İlamlı icra takibi nasıl başlatılır sorusunun kısa cevabı şudur: Lehinize verilmiş bir mahkeme kararı (ilam) veya ilam niteliğindeki bir belgeyle icra dairesine takip talebinde bulunursunuz; icra dairesi borçluya icra emri gönderir ve borçlu para borcunu kural olarak yedi gün içinde ödemezse haciz aşamasına geçilir. Para alacağına ilişkin kararların çoğunda kararın kesinleşmesi beklenmeden takip başlatılabilir.
Ancak aile hukukuna, kişiler hukukuna ve taşınmaz üzerindeki aynî haklara ilişkin kararlar gibi bazı ilamlar kesinleşmeden icra edilemez; borçlu da kanun yoluna başvurup teminat göstererek icranın geri bırakılmasını isteyebilir. Bu yazıda ilamlı icra takibinin hangi belgelerle ve nasıl başlatıldığı, hangi kararların kesinleşme beklediği, borçlunun icra emrine karşı başvurabileceği yollar, faiz, masraf ve zamanaşımı konuları anlatılmaktadır.
İlamlı İcra Takibi Nedir, Hangi Belgelerle Başlatılır?
İlamlı icra takibi, alacağın veya hakkın bir mahkeme kararıyla ya da kanunun ilam niteliğinde saydığı bir belgeyle belirlendiği durumlarda başvurulan takip yoludur ve İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 24 ile 41. maddeleri arasında düzenlenir. İlamsız takipten temel farkı, alacağın varlığının zaten bir yargı kararıyla tespit edilmiş olmasıdır; bu nedenle borçlunun "borcum yok" diyerek yapacağı bir itiraz takibi durdurmaz.
İlamlı takibe dayanak olabilecek başlıca belgeler şunlardır:
- Mahkeme kararları: Bir miktar paranın ödenmesine, bir malın teslimine, bir taşınmazın tahliyesine veya bir işin yapılmasına hükmeden kararlar.
- Mahkeme huzurunda yapılan sulh ve kabuller: İİK'nın 38. maddesine göre bunlar ilam niteliğindeki belgelerdendir.
- Para borcu ikrarı içeren noter senetleri: Noterce düzenlenen ve para borcu ikrarını içeren senetler de aynı madde kapsamında ilam niteliğindedir.
- Arabuluculuk anlaşma belgeleri: 6325 sayılı Kanun'un 18. maddesine göre icra edilebilirlik şerhi verilen veya taraflar, avukatları ve arabulucu tarafından birlikte imzalanan anlaşma belgeleri ilam niteliğinde sayılır.
- Hakem kararları ve tenfiz edilmiş yabancı kararlar: İlgili kanunlardaki şartlar gerçekleşmişse icraya konulabilir.
İlamlı İcra Takibi Nasıl Başlatılır? Adım Adım
- İlamın örneğini edinin: Kararın onaylı örneği UYAP üzerinden veya mahkeme kaleminden alınır. Kesinleşme şartı aranan kararlarda kesinleşme şerhi de gereklidir.
- İcra dairesini belirleyin: İlamların icrası için kanunda özel bir yetki kuralı bulunmadığından, uygulamada ilamlı takip herhangi bir icra dairesinde başlatılabilir.
- Takip talebini hazırlayın: Talepte taraf bilgileri, ilamın tarihi ve numarası, asıl alacak, işlemiş faiz, yargılama gideri, vekâlet ücreti ve ilamda hükmedilen faiz türü gösterilir. Talep, icra dairesine dilekçeyle veya UYAP üzerinden elektronik olarak yapılabilir.
- Harç ve masrafları yatırın: Başvurma harcı, peşin harç ve tebligat giderleri ödenir; güncel tutarlar Harçlar Kanunu tarifesinden kontrol edilmelidir.
- İcra emri tebliğ edilir: Para borçlarında icra emri, borçluya tebliğden itibaren yedi gün içinde borcu ödemesini ve mal beyanında bulunmasını bildirir (İİK m.32).
- Haciz ve satış: Süre içinde ödeme yapılmazsa alacaklı haciz isteyebilir; haczedilen malın satışı da kanuni süreler içinde talep edilmelidir.
İlamsız takibin adımlarıyla karşılaştırmak isterseniz icra takibinin nasıl açıldığını anlattığımız yazıya göz atabilirsiniz.
Hangi Kararlar Kesinleşmeden İcraya Konulamaz?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 350. ve 367. maddelerine göre kişiler hukukuna, aile hukukuna ve taşınmaz üzerindeki aynî haklara ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez. Bunların dışındaki kararlar, özellikle para alacağına ilişkin hükümler, kural olarak istinaf veya temyiz aşamasında da icraya konulabilir.
| Kararın konusu | Kesinleşme gerekir mi? | Açıklama |
| Para alacağı, tazminat | Kural olarak hayır | Borçlu teminat göstererek icranın geri bırakılmasını isteyebilir |
| Kira ilişkisine dayalı tahliye | Kural olarak hayır | Kişisel hakka dayandığından kesinleşme beklenmeden icra edilebilir |
| Boşanma, velayet, soybağı gibi aile hukuku kararları | Evet | HMK m.350 ve m.367 uyarınca kesinleşme şarttır |
| Tapu iptali ve tescil, mülkiyete dayalı tahliye | Evet | Taşınmaz üzerindeki aynî haklara ilişkindir |
| Menfi tespit ve istirdat kararları | Evet | İİK m.72 kapsamındaki kararlar kesinleşmeden icra edilemez |
| Bu kararlara bağlı yargılama gideri ve vekâlet ücreti | Evet | Yargıtay uygulamasına göre asıl hükümle birlikte kesinleşme beklenir |
Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin kararlar ise artık icra dairelerince değil, adliyelerdeki adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri aracılığıyla yerine getirilmektedir.
Borçlu İcra Emrine Karşı Ne Yapabilir?
İlamlı takipte borçlunun ilamın doğruluğunu yeniden tartışma imkânı yoktur; ancak kanun bazı sınırlı yollar tanır:
- İcranın geri bırakılması (İİK m.33): Borçlu, icra emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde, ilamın tarihinden sonra borcun ödendiğini veya alacaklının süre verdiğini resmî ya da imzası ikrar edilmiş belgeyle ispat ederek, ya da zamanaşımını ileri sürerek icra mahkemesine başvurabilir.
- Kanun yolu ve teminat (İİK m.36): Karara karşı istinaf veya temyiz yoluna başvuran borçlu, hükmolunan tutarı karşılayacak teminatı göstererek icra dairesinden süre ister ve kanun yolu merciinden icranın geri bırakılması kararı getirebilir.
- Şikâyet (İİK m.16): İcra emrinin ilama aykırı olması, faizin yanlış hesaplanması veya usulsüz tebligat gibi durumlarda, öğrenmeden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilebilir.
Karar kesinleşmeden icra edilmiş ve sonradan kanun yolunda kaldırılmışsa, İİK'nın 40. maddesi uyarınca icra işlemleri durur ve borçlu ödediklerinin iadesini isteyebilir. Bu nedenle kesinleşmeden yapılan tahsilatlarda alacaklının da bu riski göz önünde bulundurması gerekir.
Faiz, Masraflar ve Zamanaşımı
İlamlı takipte faiz, ilamda nasıl hükmedildiyse o şekilde istenir. Kararda kanuni faiz hükmedilmişse 3095 sayılı Kanun'un 1. maddesi uygulanır; bu madde 12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir ve 31 Temmuz 2026'dan itibaren kanuni faiz oranı yıllık %31 olarak uygulanmaktadır. Ticari işlerde hükmedilen avans faizinin güncel oranı ise Merkez Bankası duyurularından kontrol edilmelidir. Takip giderleri ve takip için hükmedilen vekâlet ücreti de borçluya yüklenir.
Zamanaşımı bakımından iki kural öne çıkar. Türk Borçlar Kanunu'nun 156. maddesine göre mahkeme kararıyla tespit edilen alacaklarda yeni zamanaşımı süresi her zaman on yıldır. Takip başlatıldıktan sonra ise İİK'nın 39. maddesi uyarınca ilamlı takiplerde zamanaşımı, dosyadaki son işlemden itibaren on yıldır. Dosyanın uzun süre işlemsiz bırakılmaması bu açıdan önemlidir.
Mahkeme Kararının İcrasında Pratik Uyarılar
- Malvarlığını erken araştırın: Karar çıkar çıkmaz borçlunun taşınmaz, araç ve banka kayıtlarının araştırılması tahsil şansını artırır.
- Mal kaçırma ihtimaline dikkat: Borçlu dava sürecinde mallarını devretmişse tasarrufun iptali davası gündeme gelebilir.
- İlamda olmayan kalem istenmez: Takip talebinde yalnızca ilamda hükmedilen alacak, faiz ve giderler talep edilebilir; fazla istem şikâyet konusu olur.
- Mal beyanı: İcra emrine rağmen mal beyanında bulunmayan borçlu hakkında İİK'nın 337. maddesi uyarınca tazyik hapsi istenebilir.
Sık Sorulan Sorular
İlamlı icra takibi nasıl başlatılır, avukatsız açılabilir mi?
İlamlı icra takibi, kararın onaylı örneğiyle icra dairesine başvurularak veya UYAP üzerinden elektronik olarak başlatılabilir. Avukatla takip zorunlu değildir; ancak faiz hesabı, kesinleşme şartı ve haciz aşamasındaki hatalar tahsilatı geciktirebilir.
Mahkeme kararı kesinleşmeden icraya konulabilir mi?
Para alacağına ilişkin kararlar kural olarak kesinleşmeden icraya konulabilir. Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz üzerindeki aynî haklara ilişkin kararlar ise kesinleşmeden yerine getirilemez (HMK m.350 ve m.367).
İlamlı icra takibinde borçlu itiraz edebilir mi?
İlamsız takipteki gibi borca itiraz yoluyla takibi durdurmak mümkün değildir. Borçlu yalnızca ilamdan sonra ödeme, süre verilmesi veya zamanaşımı gibi sebeplerle icra mahkemesine başvurabilir ya da kanun yoluna gidip teminat göstererek icranın geri bırakılmasını isteyebilir.
İlamlı takip hangi icra dairesinde açılır?
Kanunda ilamların icrası için özel bir yetki kuralı bulunmadığından, uygulamada ilamlı takip herhangi bir icra dairesinde başlatılabilir. Pratikte borçlunun mallarının bulunduğu yerdeki icra dairesinin seçilmesi işlemleri hızlandırabilir.
Mahkeme kararı kaç yıl içinde icraya konulmalı?
Mahkeme kararıyla tespit edilen alacaklarda zamanaşımı süresi on yıldır (TBK m.156). Takip başlatıldıktan sonra dosyadaki son işlemden itibaren on yıl içinde işlem yapılmazsa ilamlı takip zamanaşımına uğrayabilir (İİK m.39).
Borçlu icra emrine rağmen ödemezse ne olur?
Yedi günlük süre dolduktan sonra alacaklı, borçlunun maaşına, banka hesaplarına, aracına ve taşınmazlarına haciz konulmasını isteyebilir. Haczedilen mallar satış yoluyla paraya çevrilir ve alacak bu bedelden ödenir.
Özet
- İlamlı takip, mahkeme kararı veya ilam niteliğindeki belgeyle başlatılır (İİK m.24-41, m.38).
- Para borçlarında icra emri ile borçluya yedi günlük ödeme süresi verilir (İİK m.32).
- Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz aynî haklarına ilişkin kararlar kesinleşmeden icra edilemez (HMK m.350, m.367).
- Borçlu ödeme, süre veya zamanaşımı sebebiyle yedi gün içinde icranın geri bırakılmasını isteyebilir (İİK m.33).
- Kanun yoluna başvuran borçlu teminat göstererek icranın geri bırakılması kararı getirebilir (İİK m.36).
- İlamlı takiplerde zamanaşımı son işlemden itibaren on yıldır (İİK m.39).
Mahkeme kararının icrasında kesinleşme şartı, faiz hesabı ve borçlunun başvuru yolları dosyadan dosyaya farklılık gösterdiğinden takip talebinin karar metni incelenerek hazırlanması önem taşır. Dural Hukuk, ilamlı ve ilamsız icra takipleri, alacak tahsili ve icra mahkemesi süreçleri konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk