savunma çizgisi izlenmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Fon ödeme dışı bırakma tasfiyedeki fonların bütün yatırımcılarına uygulanır mı?
Hayır. 7596 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 6. fıkrası yalnızca SPK'nın, SPKn m.104, 106 veya 107 fiillerine fonlarla birlikte katıldığını tespit ettiği kişi ve kurumlar için uygulanır. Diğer pay sahipleri tasfiye hükümlerine göre ödeme almaya devam eder.
Soruşturmada şüpheli olarak ifade verdim; tasfiye ödemesi alamaz mıyım?
Şüpheli olmak, kanunda tek başına ödeme dışı bırakma sebebi sayılmamıştır. Belirleyici olan, hakkınızda ayrıca bir Kurul tespiti bulunup bulunmadığıdır. Mal varlığınıza tedbir konulmuşsa bunun ödemeye etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
SPK'nın birlikte hareket tespitine karşı dava açma süresi ne kadar?
İptal davası açma süresi kural olarak yazılı bildirimden itibaren 60 gündür (İYUK m.7). İdareye başvuru süreyi durdurabilir. Süre kaçırılırsa işlem kural olarak kesinleşir; tebliğ tarihini belgeleyin.
Dava açtığımda ödememi dava sürerken alabilir miyim?
Dava açmak tek başına işlemi durdurmaz. Bunun için yürütmenin durdurulması talep edilebilir; mahkeme bu talebi kanundaki şartlar birlikte varsa kabul eder ve sonuç somut olaya göre değişir.
Tespit iptal edilirse ödemem nasıl yapılır?
İptal kararıyla işlem kural olarak ortadan kalkar ve idare kararın gereğini yerine getirmekle yükümlüdür (İYUK m.28). Ödemenin tutarı ve zamanı, fonun tasfiye durumuna ve önceki ödemelerin mahsubuna (7596 s.K. m.4/5) göre belirlenir.
Şirketler de ödeme dışı bırakılabilir mi?
Evet. Kanun "kişi ve kurumlar" ifadesini kullandığından tüzel kişiler de tespite konu olabilir ve aynı başvuru ve dava yollarını kullanabilir.
Özet
- SPK'nın, SPKn m.104, 106 veya 107 fiillerine fonlarla birlikte katıldığını tespit ettiği kişi ve kurumlara tasfiye ve geri kazanım hesabından ödeme yapılmaz (7596 s.K. m.3/6).
- Şüpheli, ilişkili taraf veya bloke talimat sahibi olmak tek başına dışlama sebebi değildir (7596 s.K. m.3/5, m.3/6).
- Aynı tespit, portföy yönetim şirketinden tahsil edilemeyen fon zararından şahsi sorumluluğa ve TMSF takibine yol açabilir (7596 s.K. m.5/2).
- Tespit bireysel bir idari işlemdir ve kural olarak tebliğden itibaren 60 gün içinde iptal davasına konu edilebilir (İYUK m.7).
- Dava sürerken ödeme dağıtımı devam edebileceğinden yürütmenin durdurulması talebi önem taşır (İYUK m.27).
- Kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı, görülmekte olan davada itiraz yoluyla ileri sürülebilir (Anayasa m.152).
Ödeme dışı bırakma tespitine karşı izlenecek yol; kararın içeriğine, tebliğ tarihine, yatırım geçmişinize ve paralel yürüyen ceza ve tahsil süreçlerine göre değiştiğinden somut değerlendirme gerektirir. Dural Hukuk, sermaye piyasası uyuşmazlıkları, fon tasfiyesi süreçlerinde yatırımcı hakları, idari işlemlere karşı iptal ve tam yargı davaları ile amme alacağı takiplerine itiraz konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk