İş kazası tazminatı faiz başlangıcı sorusunun kısa cevabı şudur: 31 Temmuz 2026'dan sonra meydana gelen iş kazalarında, çalışma gücü kaybı (sürekli iş göremezlik) ve destekten yoksun kalma tazminatı iki parçaya ayrılarak faizlendirilir. Kazancın bilindiği döneme, yani kaza tarihinden karar tarihine kadar gerçekleşmiş kayıplara kaza tarihinden; kazancın bilinemediği gelecek döneme ait tazminata ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir.
Bu kural, 12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun'un Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 55. maddesine eklediği fıkralardan gelir ve geçmişe yürümez: 31 Temmuz 2026'dan önce meydana gelen kazalarda önceki uygulama devam eder. Aynı Kanun kanuni faiz oranını da Merkez Bankası reeskont oranına bağlamıştır. Bu yazıda yeni faiz başlangıcı kuralının nasıl işlediği, hangi olaylara uygulandığı, dava öncesi yapılan ödemelerin nasıl mahsup edileceği ve dava sürecine etkileri anlatılmaktadır.
TBK 55'e Eklenen Hükümler Ne Diyor?
TBK'nın 55. maddesi ölüm ve bedensel zarar hâlinde tazminatın nasıl hesaplanacağını düzenler. İş kazasında işverenin sorumluluğu iş sözleşmesine dayansa da haksız fiile ilişkin hükümler sözleşmeye aykırılık hâlinde de kıyasen uygulandığından (TBK m.114/2), bu kurallar iş kazası tazminatının hesabında da esas alınır. 7589 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle maddeye iki yeni fıkra eklendi:
- Faiz başlangıcı: Çalışma gücünün azalması veya yitirilmesinden doğan kayıplar ile ölenin desteğinden yoksun kalanların kayıpları için, zarar görenin veya destekçinin kazancının bilindiği döneme ilişkin tazminat toplamına olay tarihinden; kazancın bilinemediği döneme ilişkin tazminat toplamına ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir.
- Oransal mahsup: Bu tazminatlar için ifa amacıyla tahkikat başlayıncaya kadar ödenen bedel, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir.
Çalışma gücü kaybı tazminatı, iş kazası nedeniyle kalıcı olarak çalışma gücünü kısmen veya tamamen yitiren kişinin gelir kaybını karşılar. Destekten yoksun kalma tazminatı ise ölen kişinin bakım ve desteğinden mahrum kalan eş, çocuk veya anne baba gibi yakınlarının kaybını karşılar.
İş Kazası Tazminatı Faiz Başlangıcı: Eski ve Yeni Sistem
Önceki uygulamada haksız fiilde borçlunun olay tarihinde temerrüde düştüğü kabul edildiğinden, bilirkişinin hesapladığı tazminatın tamamına kural olarak olay tarihinden itibaren faiz yürütülüyordu. Böylece karar tarihinden sonraki yıllara ait, henüz gerçekleşmemiş kayıplar için de kaza tarihinden faiz işleyebiliyordu. Yeni sistemde bu iki dönem birbirinden ayrılmıştır:
| Konu | 31.07.2026 öncesi olaylar | 31.07.2026 sonrası olaylar |
|---|---|---|
| Kaza ile karar arasındaki gerçekleşmiş kayıp | Olay tarihinden faiz | Olay tarihinden kanuni faiz |
| Karar sonrasındaki gelecek kayıp | Uygulamada genellikle olay tarihinden faiz | Karar tarihinden kanuni faiz |
| Dava öncesi ifa amaçlı ödemeler | Yargı kararlarıyla belirlenen yöntemle mahsup | Ödeme tarihine göre hesaplanan tazminattan oransal mahsup |
| Uygulanacak kanuni faiz oranı | 31.07.2026'ya kadar geçen dönem için o tarihteki sabit oran, sonrası için yeni oran | Reeskont oranının yüzde sekseni |
Örnek: 1 Eylül 2026'da iş kazası geçiren bir işçi için mahkemenin 1 Eylül 2029'da karar verdiğini düşünelim. Kaza ile karar arasındaki üç yıla ait gerçekleşmiş gelir kaybı için hesaplanan tazminata 1 Eylül 2026'dan; işçinin karar tarihinden sonraki çalışma hayatına ait kayıplar için hesaplanan tazminata ise 1 Eylül 2029'dan itibaren kanuni faiz işletilir.
Dava Öncesi Yapılan Ödemelerin Oransal Mahsubu
İşveren, sigorta şirketi veya diğer sorumlular bazen dava açılmadan ya da tahkikat başlamadan önce zarar görene ödeme yapar. Yeni kurala göre bu ödeme, düz bir rakam olarak değil, ödemenin yapıldığı tarihteki tazminat tutarına oranlanarak mahsup edilir. Basitleştirilmiş bir örnekle:
- Ödeme tarihindeki hesap: Ödeme günü itibarıyla tazminat 1.000.000 TL hesaplanıyor ve sorumlu 400.000 TL ödüyor. Bu ödeme, tazminatın yüzde 40'ını karşılamış olur.
- Karar tarihindeki hesap: Yargılama sonunda tazminat 1.500.000 TL olarak hesaplanıyor.
- Mahsup: Önceden ödenen oran (yüzde 40) düşüldüğünde kalan yüzde 60, yani 900.000 TL için hüküm kurulması gündeme gelir.
Bu yöntem, erken ödeme yapan sorumlunun ödemesinin ekonomik değerini korumayı ve uyuşmazlıkların dava açılmadan çözülmesini teşvik etmeyi amaçlar. Gerçek hesap bilirkişi tarafından yapılır ve yukarıdaki rakamlar yalnızca açıklama amaçlıdır. Öte yandan TBK 55'in mevcut hükmüne göre kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacı taşımayan ödemeler zarardan indirilemez. Dava öncesi aldığınız her ödemenin dekontunu ve ödeme yazışmalarını saklayın.
Yeni Kural Hangi Kazalara Uygulanır?
7589 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre TBK 55'teki değişiklik, yürürlüğe girdiği 31 Temmuz 2026'dan sonra meydana gelen haksız fiiller veya zarar doğuran olaylar hakkında uygulanır. Bu tarihten önce meydana gelen olaylarda maddenin önceki hükümleri uygulanmaya devam eder.
- Belirleyici olan olay tarihidir: Davanın açıldığı veya kararın verildiği tarih değil, iş kazasının ya da ölüme yol açan olayın meydana geldiği tarih esas alınır.
- 2025 veya 2026'nın ilk yarısında yaşanan kazalar: Dava 31 Temmuz 2026'dan sonra açılsa bile yeni faiz ayrımı uygulanmaz.
- Kapsam dışındaki kalemler: Yeni fıkralar çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatına ilişkindir. Manevi tazminat ile tedavi giderleri gibi diğer kalemlerde faiz başlangıcı genel kurallara göre belirlenir.
- Meslek hastalıkları: Zarar doğuran olayın tarihinin belirlenmesi bu dosyalarda ayrıca tartışma konusu olabileceğinden somut değerlendirme gerekir.
Yeni Kural Dava ve Uzlaşma Sürecini Nasıl Etkiler?
Yeni sistemde gelecek döneme ait tazminat için faiz karar tarihinden başladığından, uzun süren davalarda toplam faiz yükü önceki uygulamaya göre azalabilir. Bu durum hem zarar görenin hem de işveren ve sigortacının dava ve uzlaşma tercihlerini etkileyebilir. Bu süreçte şu noktalar önem taşır:
- Maluliyet raporu: Çalışma gücü kaybı oranı tazminatın temelidir. Rapora itiraz hakkı ve süreleri dikkatle takip edilmelidir.
- Gelir belgeleri: Bilinen dönem hesabı fiilî kazanca dayandığından bordro, banka kayıtları ve SGK hizmet dökümü gibi belgeleri saklayın.
- Dava türü: 31 Temmuz 2026'dan sonra açılan davalar belirsiz alacak davası olarak değil kısmi dava olarak açılır; bilirkişi raporundan sonra talep bir defaya mahsus artırılabilir.
- Arabuluculuk: İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat davaları, işçilik alacaklarındaki zorunlu arabuluculuk kapsamı dışında tutulmuştur; ihtiyari arabuluculuk ise mümkündür.
İş kazası tazminatının kalemleri ve sorumluluk esasları hakkında genel bilgi için İş Kazası Sonucu Maddi ve Manevi Tazminat yazımıza, ölümlü kazalarda hesaplama yöntemi için Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nasıl Hesaplanır? yazımıza bakabilirsiniz.
Kanuni Faiz Oranı da Değişti
7589 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 1. maddesi yeniden düzenlendi. Buna göre sözleşmede faiz oranı belirlenmemişse kanuni faiz, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni üzerinden hesaplanır. 30 Haziran günkü reeskont oranı 31 Aralık'takinden beş puan veya daha fazla farklıysa, yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni uygulanır.
Bu değişiklik 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi. Kanuni faiz artık sabit bir oran olmadığından, uzun süren davalarda faiz hesabının dönem dönem yapılması gerekir. Güncel oranın hesap yapılan tarihte ayrıca kontrol edilmesi önerilir.
Sık Sorulan Sorular
İş kazası tazminatı faiz başlangıcı hangi tarihtir?
31 Temmuz 2026'dan sonraki kazalarda, kaza ile karar arasındaki gerçekleşmiş kayıplara kaza tarihinden, karar sonrasındaki gelecek kayıplara ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir. Bu tarihten önceki kazalarda önceki uygulama devam eder.
2025'te geçirdiğim iş kazası için yeni kural uygulanır mı?
Hayır. Değişiklik yalnızca 31 Temmuz 2026'dan sonra meydana gelen olaylara uygulanır. Davanızı bu tarihten sonra açsanız bile, kaza tarihi daha önce olduğu için önceki hükümler geçerlidir.
Destekten yoksun kalma tazminatında faiz nasıl işletilir?
Aynı ayrım geçerlidir: Ölen kişinin kazancının bilindiği döneme ait destek kaybına olay tarihinden, bilinemeyen gelecek döneme ait destek kaybına karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir. Kural, ölüm olayı 31 Temmuz 2026'dan sonra gerçekleşmişse uygulanır.
İşverenin dava öncesi yaptığı ödeme tazminattan düşülür mü?
İfa amacıyla ve tahkikat başlamadan önce yapılan ödemeler, ödeme tarihine göre hesaplanan tazminata oranlanarak mahsup edilir. İfa amacı taşımayan ödemeler ile rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ise tazminattan indirilmez.
Manevi tazminatta da faiz karar tarihinden mi başlar?
Hayır. TBK 55'e eklenen fıkralar yalnızca çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatına ilişkindir. Manevi tazminatta faiz başlangıcı bu değişiklikten etkilenmez ve genel kurallara göre belirlenir.
Kanuni faiz oranı şu an yüzde kaç?
Kanuni faiz, 31 Temmuz 2026'dan itibaren Merkez Bankası reeskont oranının yüzde sekseni olarak belirlenir ve yıl içinde değişebilir. Bu nedenle hesap yaparken ilgili döneme ait güncel oranın kontrol edilmesi gerekir.
Özet
- Çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatında gerçekleşmiş kayba olay, gelecek kayba karar tarihinden kanuni faiz işler (TBK m.55).
- Yeni kural yalnızca 31 Temmuz 2026'dan sonra meydana gelen olaylara uygulanır (7589 s.K. geçici m.1/9).
- Tahkikat başlamadan önce ifa amacıyla yapılan ödemeler oransal olarak mahsup edilir (TBK m.55).
- Rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ve ifa amacı taşımayan ödemeler tazminattan indirilmez (TBK m.55).
- Kanuni faiz Merkez Bankası reeskont oranının yüzde sekseni olarak belirlenir (3095 s.K. m.1).
- Manevi tazminat ve diğer kalemlerde faiz başlangıcı bu değişiklikten etkilenmez.
İş kazası tazminatında olay tarihi, maluliyet oranı, gelir belgeleri ve dava öncesi ödemeler sonucu doğrudan etkilediği için her dosyanın kendi belgeleri üzerinden değerlendirilmesi gerekir. Dural Hukuk, iş kazası ve meslek hastalığı tazminatı, destekten yoksun kalma tazminatı ve bu davalardaki hesaplama itirazları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk