Kasten Yaralama Cezası: Suçun Unsurları ve Nitelikli Hâller (TCK 86)

Kasten yaralama cezası, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 86. maddesinde düzenlenmiştir. Kanun'a göre bir başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, temel hâlde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Yaralama basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek kadar hafifse, suç şikâyete bağlıdır ve ceza dört aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.

Bununla birlikte suçun bir aile üyesine karşı, silahla veya kamu görevi nedeniyle işlenmesi gibi nitelikli hâllerde ceza artırılır; yaralamanın kalıcı iz, kemik kırığı veya organ kaybı gibi ağır sonuçlar doğurması hâlinde ise Kanun'un 87. maddesine göre daha da ağır cezalar söz konusu olur. Bu yazıda kasten yaralama suçunun unsurları, cezaları, şikâyet ve uzlaştırma süreci ile cezanın infazına ilişkin seçenekler sade bir dille anlatılmaktadır.

Kasten Yaralama Suçu Nedir?

Kasten yaralama, bir kişinin bilerek ve isteyerek başka bir kişinin vücut bütünlüğüne zarar vermesidir. Suçun oluşması için mağdurun vücudunda mutlaka yara, kesik veya kanama olması gerekmez. Tokat atmak, itmek, saç çekmek gibi vücuda acı veren hareketler de kasten yaralama suçunu oluşturabilir. Sağlığın bozulması, örneğin bir kişiye zarar vermek amacıyla bilerek hastalık bulaştırılması da kapsam içindedir.

Suçun "kasten" işlenmesi, failin sonucu bilerek ve isteyerek hareket etmesi anlamına gelir. Fail dikkatsizlik veya özensizlik nedeniyle birini yaralamışsa, kasten yaralama değil taksirle yaralama söz konusu olur. Trafik kazalarındaki yaralanmalar çoğu zaman bu ikinci kategoriye girer.

Kasten Yaralama Cezası Ne Kadar?

Türk Ceza Kanunu'nun 86. maddesi, yaralamanın ağırlığına ve işleniş biçimine göre farklı cezalar öngörür:

Basit tıbbi müdahale ne demek?

Basit tıbbi müdahale, yaralanmanın pansuman, krem veya ağrı kesici gibi basit bir tedaviyle iyileşebilecek düzeyde olması anlamına gelir. Bu durumun tespiti adli tıp veya hastane tarafından düzenlenen raporla yapılır. Raporda "basit tıbbi müdahale ile giderilebilir" ibaresinin bulunup bulunmaması, suçun şikâyete bağlı olup olmadığını ve verilecek cezanın aralığını doğrudan belirler.

Kasten Yaralamanın Nitelikli Hâlleri

Türk Ceza Kanunu'nun 86. maddesinin üçüncü fıkrasına göre kasten yaralama suçu aşağıdaki hâllerde işlenirse şikâyet aranmaz ve ceza yarı oranında artırılır:

1. Üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı işlenmesi,
2. Beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı işlenmesi,
3. Kişiye karşı yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle işlenmesi,
4. Kamu görevlisinin sahip bulunduğu nüfuzu kötüye kullanmak suretiyle işlenmesi,
5. Silahla işlenmesi.

Suçun canavarca hisle işlenmesi hâlinde ise ceza bir kat artırılır; bu bent 7242 sayılı Kanun'la 2020 yılında eklenmiştir. "Silah" kavramı yalnızca ateşli silahları değil, Kanun'daki tanıma göre bıçak gibi kesici aletleri ve saldırıda kullanılabilecek diğer şeyleri de kapsayabilir.

Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama

Kasten yaralama, mağdurda kalıcı veya ağır sonuçlar doğurmuşsa Türk Ceza Kanunu'nun 87. maddesi uygulanır. Maddenin birinci fıkrasına göre yaralama; duyu veya organlardan birinin işlevinin sürekli zayıflamasına, konuşmada sürekli zorluğa, yüzde sabit ize, yaşamı tehlikeye sokan bir duruma veya gebe kadının çocuğunun vaktinden önce doğmasına neden olmuşsa ceza bir kat artırılır ve üç yıldan az olamaz.

İkinci fıkraya göre yaralama; iyileşmesi olanaklı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmeye, duyu veya organlardan birinin işlevinin yitirilmesine, konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına, yüzün sürekli değişikliğine veya gebe kadının çocuğunun düşmesine neden olmuşsa ceza iki kat artırılır ve beş yıldan az olamaz. Kemik kırığı ve yaralamanın ölümle sonuçlanması hâlleri de aynı maddede ayrıca düzenlenmiştir. Bu hâllerin tespiti de adli tıp raporlarına dayanır.

Cezayı Azaltan Durumlar

Somut olayın özelliklerine göre cezada indirim yapılmasını veya cezanın hiç verilmemesini sağlayabilecek bazı durumlar vardır:

• Meşru müdafaa: Kendisine veya başkasına yönelik haksız bir saldırıyı o anki koşullarda orantılı biçimde def etmek zorunluluğuyla işlenen fiil nedeniyle ceza verilmez.
• Haksız tahrik: Türk Ceza Kanunu'nun 29. maddesine göre haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kişinin cezasında, kural olarak dörtte birden dörtte üçe kadar indirim yapılır.
• İhmali davranışla işlenme: Kanun'un 88. maddesine göre kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi hâlinde cezada indirim yapılabilir.
• Takdiri indirim: Failin geçmişi, yargılama sürecindeki davranışları ve fiilden sonraki pişmanlığı gibi sebeplerle hâkim takdiri indirim uygulayabilir.

Şikâyet, Uzlaştırma ve Zamanaşımı

Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralamada soruşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır. Türk Ceza Kanunu'nun 73. maddesine göre şikâyet, fiilin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Diğer hâllerde ise savcılık suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatır.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesine göre kasten yaralamanın temel hâli ve basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen hâli uzlaştırma kapsamındadır. Nitelikli hâllerin uzlaştırmaya tabi olup olmadığı ise Kanun'da sayılan istisnalara göre belirlenir. Uzlaştırmada taraflar anlaşır ve fail edimini yerine getirirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilebilir. Süreç hakkında ayrıntılı bilgi için ceza davasında uzlaştırmanın işleyişini anlatan yazıyı inceleyebilirsiniz.

Dava zamanaşımı, suç için öngörülen cezanın üst sınırına göre belirlenir. Örneğin temel hâlde üst sınır üç yıl olduğundan, Türk Ceza Kanunu'nun 66. maddesine göre dava zamanaşımı süresi sekiz yıldır.

Soruşturma ve Kovuşturma Süreci Nasıl İşler?

Kasten yaralama olayından sonra mağdurun ilk yapması gereken, en yakın hastaneden veya adli tıp kurumundan darp raporu almak ve kolluğa ya da Cumhuriyet başsavcılığına başvurmaktır. Savcılık; mağdur, şüpheli ve tanıkların ifadelerini alır, varsa kamera kayıtlarını toplar ve yaralanmanın ağırlığını gösteren kesin raporu ister.

Suç uzlaştırma kapsamındaysa dosya önce uzlaştırma bürosuna gönderilir. Uzlaşma sağlanamazsa veya suç uzlaştırma kapsamında değilse, yeterli şüphe bulunduğunda iddianame düzenlenir ve yargılama kural olarak asliye ceza mahkemesinde yapılır. Yargılama sonunda mahkûmiyet, beraat veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi kararlar verilebilir.

Hapis Cezası Ertelenebilir veya Paraya Çevrilebilir mi?

Kasten yaralama suçundan verilen ceza, şartları varsa farklı şekillerde infaz edilebilir:

• Adli para cezasına çevirme: Türk Ceza Kanunu'nun 50. maddesine göre bir yıl veya daha kısa süreli hapis cezası, failin kişiliği ve fiilin işleniş özellikleri dikkate alınarak adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir.
• Erteleme: Kanun'un 51. maddesine göre iki yıl veya daha az süreli hapis cezası, şartları varsa ertelenebilir.
• Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB): Bu kurum 12. Yargı Paketi ile Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesinde yeniden düzenlenmiş ve HAGB kararlarına karşı kanun yolu istinaf olmuştur. Yeni düzenlemenin şartları, somut dosya bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

Ceza mevzuatında son yıllarda yargı paketleriyle sık değişiklik yapıldığından, suç tarihindeki ve karar tarihindeki hükümler karşılaştırılarak failin lehine olan düzenleme uygulanır.

Sık Sorulan Sorular

Kasten yaralama cezası kaç yıl?

Temel hâlde bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralamada dört aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülür. Nitelikli hâllerde ve ağır neticelerde ceza artırılır.

Basit kasten yaralama şikâyetten vazgeçilirse düşer mi?

Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralama şikâyete bağlı olduğundan, mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi kural olarak davanın düşmesine yol açar. Nitelikli hâllerde ise şikâyet aranmadığından vazgeçme davayı sona erdirmez.

Eşe karşı kasten yaralama şikâyete bağlı mı?

Hayır. Eşe veya boşanılan eşe karşı işlenen kasten yaralama nitelikli hâldir; şikâyet aranmaz ve ceza yarı oranında artırılır.

Kasten yaralama suçunda adli sicil kaydı oluşur mu?

Mahkûmiyet kararı kesinleşirse adli sicile kaydedilir. Uzlaştırma sonucu kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi veya HAGB kararı gibi durumlarda ise sonuçlar farklıdır ve somut olaya göre değerlendirilmelidir.

Kasten yaralamada tazminat istenebilir mi?

Evet. Ceza davasından bağımsız olarak mağdur, tedavi giderleri, iş göremezlik kaybı gibi maddi zararları ile manevi zararı için hukuk mahkemesinde tazminat davası açabilir.

Özet

• Kasten yaralama Türk Ceza Kanunu'nun 86. maddesinde düzenlenmiştir; temel cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir.
• Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralama şikâyete bağlıdır ve daha hafif cezayı gerektirir.
• Aile üyelerine karşı, silahla veya kamu görevi nedeniyle işlenmesi gibi hâllerde ceza yarı oranında artırılır.
• Kalıcı veya ağır neticeler doğuran yaralamada 87. madde uygulanır ve ceza önemli ölçüde artar.
• Temel ve basit hâller uzlaştırma kapsamındadır.
• Şartları varsa ceza ertelenebilir, adli para cezasına çevrilebilir veya HAGB uygulanabilir.

Kasten yaralama suçundan şüpheli, sanık veya mağdur sıfatıyla yürütülen soruşturma ve kovuşturmalarda, uzlaştırma sürecinde ve tazminat taleplerinde Dural Hukuk'tan destek alabilirsiniz. Dural Hukuk'a 0535 260 74 54 numaralı telefondan veya iletişim sayfası üzerinden ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Hazırlayan: Dural Hukuk