Aile ikamet izni reddedildi ise ne yapılacağı sorusunun kısa cevabı şudur: Ret kararının tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir; isterseniz bu süre içinde önce kararı veren idareye başvurarak kararın geri alınmasını da isteyebilirsiniz. Ret sebebi eksik belge veya sonradan giderilebilecek bir şartsa, eksiği tamamlayarak yeniden başvurmak da çoğu zaman bir seçenektir.
Ret kararı yabancı eşin Türkiye'de kalış hakkını da doğrudan etkileyebilir. Dava açılması kural olarak kendiliğinden kalış hakkı sağlamadığından, süreleri ve yürütmenin durdurulması talebini birlikte düşünmek gerekir. Bu yazıda aile ikamet izninin şartları, sık görülen ret sebepleri, itiraz ve dava süreci, dava sırasında Türkiye'de kalış meselesi ve yeniden başvuru seçenekleri anlatılmaktadır.
Aile İkamet İzni Kimlere ve Hangi Şartlarla Verilir?
Aile ikamet izni, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun (YUKK) 34. maddesine göre Türk vatandaşlarının, belirli ikamet izinlerine sahip yabancıların ve mülteci ile ikincil koruma statüsü sahiplerinin yabancı eşine, ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuklarına verilen izindir. İzin her defasında en fazla üç yıl süreyle verilir ve destekleyicinin, yani ailesini yanına almak isteyen kişinin izin süresini aşamaz. Aile ikamet izninin genel çerçevesini Aile İkamet İzni Nedir, Kimler Alabilir? başlıklı yazımızda bulabilirsiniz.
YUKK m.35, şartları destekleyici ve başvuran yabancı eş için ayrı ayrı düzenler:
| Kimden aranır? | Şart |
|---|---|
| Destekleyici | Toplamda asgari ücretten az olmamak üzere, aile fertleri sayısına göre kişi başına asgari ücretin üçte birinden az olmayan aylık gelir |
| Destekleyici | Aile nüfusuna uygun, genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma ile tüm aile fertlerini kapsayan sağlık sigortası |
| Destekleyici | Başvuru tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde aile düzenine karşı suçlardan hüküm giymediğini adli sicil kaydıyla belgelemek |
| Destekleyici | Adres kayıt sistemine kayıtlı olmak; yabancı destekleyicide ayrıca en az bir yıllık ikamet (bazı gruplar için aranmaz) |
| Yabancı eş | Evliliği belgelemek, destekleyiciyle birlikte yaşamak veya yaşama niyetini ortaya koymak |
| Yabancı eş | Evliliğin yalnızca aile ikamet izni almak amacıyla yapılmamış olması ve eşlerin her birinin en az 18 yaşında olması |
| Yabancı eş | Türkiye'ye girişine izin verilmeyecek yabancılar arasında bulunmamak (YUKK m.7) |
Aile İkamet İzni Neden Reddedilir?
YUKK m.36'ya göre m.35'teki şartların karşılanmaması veya sonradan ortadan kalkması, iznin verilme amacı dışında kullanıldığının tespit edilmesi ve yabancı hakkında sınır dışı etme kararı veya Türkiye'ye giriş yasağı bulunması hâllerinde aile ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir veya uzatılmaz. YUKK m.37'ye göre ise evliliğin yalnızca ikamet izni almak amacıyla yapıldığına dair makul şüphe varsa durum valiliklerce araştırılır; bu tespit edilirse izin verilmez veya iptal edilir.
Uygulamada ret kararlarında sık karşılaşılan durumlar şunlardır:
- Gelir şartı: Gelir belgesinin yetersiz, çelişkili veya düzenli geliri göstermeyen nitelikte olması.
- Sağlık sigortası: Sigortanın tüm aile fertlerini kapsamaması veya süresinin izin süresiyle uyumsuz olması.
- Belge eksikliği: Yurt dışında yapılan evliliğin nüfusa tescil edilmemiş olması, tercüme veya apostil eksikliği, istenen evrakın süresinde tamamlanmaması.
- Adres ve birlikte yaşama: Adres kaydının uyumsuz olması veya eşlerin birlikte yaşamadığı yönünde tespit bulunması.
- Anlaşmalı evlilik şüphesi: Evliliğin yalnızca ikamet izni almak amacıyla yapıldığı kanaatine varılması.
Ret kararının gerekçesi, izlenecek yolun seçiminde belirleyicidir. Gerekçesi açık olmayan veya hangi şartın karşılanmadığını göstermeyen kararlar, dava aşamasında ayrıca tartışma konusu yapılabilir.
Aile İkamet İzni Reddedildi: İtiraz mı, Dava mı, Yeni Başvuru mu?
Ret kararı idari bir işlemdir ve buna karşı üç temel yol bulunur. Bu yollar her zaman birbirinin alternatifi değildir; somut olaya göre birlikte de değerlendirilebilir.
| Yol | Süre ve dayanak | Ne zaman uygun? |
|---|---|---|
| İdareye başvuru (itiraz) | Dava açma süresi içinde; 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (2577 sayılı İYUK m.11) | Ret açık bir maddi hataya veya sonradan sunulabilecek bir belgeye dayanıyorsa |
| İdare mahkemesinde iptal davası | Tebliğden itibaren 60 gün (İYUK m.7) | Ret kararının hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa; yürütmenin durdurulması da istenebilir |
| Yeniden başvuru | Dava süresine bağlı değildir; Türkiye'deki kalış durumu dikkate alınmalıdır | Ret sebebi gelir, sigorta, belge gibi giderilebilir bir eksiklikse |
İdareye yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur. İdare 30 gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır ve dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam eder. Bu nedenle tebliğ tarihini ve başvuru tarihini belgelemek, sürenin kaçırılmaması için önemlidir.
İdare Mahkemesinde İptal Davası Nasıl Açılır?
Aile ikamet izni reddine karşı açılan dava, idari yargıda görülen bir iptal davasıdır. Dava kural olarak işlemi yapan idarenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılır. Süreç genel olarak şöyle işler:
- Tebliğ belgesini saklayın: Ret kararının size tebliğ edildiği tarih, 60 günlük sürenin başlangıcıdır. Kararın ve gerekçesinin bir örneğini mutlaka edinin.
- Ret gerekçesini inceleyin: Hangi şartın karşılanmadığı ileri sürülüyorsa, buna karşı sunulacak belgeleri hazırlayın.
- Delilleri toplayın: Evlilik birliğinin gerçek olduğunu gösteren ortak ikamet kaydı, ortak çocuk, yazışmalar, fotoğraflar, gelir ve sigorta belgeleri dava açısından önemlidir.
- Yürütmenin durdurulmasını isteyin: İYUK m.27'ye göre işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğacaksa ve işlem açıkça hukuka aykırıysa, mahkeme yürütmenin durdurulmasına karar verebilir.
- Kanun yollarını takip edin: İdare mahkemesi kararına karşı kural olarak tebliğden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılabilir.
31.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi) ile 6458 sayılı Kanun'da bir değişiklik yapılmamıştır; ancak aynı Kanun'la İYUK'un istinaf ve temyize ilişkin 45 ve 46. maddeleri değiştirilmiştir. Kanun yoluna başvurmadan önce bu güncel hükümler dikkate alınmalıdır.
Dava Sürerken Türkiye'de Kalış ve Sınır Dışı Riski
Geçerli bir vizesi veya başka bir ikamet izni bulunmayan yabancıya ret kararıyla birlikte Türkiye'den çıkması için bir süre verilir; uygulamada bu süre çoğunlukla 10 gündür ve tebliğ belgesinde belirtilir. Ret kararına karşı dava açılması, kural olarak bu süreyi kendiliğinden uzatmaz. Bu nedenle dava ile birlikte yürütmenin durdurulması talebi ve kalış durumunun hukuki dayanağı birlikte planlanmalıdır.
Süresinde ülkeden çıkılmaması veya izinsiz kalınması, idari para cezası, sınır dışı etme kararı ve sonraki girişlerde sorun yaşanması gibi sonuçlar doğurabilir. Sınır dışı etme kararı verilirse buna karşı ayrı ve çok kısa süreli bir başvuru yolu öngörülmüştür; bu konuda Deport Sınır Dışı Edilme Kararına İtiraz başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Yeniden Başvuru ve Kısa Dönem İkamet İznine Geçiş
Ret sebebi gelir belgesi, sağlık sigortası veya eksik evrak gibi giderilebilir bir eksiklikse, eksik tamamlanarak yeni başvuru yapmak daha hızlı sonuç verebilir. Dava açmak ile yeniden başvurmak arasındaki tercih, ret gerekçesine ve yabancının kalış durumuna göre yapılmalıdır.
YUKK m.34 ayrıca aile ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçiş imkânları tanır:
- Üç yıl şartı: En az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış ve 18 yaşını doldurmuş yabancı, talep ederse kısa dönem ikamet iznine geçebilir.
- Boşanma hâli: Türk vatandaşıyla evli olup boşanan yabancıya, en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olması şartıyla kısa dönem ikamet izni verilebilir; aile içi şiddet mağduru olduğu mahkeme kararıyla belgelenen yabancıda üç yıl şartı aranmaz.
- Destekleyicinin ölümü: Destekleyicinin ölümü hâlinde ona bağlı olarak aile ikamet izniyle kalanlara süre şartı aranmadan kısa dönem ikamet izni verilebilir.
Sık Sorulan Sorular
Aile ikamet izni reddedildi, ne kadar sürede dava açmalıyım?
Dava, ret kararının tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde açılmalıdır. Bu süre içinde idareye başvurduysanız süre durur; 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve kalan süre işlemeye devam eder.
Ret kararından sonra Türkiye'de ne kadar kalabilirim?
Kalış süresi, tebliğ belgesinde belirtilen süreye ve geçerli bir vize ya da başka bir ikamet izninizin bulunup bulunmadığına bağlıdır. Uygulamada çıkış için verilen süre çoğunlukla 10 gündür. Dava açmak kural olarak bu süreyi kendiliğinden uzatmaz.
Türk vatandaşıyla evli olmak aile ikamet iznini garanti eder mi?
Hayır. Gelir, barınma, sağlık sigortası, adli sicil ve adres kaydı şartlarının yanı sıra evliliğin gerçek bir birlik olması da aranır. Evliliğin yalnızca ikamet izni amacıyla yapıldığı tespit edilirse izin verilmez.
Aile ikamet izni için gelir şartı nedir?
Destekleyicinin toplam geliri asgari ücretten az olmamalı ve aile fertleri sayısına göre kişi başına asgari ücretin üçte birinden az olmamalıdır. Hesaplamada başvuru tarihindeki güncel asgari ücret esas alınır; tutarı başvurudan önce güncel kaynaklardan kontrol edin.
Dava sürerken yeniden başvuru yapabilir miyim?
Ret sebebi giderilebilir bir eksiklikse yeni başvuru bir seçenek olabilir. Ancak yeni başvurunun sonucu açılmış davayı etkileyebileceğinden, iki yolun birlikte nasıl yürütüleceği somut olaya göre değerlendirilmelidir.
Boşanırsam aile ikamet iznim ne olur?
Evlilik sona erdiğinde iznin dayanağı ortadan kalktığından izin uzatılmayabilir veya iptal edilebilir. Türk vatandaşıyla evli olup en az üç yıl aile ikamet izniyle kalan yabancı kısa dönem ikamet iznine geçebilir; aile içi şiddet mağduru olduğu mahkeme kararıyla belgelenen yabancıda bu süre aranmaz.
Özet
- Aile ikamet izni her defasında en fazla üç yıl verilir ve destekleyicinin izin süresini aşamaz (YUKK m.34).
- Gelir, barınma, sağlık sigortası, adli sicil, adres kaydı ve gerçek evlilik birliği şartları aranır (YUKK m.35).
- Şartların karşılanmaması veya anlaşmalı evlilik tespiti ret sebebidir (YUKK m.36, m.37).
- Ret kararına karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde iptal davası açılabilir (İYUK m.7).
- İdareye başvuru dava süresini durdurur; 30 gün cevap verilmezse ret sayılır (İYUK m.11).
- Yürütmenin durdurulması, şartları varsa dava ile birlikte istenebilir (İYUK m.27).
Ret gerekçesi, yabancının kalış durumu ve elde bulunan belgeler her dosyada farklı olduğundan, itiraz, dava veya yeniden başvuru seçeneklerinden hangisinin uygun olduğu somut olarak değerlendirilmelidir. Dural Hukuk, yabancılar hukuku, ikamet izni başvuruları ve idari dava süreçleri konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk