İş Kazası Tazminatı Rehberi 2026: Haklar ve Dava Süreci

İş Kazası Tazminatı Rehberi 2026: Haklar, SGK Yardımları ve Dava Süreci

Kısaca: İş kazası geçiren işçi, SGK'dan geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri gibi yardımlar alır; kazada işverenin kusuru varsa SGK'nın karşılamadığı zararı için işverenden maddi ve manevi tazminat da isteyebilir. Tazminat davası iş mahkemesinde açılır, dava öncesi arabuluculuk zorunlu değildir ve zamanaşımı süresi 10 yıldır.

Bu rehberde iş kazasının ne olduğunu, kazadan hemen sonra yapılması gerekenleri, SGK haklarını, kusur oranının nasıl belirlendiğini, talep edilebilecek tazminatları ve dava sürecini adım adım anlatıyoruz. Her başlıkta konuyu daha ayrıntılı ele aldığımız yazılarımıza bağlantı verdik.

İş kazası nedir?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesine göre iş kazası; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görevli olarak işyeri dışına gönderildiği sırada, emziren kadın sigortalının süt izninde ya da işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidip gelirken meydana gelen ve sigortalıyı bedenen veya ruhen engelli hale getiren olaydır.

Uygulamada en çok tartışılan durumlar işyerinde geçirilen kalp krizi ile servis kazalarıdır:

Kazadan hemen sonra yapılması gerekenler

İş kazasından sonraki ilk günlerde atılan adımlar, ileride açılacak davanın ispatını doğrudan etkiler. Öncelik sağlıktır; tedavi alınan sağlık kuruluşunda olayın iş kazası olduğunun kayda geçirilmesi gerekir. Ardından kaza tutanağının olayı doğru yansıtması, tanıkların isimlerinin not edilmesi ve fotoğraf, kamera kaydı gibi delillerin korunması önemlidir.

İşverenin bildirim yükümlülüğü

İşveren, iş kazasını kazanın olduğu yerin kolluk kuvvetlerine derhal, SGK'ya ise kazadan sonraki 3 iş günü içinde bildirmek zorundadır. Bildirimin yapılmaması veya geç yapılması işverene idari para cezası uygulanmasına yol açar. İşveren kazayı bildirmezse işçi de SGK'ya başvurabilir; SGK olayı iş kazası saymazsa iş kazasının tespiti için dava açılabilir.

SGK'dan alınabilecek haklar

İş kazası geçiren sigortalının tedavi giderleri SGK tarafından karşılanır. İstirahatli olduğu günler için geçici iş göremezlik ödeneği (halk arasında rapor parası) ödenir. Kaza sonrasında meslekte kazanma gücünde en az yüzde 10 oranında kayıp oluşursa sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. Kaza sonucu ölüm halinde ise hak sahiplerine ölüm geliri ve cenaze ödeneği verilir.

İşverenin sorumluluğu ve kusur oranı

İşveren, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür; risk değerlendirmesi yapmak, eğitim vermek, koruyucu ekipman sağlamak ve kullanımını denetlemek bu yükümlülüğün parçasıdır. Tazminatın miktarını belirleyen en önemli unsur kusur oranıdır. Kusur oranı yargılama sırasında iş güvenliği uzmanı bilirkişilerce belirlenir; işçinin kendi kusuru varsa tazminattan bu oranda indirim yapılır, ancak bu durum işçinin tazminat hakkını tamamen ortadan kaldırmaz.

Talep edilebilecek tazminatlar

İşverenden talep edilebilecek tazminatlar, SGK'nın karşılamadığı zararlardır:

Maddi tazminat: Meslekte kazanma gücü kaybı nedeniyle ortaya çıkan gelir kaybı (iş göremezlik tazminatı), SGK tarafından karşılanmayan tedavi ve bakım giderleri.
Manevi tazminat: Kazanın işçide ve ağır yaralanma halinde yakınlarında yarattığı acı ve üzüntünün karşılığı.
Destekten yoksun kalma tazminatı: Ölümlü kazalarda, ölenin desteğinden yoksun kalan eş, çocuk ve diğer yakınların uğradığı zarar.

Maddi tazminat, bilirkişi tarafından işçinin yaşı, ücreti, kusur oranı ve meslekte kazanma gücü kaybı oranı dikkate alınarak aktüerya yöntemleriyle hesaplanır; SGK'nın bağladığı gelirin peşin sermaye değeri hesaplanan tazminattan düşülür.

Dava süreci: görevli mahkeme, arabuluculuk ve zamanaşımı

İş kazasından doğan tazminat davaları iş mahkemesinde görülür; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Dava, davalının yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki mahkemede açılabilir. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca iş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında dava öncesi arabulucuya başvuru zorunlu değildir.

İşçinin işverene karşı açacağı tazminat davalarında zamanaşımı süresi 10 yıldır. Yargıtay uygulamasına göre bu süre, kaza tarihinden değil zararın kesin olarak öğrenildiği, yani meslekte kazanma gücü kaybı oranının kesinleştiği tarihten itibaren işler. Kaza nedeniyle işten çıkarılma da ayrıca değerlendirilmesi gereken bir durumdur.

Sakarya ve Kocaeli'deki iş kazaları

Organize sanayi bölgelerinin yoğun olduğu Sakarya ve Kocaeli'de iş kazası dosyaları sıklıkla sanayi işletmelerinden kaynaklanmaktadır. Bölgeye özgü uygulamaları aşağıdaki yazılarımızda ele aldık:

Sık sorulan sorular

İş kazası tazminatı için önce arabulucuya gitmek gerekir mi?
Hayır. İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir; doğrudan iş mahkemesinde dava açılabilir.

İşçinin de kusuru varsa tazminat alınabilir mi?
Evet. İşçinin kusuru tazminatı ortadan kaldırmaz; hesaplanan tazminattan işçinin kusur oranı kadar indirim yapılır.

SGK'dan gelir bağlanması işverenden tazminat istemeye engel mi?
Hayır. SGK'nın ödedikleri tazminattan düşülür; kalan zarar için işverenden talepte bulunulabilir.

Tazminat davası ne zamana kadar açılabilir?
İşverene karşı açılacak davalarda zamanaşımı süresi 10 yıldır ve kural olarak meslekte kazanma gücü kaybı oranının kesinleştiği tarihten başlar.

Kazadan sonra işveren beni işten çıkarabilir mi?
İş kazası tek başına geçerli bir fesih sebebi değildir. Fesih koşullarına göre kıdem ve ihbar tazminatı ile işe iade hakları gündeme gelebilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Her iş kazasının koşulları farklı olduğundan somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir. Sorularınız için 0535 260 74 54 numaralı telefondan Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.

İlgili çalışma alanımız: Cismani Zararlar