Şikâyetten vazgeçme ile ceza davasının düşüp düşmeyeceği sorusunun kısa cevabı şudur: Suç şikâyete bağlıysa mağdurun şikâyetten vazgeçmesi, soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığı kararına, dava aşamasında ise davanın düşmesine yol açar. Suç şikâyete bağlı değilse vazgeçme davayı düşürmez; bu durumda tarafların barışması ancak suç uzlaştırma kapsamındaysa ve uzlaşma sağlanıp edim yerine getirilirse sonuç doğurur.
Bu ayrım uygulamada sık karıştırılır. Örneğin basit hırsızlık ve dolandırıcılık şikâyete bağlı olmadığı hâlde uzlaştırma kapsamındadır; hakaret ise şikâyete bağlı olduğu hâlde 2025 sonundaki değişiklikle tamamen uzlaştırma dışına çıkarılmıştır. Bu yazıda şikâyet süresi, şikâyetten vazgeçmenin sonuçları, uzlaştırmanın kapsamı ve işleyişi, uzlaşmanın davaya etkisi ve 12. Yargı Paketi dahil son değişiklikler anlatılmaktadır.
Şikâyete Bağlı Suç Nedir, Şikâyet Süresi Ne Kadar?
Şikâyete bağlı suç, soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi için mağdurun veya suçtan zarar görenin şikâyetinin şart olduğu suçtur. Basit kasten yaralama, hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal ve basit mala zarar verme bunun tipik örnekleridir. Hangi suçların bu kapsamda olduğunu ayrıntılı olarak şikâyete bağlı suçlar yazımızda bulabilirsiniz.
- Altı aylık süre: Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 73. maddesine göre şikâyet hakkı olan kişi, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.
- Zamanaşımı sınırı: Altı aylık süre, dava zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla işler.
- Hakarette özel kural: 7531 sayılı Kanun'la eklenen hükme göre, şikâyete bağlı hakaret suçunda şikâyet süresi her hâlde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.
- Birden fazla şikâyet hakkı sahibi: Şikâyet hakkı olan kişilerden birinin süreyi kaçırması, diğerlerinin hakkını ortadan kaldırmaz.
Şikâyetten Vazgeçme Davayı Düşürür mü?
TCK'nın 73. maddesine göre, kanunda aksi yazılı olmadıkça şikâyete bağlı suçlarda suçtan zarar gören kişinin şikâyetten vazgeçmesi davayı düşürür. Ancak hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz. Sonuç, suçun niteliğine ve dosyanın bulunduğu aşamaya göre değişir:
| Durum | Şikâyetten vazgeçmenin sonucu |
|---|---|
| Şikâyete bağlı suç, soruşturma aşaması | Kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir |
| Şikâyete bağlı suç, kovuşturma aşaması | Davanın düşmesine karar verilir (CMK m.223/8); sanık vazgeçmeyi kabul etmezse yargılama sürer |
| Şikâyete bağlı suç, hüküm kesinleşmiş | Vazgeçme cezanın infazını etkilemez |
| Şikâyete bağlı olmayan, uzlaştırma kapsamındaki suç | Vazgeçme davayı düşürmez; sonuç için uzlaşma gerekir |
| Şikâyete bağlı olmayan ve uzlaştırma kapsamı dışındaki suç | Soruşturma ve kovuşturma devam eder |
Vazgeçmeye ilişkin diğer önemli kurallar şunlardır: İştirak hâlinde işlenen suçta sanıklardan biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar. Kanunda aksi yazılı olmadıkça vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez; beraat etmek isteyen sanık yargılamanın sürmesini isteyebilir. Mağdur vazgeçerken şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklarsa, artık hukuk mahkemesinde tazminat davası açamaz.
Uzlaştırma Hangi Suçlarda Uygulanır?
Uzlaştırma, şüpheli veya sanık ile mağdurun, tarafsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla zararın giderilmesi konusunda anlaşmasını sağlayan bir yoldur. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 253. maddesine göre uzlaştırma şu suçlarda uygulanır:
- Şikâyete bağlı suçlar: Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçların tamamı, kanundaki istisnalar dışında uzlaştırma kapsamındadır.
- Kanunda sayılan suçlar: Şikâyete bağlı olmasa bile kasten yaralama (86. maddenin üçüncü fıkrası hariç), taksirle yaralama, tehdit (106. maddenin birinci fıkrası), konut dokunulmazlığının ihlali, hırsızlık (141. madde), güveni kötüye kullanma (üçüncü fıkra hariç), dolandırıcılık (157. madde), suç eşyasının satın alınması, çocuğun kaçırılması ve alıkonulması gibi CMK'da tek tek sayılan suçlar.
- Suça sürüklenen çocuklar: Mağdurun gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar.
Buna karşılık şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda (TCK m.123/A) ve hakaret suçunda (TCK m.125) uzlaştırma yoluna gidilemez. Hakaret suçu, kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hâli dışında, bunun yerine önödeme kapsamına alınmıştır. Önödeme kapsamındaki bir suç ile uzlaştırma kapsamındaki bir suç aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse, uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır.
Uzlaştırma Süreci Nasıl İşler?
- Dosyanın uzlaştırma bürosuna gönderilmesi: Suç uzlaşmaya tabiyse ve kamu davası açmak için yeterli şüphe varsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir ve bir uzlaştırmacı görevlendirilir.
- Uzlaşma teklifi: Uzlaştırmacı taraflara uzlaşma teklif eder. Teklif yapılan kişi yedi gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır.
- Müzakere: Taraflar edimi, yani zararın nasıl giderileceğini görüşür. Bu edim maddi bir ödeme olabileceği gibi özür dileme veya zararın aynen giderilmesi de olabilir. Müzakere sırasında yapılan açıklamalar hiçbir soruşturma veya davada delil olarak kullanılamaz.
- Rapor: Uzlaşma sağlanırsa uzlaştırmacı raporunu düzenler ve taraflarca imzalanan belge dosyaya konulur.
- Zamanaşımının durması: İlk uzlaşma teklifinden uzlaştırmanın sonuçsuz kaldığı ve en geç raporun büroya verildiği tarihe kadar dava zamanaşımı işlemez.
Uzlaştırmanın uygulamadaki işleyişi hakkında daha fazla bilgi için ceza davasında uzlaştırma süreci yazımızı inceleyebilirsiniz.
Uzlaşma Sağlanırsa Ceza Davası Ne Olur?
| Aşama | Edim hemen yerine getirilirse | Edim ileri tarihe veya taksite bağlanırsa |
|---|---|---|
| Soruşturma (CMK m.253) | Kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir | Kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir; edim yerine getirilmezse dava açılır |
| Kovuşturma (CMK m.254) | Davanın düşmesine karar verilir | Durma kararı verilir; edim yerine getirilmezse yargılamaya kaldığı yerden devam edilir |
Erteleme ve durma süresince zamanaşımı işlemez. Uzlaşma sağlandığında, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar dışında, aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış bir dava varsa bu davadan feragat edilmiş sayılır. Şüpheli edimini yerine getirmezse uzlaşma raporu veya belgesi, İcra ve İflas Kanunu'nun 38. maddesi anlamında ilam niteliğinde belge sayılır ve icra takibine konu edilebilir.
Son Değişiklikler: 2024, 2025 ve 12. Yargı Paketi
- 7531 sayılı Kanun (14 Kasım 2024): Uzlaşma teklifine cevap süresi üç günden yedi güne çıkarıldı; uzlaşma sağlandığında tazminat davası açılamayacağı kuralı getirildi; kovuşturma aşamasında taksitli edimlerde hükmün açıklanmasının geri bırakılması yerine durma kararı verilmesi öngörüldü; hakaretin bir kısmı uzlaştırma dışına alındı.
- 7571 sayılı Kanun (25 Aralık 2025): Hakaret suçunun tamamı uzlaştırma dışına çıkarılarak önödeme kapsamına alındı; motorlu taşıtlar üzerinde işlenen güveni kötüye kullanma uzlaştırma dışında bırakıldı; önödeme ile uzlaştırma suçunun birlikte işlenmesine ilişkin kural eklendi. Yürürlük tarihinde uzlaşma sağlanmış dosyalarda önceki hükümler uygulanır.
- 7589 sayılı Kanun, 12. Yargı Paketi (31 Temmuz 2026): Uzlaştırmaya ilişkin CMK hükümlerinde ve şikâyete ilişkin TCK'nın 73. maddesinde değişiklik yapmadı. Bununla birlikte hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına karşı itiraz yerine istinaf yolu getirildi; bu düzenlemede uzlaşmaya ilişkin hükümlerin saklı olduğu korunmuştur.
Sık Sorulan Sorular
Şikâyetten vazgeçtikten sonra yeniden şikâyetçi olabilir miyim?
Uygulamada geçerli bir şekilde yapılmış şikâyetten vazgeçmenin geri alınamayacağı kabul edilir. Bu nedenle vazgeçme beyanında bulunmadan önce sonuçlarını iyi değerlendirin; baskı veya tehdit altında vazgeçmeye zorlanıyorsanız bunu savcılığa bildirin.
Şikâyetten vazgeçme nereye ve nasıl yapılır?
Vazgeçme beyanı soruşturma aşamasında Cumhuriyet başsavcılığına, dava aşamasında mahkemeye dilekçeyle veya tutanağa geçirilecek sözlü beyanla yapılabilir. Kolluğa yapılan beyan da tutanağa bağlanarak dosyaya gönderilir.
Şikâyetten vazgeçersem tazminat davası açabilir miyim?
Kural olarak şikâyetten vazgeçmek tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Ancak vazgeçerken şahsi haklarınızdan da vazgeçtiğinizi ayrıca açıklarsanız artık hukuk mahkemesinde dava açamazsınız. Uzlaşma sağlanması hâlinde ise kural olarak tazminat davası açılamaz.
Hırsızlık davasında şikâyetten vazgeçmek davayı düşürür mü?
Hayır. Basit hırsızlık şikâyete bağlı bir suç değildir; ancak uzlaştırma kapsamındadır. Bu nedenle taraflar uzlaşır ve edim yerine getirilirse soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturmada davanın düşmesine karar verilir.
Hakaret davasında uzlaşma yapılabilir mi?
25 Aralık 2025'ten itibaren hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez; bazı istisnalar dışında önödeme uygulanır. Ancak hakaret kural olarak şikâyete bağlı olduğundan, mağdurun şikâyetten vazgeçmesi davayı düşürür.
Uzlaşma teklifine ne kadar sürede cevap vermeliyim?
Uzlaşma teklifinden itibaren yedi gün içinde kararınızı bildirmeniz gerekir. Bu süre içinde cevap vermezseniz teklifi reddetmiş sayılırsınız ve dosya genel hükümlere göre ilerler.
Özet
- Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi, fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır; hakarette fiilden itibaren iki yılı geçemez (TCK m.73).
- Şikâyete bağlı suçlarda vazgeçme davayı düşürür; hüküm kesinleştikten sonra infazı etkilemez (TCK m.73).
- Şikâyete bağlı olmayan suçlarda vazgeçme yetmez; suç uzlaştırma kapsamındaysa uzlaşma gerekir (CMK m.253).
- Cinsel dokunulmazlık suçları, ısrarlı takip ve hakaret uzlaştırma dışındadır (CMK m.253/3).
- Uzlaşma teklifine yedi gün içinde cevap verilmelidir; edim taksitliyse erteleme veya durma kararı verilir (CMK m.253, 254).
- 12. Yargı Paketi (7589 s.K.) uzlaştırma ve şikâyet hükümlerini değiştirmemiştir.
Bir suçun şikâyete bağlı olup olmadığı ve uzlaştırma kapsamında kalıp kalmadığı suçun nitelikli hâllerine ve olayın özelliklerine göre değişebildiği için her dosyanın ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Dural Hukuk, ceza soruşturma ve kovuşturmaları, şikâyet ve uzlaştırma süreçleri ile suçtan doğan tazminat talepleri konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk